Akrobat Kol Havalandırma

Emiş başlığını kaynaktan 20 cm yerine 40 cm uzakta tutmak, aynı yakalama hızı için gereken debiyi dört katına çıkarır. Akrobat kol havalandırmanın bütün mantığı bu orana dayanır: eklemleri sayesinde kendi ağırlığını taşıyan kol, başlığı operatörün tek eliyle kirleticinin hemen yanına getirmesini sağlar. Başlığı kaynağa yakın tutulan bir kol, küçük bir debiyle dumanı ya da buharı nefes bölgesine ulaşmadan alır; başlık uzakta kalırsa aynı yakalama için çok daha büyük fan gerekir.

Akrobat kol havalandırmada mesafe ve debi

EPA'nın emiş davlumbazları için kullandığı küresel akış modelinde flanşlı bir emiş ağzının gereken debisi Q = 2π·x²·u bağıntısıyla bulunur. Burada x başlığın kaynağa uzaklığı, u o noktada istenen yakalama hızıdır. Kaynak dumanı için yakalama hızı, ACGIH'ten aktarılan tablolarda 0,5–1,0 m/s aralığındadır. Mesafe karesiyle girdiği için başlığı iki kat uzaklaştırmak gereken debiyi dört katına çıkarır:

Bu değerler ön tahmindir: model, ağız çapı mesafeye göre küçükken geçerlidir ve açık kapı, soğutma vantilatörü gibi ortam hava akımları yakalamayı ayrıca bozar. Uygulamada kol, kaynakçının her pozisyon değişiminde başlığı tek elle yeniden yerleştirebileceği kadar hafif ve dengeli seçilmelidir; başlığı yerinde tutmayan kolda hesaptaki mesafe korunmaz.

Kolu oluşturan parçalar

• Başlık: 360° dönebilen, kelebek damperli emiş ağzı; kaynakta kıvılcım ızgarası, bazı modellerde başlığa entegre aydınlatma.
• Eklemler: sürtünme ayarlı ya da gaz amortisörlü mafsallar. Görevleri, başlığı bırakıldığı konumda sabit tutmaktır.
• Taşıyıcı yapı: mekanizmanın hortumun içinde kaldığı iç iskeletli ya da dışında kaldığı dış iskeletli kollar. Dış iskelette hortum kesiti engelsiz kalır, basınç kaybı düşer ve hortum değişimi kolaylaşır.
• Hortum: PVC, poliüretan ya da sıcaklığa dayanıklı kaplamalı kumaş; laboratuvarda kimyasala dayanıklı malzeme.
• Döner bağlantı ve konsol: kolu duvara, kolona, tavana ya da tezgâha bağlar ve yatayda döndürür.
• Damper: kullanılmayan kolu kapatır; birden çok kolun tek fana bağlandığı sistemde ana hattın dengesi buna bağlıdır.

Boy, çap ve montaj

Piyasada en çok 2, 3 ve 4 m kollar kullanılır. Tezgâhtan uzaktaki büyük parçalar için kol, duvara ya da kolona bağlanan döner bir uzatma bomunun ucuna taşınır. Uzun kol ağırlaşır; eklem ayarı ve konsolun bağlandığı duvarın taşıma kapasitesi kontrol edilir. Çap ve montaj, kirleticinin miktarına ve işin tipine göre değişir (değerler tipik aralıklardır, üretici kataloğuna göre farklılaşır):

Akrobat kol hortumu

Oluklu flex hortum, aynı çaptaki galvaniz spiral kanala göre birim boyda yaklaşık 2,3 kat sürtünme kaybı yaratır (EPA el kitabı). Bu yüzden kol ile ana kanal arasındaki ek hortum kısa tutulur, kolun arkasından mümkün olduğunca düz kanalla devam edilir. Kaynak dumanı emiş hortumu bir sarf malzemesidir: kıvılcımın açtığı delikler, ezilme, sertleşip çatlama ve kelepçe gevşemesi zamanla emişi düşürür. Değişimde hortum malzemesi işin sıcaklığına ve kimyasalına göre yeniden seçilir. Patlayıcı ortam bölgesinde iletken ya da antistatik hortum ve topraklama, elektronik üretimde ESD uyumlu kol kullanılır.

