Elektrostatik Filtre Sistemi

Izgara, kızartma, wok ve döner hattından çıkan egzozun görünen kısmı, davlumbazdaki labirent (baffle) filtreden geçebilecek kadar küçük yağ damlacıkları ve dumandır. Bu partiküller kanal yüzeyine yapışır, fan çarkını kirletir ve baca çıkışında gri bir bulut olarak komşu cepheye ulaşır. Elektrostatik filtre sistemi bu ince yağ ve duman aerosolünü elektrik alanıyla yakalayan ara kademedir; davlumbaz ile fan arasında, kanal hattının üzerinde yer alır.

Bu sayfada ünitenin hangi parçalardan oluştuğu, hangi verilerle seçildiği, sahada hangi sırayla kurulduğu ve devreye alındıktan sonra nasıl bakıldığı anlatılıyor. İyonizasyon ve toplama kademelerinin birlikte nasıl çalıştığı sayfa sonundaki sorular bölümünde kısaca özetlendi.

Egzoz hattında elektrostatik kademenin yeri

Restoran egzozunda tek bir filtre her kirleticiyi tutmaz. Kirleticiyi boyutuna ve fiziksel hâline göre ayırmak, hangi kademenin neden gerektiğini gösterir.

Bu yüzden kokunun da sorun olduğu hatlarda elektrostatik ünitenin arkasına karbon koku filtresi eklenir; elektrostatik kademe, karbonun önünde onu yağdan koruyan ön filtre işlevi görür. Kömür ya da odun ateşiyle çalışan, kıvılcım ve kül taşıyan hatlarda ise önce sulu filtre sistemi değerlendirilir. Şikâyetin dumandan mı kokudan mı kaynaklandığını ayırmak için mutfak havalandırma kokusu nasıl giderilir yazısına bakabilirsiniz.

Ünitenin parçaları ve görevleri

• Giriş bölümü ve akış dağıtıcı: Perfore sac ya da metal örgü filtre, havayı hücre yüzeyine eşit dağıtır ve iri damlaları ilk anda ayırır.
• İyonizasyon kademesi: İnce teller ya da iğneli elektrotlar arasından geçen partiküller elektrik yükü kazanır.
• Toplama hücresi: Sırayla gerilimli ve topraklı, birbirine paralel plakalar; yüklenen partiküller plakalara çekilip tutunur. İyonizasyon ve toplamanın ayrı kademelerde yapıldığı iki kademeli yapı ozon oluşumunu da sınırlar.
• Yüksek gerilim güç kaynağı: İki kademeyi ayrı gerilimlerle besler; çalışma ve arıza durumunu ışıklı göstergeyle bildirir.
• Emniyet donanımı: Servis kapağı açıldığında gerilimi kesen kapı anahtarı, topraklama bağlantısı ve fan çalışmadan ünitenin enerjilenmesini engelleyen kilitleme.
• Gövde ve yağ tavası: Yağ sızdırmayacak şekilde birleştirilmiş gövde, eğimli toplama tavası ve tahliye vanası.
• Servis kapakları: Hücrelerin raydan çekilerek sökülebileceği genişlikte açıklık ve önünde çalışma boşluğu.

Ünite seçimine giren veriler

Hücre adedi kesinleşince ünitenin basınç kaybı fan hesabına eklenir. Hat üzerinde karbon kademesi de varsa iki kademenin kirli durumdaki toplam direnci hesaba girer; aksi hâlde filtreler doldukça davlumbazın çekişi zayıflar. Mevcut fan bu ek direnci karşılamıyorsa fan değişimi gündeme gelir; mutfak egzozunda sık kullanılan hücreli tiplerin ürün ve montaj kalemleri hücreli aspiratör fiyatları sayfasında. Fanın kayış, rulman ve çark kontrolü ise havalandırma bakım onarım kapsamında yapılır.

Montaj yeri seçimi

• Mutfak içi ya da asma tavan: Kanal kısa kalır, ancak ünite sıcak bölgededir; hücreleri çıkarmak için tavanda yeterli büyüklükte kapak bırakılır.
• Şaft ya da ışıklık: Ünite çelik konstrüksiyon bir platforma oturtulur; bakım için platforma güvenli erişim ve yağ tavası tahliyesinin nereye verileceği baştan çözülür.
• Çatı ya da dış cephe: Ünite çoğu zaman fanla birlikte aynı noktadadır; gövde yağmura karşı korunur, güç kaynağı dış ortama uygun koruma sınıfında seçilir ve kışın gövde yüzeyinde yoğuşma ihtimali hesaba katılır.

