Davlumbaz İmalatı

Davlumbaz imalatı ölçüyle başlar, ama bu ölçü yalnızca şerit metreyle alınmaz. Davlumbazın boyunu ve derinliğini altındaki ocak hattı, cihazların yük sınıfı, davlumbazın duvara mı adaya mı yerleşeceği ve tavanın izin verdiği yükseklik belirler. Atölyede kesilip bükülen paslanmaz sac, sahada bu dört bilgi ne kadar doğru okunduysa o kadar iyi duman yakalar. Aşağıda endüstriyel davlumbaz modelleri, ölçülendirme kuralları, gövde imalatındaki detaylar, filtre seçenekleri ve montaj sırası yer alıyor.

Endüstriyel davlumbaz modelleri

Restoran tipi davlumbaz denildiğinde çoğunlukla duvar tipi kanopi kastedilir; ama ocakların mutfağın ortasında durduğu açık mutfaklarda ada tipine geçmek gerekir ve bu, fanı ve kanalı da değiştirir. Davlumbazın taze hava, fan ve baca ile birlikte nasıl çalıştığı restoran havalandırma sistemleri sayfasında ayrıca anlatılıyor.

Ölçülendirme: boy, derinlik, yükseklik

• Taşma payı: davlumbaz, altındaki cihaz grubunun açık kenarlarından taşmalıdır. ABD Uluslararası Mekanik Kodu (IMC) her açık kenarda en az 152 mm ister; kapaklı fırınların önünde, kapak açıldığında çıkan buharı da yakalayacak kadar geniş tutulur. Kaliforniya Enerji Komisyonu için hazırlanan tasarım rehberindeki ölçümler, taşmayı 152 mm'den 457 mm'ye çıkarmanın gerekli debiyi belirgin biçimde düşürdüğünü gösterir.
• Yükseklik: davlumbazın alt ön kenarı ile pişirme yüzeyi arasındaki düşey mesafe IMC'ye göre 1219 mm'yi aşamaz. Mesafe büyüdükçe duman yükselirken genişler ve aynı yakalama için daha fazla debi gerekir.
• Yan paneller: açık kenarlara konan kısmi yan paneller bile mutfaktaki çapraz hava akımlarının dumanı davlumbazın dışına itmesini büyük ölçüde engeller; ada tipinde de önerilir.
• Konum katsayısı: VDI 2052 kökenli termik yöntemde aynı cihaz grubunun debisi serbest konumda 1,00, duvar önünde 0,63, köşede 0,43 katsayısıyla çarpılır. Aynı ocak hattını duvara yaslamak, mutfağın ortasına koymaya göre debiyi üçte birden biraz fazla azaltır.

Debi için alt sınır kontrolü

Cihaz güçleri bilinmiyorsa ya da termik hesabı kontrol etmek gerekiyorsa davlumbaz boyu üzerinden metre başına debi kullanılır. IMC 2021 tablosu Türkiye'de bağlayıcı değildir ama doğrulanmış bir alt sınır verir (değerler m³/h, davlumbazın her metresi için):

Örnek: gazlı açık ocakların bulunduğu 3 m'lik duvar tipi davlumbaz ağır sınıftadır; alt sınır 3 × 2.230 = 6.690 m³/h olur. Aynı boyda kömürlü mangal davlumbazında değer 3 × 3.066 = 9.198 m³/h'e çıkar. Cihaz listesiyle termik hesap ve nem kontrolü yapmak için davlumbaz emiş hesabı aracını kullanabilirsiniz.

Paslanmaz davlumbaz imalatı: malzeme ve gövde detayları

Endüstriyel davlumbaz gövdesinde genellikle AISI 304 kalite krom-nikel paslanmaz sac kullanılır; yağ, buhar, deterjan ve sıcak suyla sürekli temas eden yüzeylerde korozyon dayanımı yüksektir. AISI 430 daha ekonomiktir ama nemli ve tuzlu ortamda lekelenmeye ve yüzey korozyonuna daha açıktır; buharlı ve sık yıkanan alanlarda önermiyoruz. Sac kalınlığı davlumbazın boyuna, askı aralığına ve gövdeye eklenecek yüklere (elektrostatik ünite, söndürme boruları) göre belirlenir.