Kaynak dumanı emiş akrobat kol hangi sisteme bağlanır?

1. Tek kol ve duvar fanı: tek istasyonlu küçük atölyede kol doğrudan bir fana bağlanıp hava dışarı atılır. Çıkış pencere, taze hava alığı ve komşu binalardan uzak, tercihen çatı üstünden verilir.
2. Mobil ünite üstünde: bir ya da iki kol, fan ve filtreyi taşıyan tekerlekli makineye bağlanır; iş nereye giderse ünite oraya gider.
3. Merkezi sistem: her istasyonda bir kol ve damper bulunur, fan ve filtre ortaktır. Kol sayısı arttıkça bu düzen hem enerji hem bakım açısından öne geçer; fan, filtre ve kanal tarafı kaynak dumanı emiş sistemi sayfasında anlatılıyor.

Akrobat kollu toz emiş sistemi

Taşlama, zımpara ve el aleti işlerinde kol duman yerine toz taşır; bu durumda tasarım ölçütü yakalama hızından çok taşıma hızıdır. İri metal ya da ahşap tozunun kol, hortum ve kanal içinde çökmemesi için hız, kaynak dumanına göre belirgin biçimde yüksek tutulur; bu da daha yüksek fan basıncı demektir. Toz kolun iç yüzeyinde birikebileceği için düz iç yüzeyli, kolay temizlenen kol tercih edilir. Toplanan toz bir filtrede tutulur; filtre tipi ve boyutu toz toplama sistemi kapsamında seçilir.

Kurulumda izlediğimiz sıra

• Keşif: istasyon başına çalışma alanının yarıçapı, kaynakçının tipik pozisyonları, vinç ve parça hareketi, kolun bağlanacağı duvar ya da kolonun taşıyıcılığı.
• Hesap: mesafe ve yakalama hızından kol başına debi, aynı anda kullanılan kol sayısı, hortum ve kanal kayıpları, fanın çalışma noktası.
• İmalat: konsollar, kanal bağlantıları, damper kutuları ve gerekirse uzatma bomu taşıyıcısı.
• Montaj: konsol ankrajı, kolun takılması, eklem ön gerginlik ayarı, hortum kelepçeleri, kanal bağlantısı.
• Devreye alma: başlık ağzında hız ölçümü, damperlerin açık ve kapalı konumunda ana hat dengesi, kolun her pozisyonda sabit kaldığının denenmesi.
• Bakım: eklem ayarı, hortumda delik ve çatlak, kelepçe sızdırmazlığı, kıvılcım ızgarası ve damper; periyodik bakım havalandırma bakım onarım kapsamında yapılır.

Kolun kullanılmaz hale gelmesine yol açan hatalar

• Başlığı operatörün başının üstünde bırakmak: duman yüzün önünden geçerek başlığa gider. Başlık, dumanı yüzden uzağa çekecek tarafta, arkın yanında ve hafif üstünde durmalıdır.
• Eklemleri gevşek bırakmak: başlık düşer, operatör kolu kaldırıp kenara iter ve emiş fiilen kullanılmaz.
• Tek fana, kapasitesini aşacak kadar kol bağlamak ve damper koymamak.
• Laboratuvar tipi ince kolu ağır taşlama tozunda kullanmak.
• Patlayıcı ortam bölgesinde iletken olmayan hortum kullanmak.
• Kolu fana metrelerce flex hortumla bağlamak.

Bölgeler, fiyat ve keşif

Akrobat kol havalandırma, kaynak ve metal işleme atölyelerinin yoğun olduğu sanayi alanlarında öne çıkar: Kocaeli'de Gebze ve il genelindeki OSB'ler (Kocaeli havalandırma), İstanbul'da İkitelli ve Dudullu. Sancaktepe ve çevresindeki atölyelere de aynı kapsamda keşfe gidiyoruz. Kol boyu, çap, eklem tipi, hortum ve fan seçiminin maliyete etkisi akrobat kol fiyatları başlığıyla fiyat sayfasında. Emiş ağzı kaynaktan uzaklaştıkça gereken debinin nasıl katlandığı ve emiş noktaları makine çalışmasına bağlandığında fan devrinin nasıl düşürüldüğü endüstriyel havalandırmada enerji verimliliği yazısında; atölyeniz için keşif istemek için iletişim sayfası.