Bir elektrostatik filtre işinin aşamaları

1. Keşif: Pişirme ekipmanı, davlumbaz ölçüsü, mevcut kanal güzergâhı, fanın yeri ve baca çıkışı yerinde incelenir; ünitenin konacağı noktada servis kapağının açılıp açılamayacağı ölçülür.
2. Hesap: Davlumbaz debisi doğrulanır, hücre adedi ve gövde kesiti belirlenir, kademelerin basınç kaybı fan seçimine işlenir.
3. İmalat: Ünite gövdesi, giriş-çıkış geçiş parçaları ve taşıyıcı konsol ya da çelik konstrüksiyon ölçüye göre hazırlanır.
4. Montaj: Ünite terazisinde ve yağ tavası tahliye yönüne eğimli olacak şekilde yerine alınır; kanal birleşimleri sızdırmaz yapılır, topraklama ve güç kaynağı bağlanır.
5. Devreye alma: Fan–filtre kilitlemesi ve kapı emniyet anahtarı denenir, güç kaynağı göstergeleri kontrol edilir, hat debisi ölçülür ve hücreden ark sesi gelip gelmediği dinlenir.
6. Bakım: Hücreler yağ yüküne göre belirlenen aralıkta sökülür, yağ çözücülü sıcak suda bekletilerek yıkanır; hücreler ve seramik izolatörler tamamen kurumadan ünite yeniden enerjilenmez. Hücre yıkaması davlumbaz filtrelerinin yıkandığı günle aynı programa bağlanırsa hat baştan sona birlikte temizlenmiş olur; davlumbaz tarafının adımları davlumbaz temizliği nasıl yapılır yazısında.

Kullanıldığı mutfaklar ve endüstriyel hatlar

En yaygın kullanım, egzozun bina içinden ya da cepheden yükselerek çatıya çıktığı ticari mutfaklardır: restoran ve kafe mutfakları, otel mutfakları, AVM yemek katları, hastane ve okul mutfakları, toplu yemek üretim tesisleri. Konutla aynı binayı paylaşan işletmelerde duman şikâyeti çoğu zaman bu kademenin eksikliğinden doğar. Kadıköy çarşı bölgesindeki restoran yoğunluğu, Fatih'te tarihi yarımadanın bitişik nizam yapıları ve Maltepe'de zemin katı ticari olan konut blokları, egzozun pencerelere yakın geçtiği tipik durumlardır. Mutfak tarafının bütün tasarımı restoran havalandırma sistemleri sayfasında.

Endüstride aynı ilke, talaşlı imalat tezgâhlarının çıkardığı yağ buharında (yağ sisi) uygulanır; bu hatlar endüstriyel havalandırma sistemleri kapsamında projelendirilir. Kocaeli'deki tesisler için Kocaeli havalandırma sayfasına bakabilirsiniz.

Yönetmelik, standart ve elektrik emniyeti

• Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (RG 19.12.2007, sayı 26735), Madde 57/1: Konutlar hariç olmak üzere AVM'ler, yüksek binalar içindeki mutfaklar, yemek fabrikaları ve bir anda 100'den fazla kişiye hizmet veren mutfakların davlumbazlarında otomatik söndürme sistemi şarttır. Elektrostatik ünite bu sistemin yerini tutmaz; ünitede biriken yağ da yangın yükü sayıldığından temizlik planına dahil edilir.
• EN 16282 serisi (ticari mutfak havalandırma bileşenleri): 6. bölüm aerosol ayırıcılarının tasarım ve emniyet şartlarını, 8. bölüm pişirme dumanı arıtma tesisatlarının şartlarını ve deneyini kapsar. Seri, CEN üyesi Türkiye'nin de benimsemekle yükümlü olduğu Avrupa standartlarındandır.
• Elektrik: Ünite topraklama sürekliliği ve kapak emniyeti sağlanmadan çalıştırılmaz; güç kaynağının etiket değerleri ve üretici talimatı esas alınır.

Restoran bacasına ilişkin diğer kurallar restoran baca yönetmeliği yazısında toplandı.

Performansı düşüren uygulama hataları

• Bakım kapağının duvara ya da tavana dayalı kalması: hücre çıkarılamadığı için yıkama ertelenir, kirli hücre ark yapar ve tutma verimi düşer.
• Davlumbaz debisi büyütülürken ünitenin aynı bırakılması: hücredeki hava hızı arttıkça duman bacadan geçer.
• Labirent filtresi eksik davlumbaza elektrostatik ünite bağlanması: iri yağ doğrudan hücreye gelir, yıkama aralığı belirgin şekilde kısalır.
• Karbon kademesinin elektrostatik ünitenin önüne konması: yağ karbonun gözeneklerini kapatır, koku tutma kısa sürede biter.
• Yıkanan hücrenin ıslak takılması: yüzeydeki su gerilim kaçağına ve arıza ışığına yol açar.
• Yağ tavasının boşaltılmaması: biriken yağ kanal birleşimlerinden sızar; ünitenin arkasındaki hat da baca ve davlumbaz temizliği planına alınmalıdır.

Debi, kademe sayısı ve montaj koşuluna göre maliyet kalemleri elektrostatik filtre fiyatları sayfasında listelenir. Ünitenin bağlanacağı davlumbaz ve baca hattı için davlumbaz imalatı ve çelik baca sistemleri sayfalarına bakabilirsiniz. Mevcut mutfağınız için keşif talebini iletişim sayfasından iletebilirsiniz.