Klima Montajı ve Bakımı

Bir klimanın katalogda yazan kapasiteyi sahada verebilmesi üç şeye bağlıdır: boru tesisatının temiz ve sızdırmaz kurulması, vakum ve gaz şarjının doğru yapılması ve dış ünitenin kendi attığı sıcak havayı yeniden emmeyeceği bir yere konması. Klima montajı işlerimiz mağaza, ofis katı, restoran salonu, otel ve klinik gibi ticari mekânlardaki duvar tipi, kaset, kanallı ve salon tipi cihazları kapsar. Klima bakımı ise çalışan cihazların periyodik kontrolü ve temizliğidir. Çok sayıda iç ünitenin ortak dış üniteye bağlandığı sistemler VRF klima servisi, merkezi hava şartlandırma ise klima santrali sayfasında ele alınıyor.

Cihaz tipine göre montaj farkları

Montaj günü: borudan devreye almaya on adım

1. Yer seçimi: İç ünite odaya dengeli üfleyecek, dış ünite sıcak havasını yeniden emmeyecek ve servis için erişilebilir olacak şekilde konumlandırılır. Boru boyu ve kot farkı üreticinin sınırları içinde kalmalıdır. Cephe ya da çatı kullanımı için bina yönetiminin onayı keşifte alınır.
2. Dış ünite kaidesi: Konsol ya da çelik kaide ünitenin ağırlığına göre seçilir ve titreşim takozlarıyla bağlanır. Çatıda su yalıtımını delmeyen, yük dağıtan kaide kullanılır.
3. Bakır boru ve izolasyon: Soğutma tesisatına uygun, uçları kapalı saklanmış bakır boru kullanılır. Kesimde talaş içeri kaçırılmaz, bükümde boru ezilmez. Sıvı ve gaz hatları ayrı ayrı kapalı hücreli kauçuk köpüğüyle yalıtılır; dış ortamda kalan izolasyon UV'ye karşı korunur.
4. Bağlantılar: Havşa rakorları üreticinin verdiği tork değerine tork anahtarıyla sıkılır; fazla sıkılan havşa çatlar. Sert lehim gereken eklerde boru içinden azot geçirilerek lehim yapılır; aksi hâlde boru içinde oluşan oksit tabakası sonradan kompresöre ve genleşme vanasına taşınır.
5. Azotla basınç testi: Tesisat kuru azotla üreticinin belirttiği test basıncına getirilir ve bir süre basıncın düşmediği izlenir; bağlantılar köpüklü sıvıyla kontrol edilir.
6. Vakum: Vakum pompasıyla tesisattaki hava ve nem alınır. Ulaşılan seviye manometre ibresiyle değil vakum ölçerle (mikron cinsinden) doğrulanır; pompa kapatıldıktan sonra değerin yükselip yükselmediği izlenir. Yükselme, tesisatta nem ya da kaçak kaldığını gösterir.
7. Gaz açma ve ilave şarj: Dış ünitedeki servis vanaları açılarak fabrika şarjı tesisata verilir. Boru boyu fabrika şarjının karşıladığı boyu aşıyorsa üreticinin metre başına verdiği miktar kadar ilave gaz terazide tartılarak eklenir ve eklenen miktar dış ünite etiketine yazılır.
8. Drenaj: Yoğuşma hattı sürekli eğimle döşenir; pis su hattına bağlanırken koku dönmesine karşı sifon kullanılır. Eğim verilemeyen yerlerde yoğuşma pompası takılır.
9. Elektrik: Klimaya üreticinin istediği kesitte, ayrı sigortalı ve topraklı bir hat çekilir; iç ve dış ünite arasındaki enerji ve haberleşme kablosu üreticinin bağlantı şemasına göre bağlanır.
10. Devreye alma: Soğutma ve ısıtma modunda çalışma basınçları, kompresör akımı ve iç ünitenin emiş ile üfleme arasındaki sıcaklık farkı ölçülür; drenajın aktığı ve kumanda ya da merkezi kontrol ayarları kontrol edilir.

Çok üniteli sistemlerde de aynı adımlar uygulanır; VRF'de bunlara branşman (joint) seçimi, boru çaplarının kapasiteye göre belirlenmesi ve devreye almada iç ünitelerin adreslenmesi eklenir. Bu sistemlerin çalışma mantığı VRF klima nedir yazısında anlatılıyor.