İmalatta kontrol ettiğimiz gövde detayları:

• Dikişler argon (TIG) kaynakla iç yüzeyden sızdırmaz kapatılır; yağın birikebileceği girinti ve kör köşe bırakılmaz.
• Filtreler eğimli raylara oturur; filtreden süzülen yağ çevre oluğuna, oluktan tahliye musluklu yağ kabına akar.
• Aydınlatma buhara ve yağa dayanıklı etanj armatürle yapılır, kablo geçişleri gövde içinde açıkta kalmaz.
• Kanal bağlantı yakası, hesaplanan debide yaka hızını uygun aralıkta tutacak çapta açılır; yakaya yakın bir temizlik kapağı bırakılır. Yakadan sonraki kanal hattı hava kanalı imalatı kapsamında hazırlanır.
• Gövde kenarları rijitlik için dönülür, yüzey fırçalı (satine) bitirilir, koruyucu folyo montaj tamamlandıktan sonra sökülür.
• Söndürme sistemi zorunlu olan mutfaklarda boru geçişleri ve nozul yerleri imalat sırasında bırakılır; sonradan delik açmak gövdenin sızdırmazlığını bozar.

Davlumbazdan çıkan paslanmaz egzoz borusu ve dış cephede yükselen hat aynı malzeme mantığıyla seçilir; bu bölüm çelik baca sistemleri sayfasında.

Filtre seçenekleri

Paslanmaz davlumbaz filtresi (labirent tipi)

Davlumbazın içindeki ilk kademe labirent (baffle) tipi paslanmaz yağ filtresidir. Hava kanatlar arasında yön değiştirirken yağ damlacıkları metal yüzeye çarpar ve oluğa akar. Ticari mutfaklardaki bu tür aerosol ayırıcılar için Avrupa'da EN 16282-6 standardı vardır. Filtre adedi üreticinin filtre başına verdiği anma debisine göre hesaplanır: örneğin bir üreticinin 495 × 495 mm filtresi için verdiği anma debisi yaklaşık 1.400 m³/h, bu debideki direnci 125 Pa'dır; 6.690 m³/h'lik bir davlumbaza en az 5 filtre gerekir. Filtre başına debi anma değerinin çok altına inerse yağ tutma verimi düşebilir, bu yüzden filtre sayısı gereğinden fazla da tutulmaz.

Elektrostatik filtreli davlumbaz

Elektrostatik ünite yağ dumanını ve ince partikülü yüksek gerilimli hücrelerde tutar. Davlumbaz gövdesine entegre edilebilir ya da hat üzerinde ayrı bir kabin olarak konur; ikinci seçenek hücrelerin sökülüp yıkanması açısından çoğu zaman daha pratiktir. Ünitenin direnci fan basıncına eklenir; bir üreticinin verisinde bu değer yaklaşık 80 Pa'dır. Kapasite ve yerleşim kuralları elektrostatik filtre sistemi sayfasında; tek ve çift kademe ünite arasındaki maliyet farkı elektrostatik filtre fiyatları sayfasında.

Karbon filtreli davlumbaz

Aktif karbon gaz hâlindeki kokuyu tutar ama sıcaklığa ve neme duyarlıdır: üretici verilerine göre 40 °C'nin ve yüzde 80 bağıl nemin altındaki havada verimli çalışır, önünde mutlaka ön filtre ister. Bu nedenle karbon hücreleri çoğunlukla davlumbazın içine değil, elektrostatik ünitenin arkasına, havanın soğuduğu bir noktaya yerleştirilir. Gereken karbon miktarı havanın yatakta kalış süresine göre hesaplanır; ayrıntılar karbon / koku filtresi sayfasında. Karbon kurulu olduğu hâlde koku geri dönüyorsa ilk şüphe karbonun doymasıdır; davlumbazın dumanı yakalayamaması ve mutfak-salon basınç dengesi gibi diğer sebeplerle birlikte sıralı kontrol listesi mutfak havalandırma kokusu nasıl giderilir yazısında.

Katı yakıtlı ocaklar için sulu filtre

Kömürlü mangal ve ocakbaşı davlumbazlarında duman sıcak ve kıvılcımlıdır. Davlumbazdan sonra hatta konan sulu filtre gazı soğutur, kıvılcımı söndürür ve isi tutar; elektrostatik ünite ve karbon bu bölümden sonra gelir. Sistem ayrıntıları sulu filtre sistemi sayfasında.