Sonradan arıza olarak dönen montaj kusurları

• Azot geçirilmeden yapılan lehimin bıraktığı oksit tozunun genleşme vanasını ya da kılcal boruyu tıkaması
• Vakum yapılmadan ya da vakum ölçer kullanılmadan devreye alınan tesisatta kalan nemin yağla tepkimeye girip asit ve tortu oluşturması
• Aşırı sıkılmış havşanın zamanla çatlayıp yavaş gaz kaçırması
• Karşı eğimli ya da sifonsuz drenaj hattından tavana su damlaması ve koku
• Dış ünitenin niş, balkon köşesi ya da kapalı aydınlıkta kendi sıcak havasını yeniden emerek yüksek basınçtan durması
• Güneş gören borularda yıpranan izolasyonun yoğuşma ve kapasite kaybı yapması
• Üreticinin istediğinden ince kesitli kablonun ısınması ve sigortanın atması

Bakım kalemleri ve ihmal edildiğinde görülen belirti

Gaz eksikliği tek başına bir bakım kalemi değildir. Soğutucu akışkan çalışırken tükenmez; eksiliyorsa tesisatta bir kaçak vardır ve kaçağın yeri bulunup onarılmadan gaz eklemek yalnız arızayı erteler. Ticari kullanımda bakımın hangi aralıkla yapılacağı klima bakımı kaç yılda bir yapılır yazısında, santral, VRF ve fan coil gibi farklı ekipmanların birlikte bulunduğu binalarda bakım planı ise iklimlendirme bakım ipuçları yazısında ele alınıyor. Fan, motor ve kanal tarafındaki servis için havalandırma bakım onarım sayfasına bakabilirsiniz.

Klima kanal temizliği

Kanallı (gizli tavan) iç ünitelerde ve kanala bağlanan salon tiplerinde dönüş ve üfleme kanalları zamanla toz tutar; restoran salonlarında buna yağ buharı eklenir. Klima kanal temizliğinde menfezler ve dönüş plenumu sökülür, kanal içi fırça ya da basınçlı havayla temizlenirken gevşeyen toz filtreli vakum ünitesiyle toplanır, ardından iç ünite bataryası, fanı ve drenaj tavası temizlenir. Kanala erişim için servis kapağı yoksa temizlikten önce kapak açılır ve iş bitince sızdırmaz şekilde kapatılır. Yeni kurulan kanallı hatlarda erişim kapaklarının baştan imalata eklenmesi sonraki temizliği kolaylaştırır; kanal tarafı hava kanalı imalatı sayfasında. Mutfak egzoz kanalları ve davlumbaz hatları bu işin kapsamı dışındadır; onlar baca ve davlumbaz temizliği hizmetinde yapılır.

Florlu gaz yönetmeliği: kim, ne zaman, ne kaydeder

Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik (Resmî Gazete 15.10.2024, sayı 32693), sabit iklimlendirme ekipmanındaki yükümlülükleri soğutucu akışkanın ton CO₂ eşdeğerine göre belirler. Ton CO₂ eşdeğeri, kilogram cinsinden şarj miktarı ile gazın küresel ısınma potansiyelinin (KIP) çarpımının bine bölünmesiyle bulunur; yönetmelik eklerine göre R410A için KIP 2087,5, R32 için 675'tir.

Eşik her ekipman için ayrı hesaplanır ve şarj miktarı dış ünite etiketinden okunur. Küçük kapasiteli duvar tipi splitler genellikle 5 ton eşiğinin altında kalır; salon tipi, çok üniteli ve VRF sistemlerde eşik aşılabilir. 5 ton CO₂ eşdeğeri ve üzerindeki ekipmanın operatörü ekipmanı EKOMVET sistemine kaydeder; yeni ekipmanda ilk sızıntı kontrolü kurulumdan sonraki 30 iş günü içinde yapılır. Sahada gaz eklendiğinde etikette fabrika şarjı, sahada eklenen miktar ve toplam miktar birlikte yazılır. Kurulum, devreye alma, bakım ve servis işlerini yapan kişinin Mesleki Yeterlilik Belgesi olması gerekir; belge, Mesleki Yeterlilik Kurumunun yetkilendirdiği belgelendirme kuruluşlarında yapılan teorik ve uygulamalı sınavla alınır. Büyük VRF sistemlerinde sızıntı kontrolünü 6 ayda bire çıkaran şarj grubuna bir örnek VRF klima avantajları yazısında hesaplanıyor.

İstanbul'da dış ünite yeri ve bina koşulları

İstanbul'da klima montajı işlerinde sahadaki asıl soru çoğunlukla dış ünitenin nereye konacağıdır. Beyoğlu'nun tarihî yapı stokunda ve Kadıköy'ün çarşı bölgesindeki restoran ve kafe yoğun sokaklarda cephe kullanımı, çatıya erişim ve dış ünitenin sıcak havasının komşu pencerelere atılmaması keşifte çözülmesi gereken konulardır; uzun boru güzergâhı ve ilave gaz da bu ilçelerde sık çıkan kalemlerdir. Sancaktepe ve çevresindeki daha yeni ticari ve sanayi yapılarında dış ünite için çatı ya da teknik balkon ayrılmışsa belirleyici olan boru boyu ve elektrik altyapısıdır. Klima bakımı İstanbul genelinde aynı kalemlerle yapılır; restoran salonlarında filtre ve batarya yağ buharı nedeniyle daha çabuk kirlenir. İlçe sayfaları: Beyoğlu havalandırma, Kadıköy havalandırma, Sancaktepe havalandırma.

Montaj ve bakım bedelini etkileyen kalemler (boru boyu, kat yüksekliği, iskele ya da vinç ihtiyacı, ilave gaz, kanal ve menfez işleri) klima montajı ve bakımı fiyatları sayfasında açıklanıyor; keşif için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.