Söndürme sistemi ve yangın kuralları

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'in 57. maddesine göre AVM'lerdeki ve yüksek binalardaki mutfaklarda, yemek fabrikalarında ve bir anda 100'den fazla kişiye hizmet veren mutfaklarda davlumbaza otomatik söndürme sistemi kurulması zorunludur; konutlar bu hükmün dışındadır. Yönetmelik yüksek binayı, bina yüksekliği 21,50 m'yi ya da yapı yüksekliği 30,50 m'yi aşan bina olarak tanımlar. Ticari mutfak söndürme sistemlerinin kurulumu Avrupa standardı EN 16282-7 ile düzenlenir. Aynı yönetmeliğin 88. maddesi davlumbazdan çıkan egzoz kanalına yangın damperi konulmasını yasaklar ve kanalın korunmamış yanıcı malzemeden en az 50 cm uzakta geçmesini ister. Mutfak egzozuna dair kuralların tamamı restoran baca yönetmeliği yazısında.

İmalattan teslime adımlar

1. Keşif ve ölçü: cihaz listesi (tür, güç, gazlı, elektrikli ya da katı yakıtlı), ocak hattının boyu ve derinliği, tavan yüksekliği, kiriş ve asma tavan durumu, kanal çıkış noktası yerinde alınır.
2. Hesap: davlumbaz debisi, filtre adedi, yaka çapı, taze hava ihtiyacı ve gerekiyorsa elektrostatik ünite ile karbon kapasitesi hesaplanır.
3. Çizim ve onay: ölçülü davlumbaz çizimi, filtre yerleşimi, aydınlatma ve askı noktaları onaya sunulur; söndürme sistemi gerekiyorsa o işin yüklenicisiyle koordinasyon yapılır.
4. Atölye imalatı: kesim, büküm, kaynak, yağ oluğu ve filtre rayları, aydınlatma hazırlığı; sevkiyattan önce ölçü kontrolü.
5. Montaj: davlumbaz tavan taşıyıcısına ya da duvara ankrajla asılır, terazisi alınır, kanal yakasına sızdırmaz bağlanır, filtreler ve yağ kabı takılır.
6. Devreye alma: filtre yüzünde hız ölçülerek debi kontrol edilir; ocaklar yanarken duman testiyle davlumbazın kenarlardan taşıp taşmadığına bakılır.
7. Bakım: filtreler kullanım yoğunluğuna göre düzenli yıkanır; filtre yıkama adımları davlumbaz temizliği nasıl yapılır yazısında. Gövde, oluk ve kanalın periyodik temizliği baca ve davlumbaz temizliği hizmetiyle yapılır.

Sık yapılan hatalar

• Kısa kesilmiş davlumbaz: cihaz hattıyla aynı boyda ya da daha kısa yapılan davlumbazın kenarlarından taşan duman tavanda birikir.
• Yükseğe asılan davlumbaz: tavan yüksekliği yettiği için yukarı alınan davlumbazda duman yolda genişler, aynı fanla yakalama düşer.
• Eğimsiz filtre, tahliyesiz oluk: yağ filtrede ve gövdede kalır, cihazların üstüne damlar, yangın yükü artar.
• Ada tipinin duvar tipi debisiyle hesaplanması: dört kenarı açık davlumbaz, duvar tipinin debisiyle dumanı tutamaz.
• Davlumbaz önüne hızlı taze hava üflenmesi: oluşan hava perdesi dumanı yakalama bölgesinin dışına iter.
• Davlumbaz büyütülürken kanal ve fanın aynı bırakılması: yaka hızı ve basınç kaybı artar, fan beklenenden düşük debide çalışır.

Davlumbaz imalatı İstanbul ve Kocaeli

İstanbul ve Kocaeli'deki davlumbaz işlerinde ölçü yerinde alınmadan imalata girmiyoruz. Davlumbaz aramalarının öne çıktığı ilçeler için ayrı sayfalar var: Avrupa Yakası'nda Beylikdüzü, Esenyurt ve Silivri; Anadolu Yakası'nda Sultanbeyli ve Ümraniye; Kocaeli'de Gebze ve İzmit. Diğer ilçeler için İstanbul havalandırma ve Kocaeli havalandırma sayfalarına bakabilirsiniz.

Ölçüye ve donanıma göre maliyeti belirleyen kalemler davlumbaz fiyatları sayfasında; ölçü ve keşif talebi için iletişim sayfası.