İçeriğe atla
Dağdeniz Mekanik

VRF Klima Kapasite Hesabı ve Boru Çapı

VRF klima kapasite hesabı adım adım: bağlantı oranı, dış ünitenin düzeltilmiş kapasitesi, boru çapı ve joint, ilave gaz şarjı; VRF klima hesabı örnekleri.

Ön boyutlandırma içindir, proje hesabının yerine geçmez.

Girdiler

Sistem

Üretici ve Seri

Boru çapı, branş elemanı ve ilave şarj üreticinin montaj kılavuzu tablolarından seçilir.

Kapasite Kontrolü

Dış Ünite

Daikin Serisi

RXYQ8U: toplam 8 HP, dış ünite indeksi 200.

Boş bırakılırsa veri kitabı değeri 22,4 kW alınır.

Odalar ve İç Üniteler

Oda Listesi (Her Oda Bir İç Ünite)
Oda 1
Oda 2
Oda 3
Oda 4

Sınıf: Daikin iç ünite sınıfı (15, 20, 25, 32, 40, 50, 63, 80, 100, 125, 140, 200, 250). Ünite kapasitesi boş bırakılırsa FXSQ-P veri kitabı değeri alınır (sınıf 20–140). Yükler mahal yük hesabından; 1 kW = 3.412 BTU/h = 860 kcal/h.

Boru Güzergâhı

Boru Hesabı
Boru Hattı (Nereden → Nereye)
Parça 1
Parça 2
Parça 3
Parça 4
Parça 5
Parça 6
Parça 7

Her satır bir boru parçasıdır (gaz ve sıvı hattı birlikte). DÜ dış ünitedir; branş noktalarına J1, J2 gibi ad verin, iç üniteye giden parçada oda adını yazın. Üç ya da daha çok çıkışlı nokta header sayılır.

Üreticinin kılavuzundaki dirsek eşdeğer boyu; boş bırakılırsa dirsekler eşdeğer boya eklenmez. Mitsubishi’de veri kitabındaki M katsayısı kendiliğinden kullanılır.

Gaz Şarjı ve Kaçak Kontrolü

Boş bırakılırsa veri kitabı değeri 5,9 kg alınır.

Varsa F-gaz yönetmeliğine göre sızıntı kontrol periyodu uzar (FSG Md.12).

Gaz Kaçağı Kontrolü Yapılacak Odalar
Satır 1
Satır 2
Satır 3
Satır 4

Oda adları oda listesinden gelir. Net yükseklik asma tavan altıdır; alan veya yükseklik boşsa oda atlanır. Komşu hacim, kapının altında ve üstünde ayrı ayrı taban alanının %0,15'i kadar açıklık varsa eklenir.

Ayrıntılı girdiler varsayılanlarla hesaplanır

Soğutma Koşulları ve Düzeltmeler

Düzeltme katsayıları üretici kataloğundaki kapasite eğrilerinden okunur; boş bırakılırsa 1 alınır.

Nominal 35 °C kuru termometre; farklıysa dış sıcaklık düzeltmesini de girin.

Eşdeğer boru boyu ve kot farkına göre katalog eğrisinden.

Dış sıcaklık ve bağlantı oranında kapasite tablosundan okunan değer; girilirse dış sıcaklık düzeltmesi kullanılmaz (DK-3 §5).

Aynı anda karşılanacak en yüksek yük (eşzamanlılık); boşsa oda yüklerinin toplamı alınır.

İç Ünite Ayrıntıları

Bağlantı oranı sınırı kombinasyona göre değişir (DK-1 s.28).

Kot, İç Koşul Düzeltmesi ve Duyulur Yük
Satır 1
Satır 2
Satır 3
Satır 4

Kot dış üniteye göredir: iç ünite yukarıdaysa artı, aşağıdaysa eksi. Düzeltme, oda iç koşulu nominal değilse (soğutma 19 °C YT, ısıtma 20 °C KT) katalogdaki iç ünite katsayısıdır. Duyulur yük ve kapasite birlikte girilirse duyulur kapasite kontrolü yapılır.

Şarj ve Mevzuat Ayrıntıları

Ünite üzerindeki ilave şarj etiketinden; boş bırakılırsa kılavuzun metin tablosu kullanılır (DK-1 §6.7.3).

Girilirse hesaplanan toplamın yerine F-gaz ve kaçak kontrolünde kullanılır.

Sonuçlar

Girdiler

SembolBüyüklükDeğerBirim
Sistem
Üretici ve SeriDaikin VRV IV+
Kapasite KontrolüSoğutma
Dış Ünite
Daikin SerisiRXYQ
Dış Ünite Modülü8 HP
İkinci ModülYok (tek modül)
QdışDış Ünite Soğutma Kapasitesiboş
Odalar ve İç Üniteler
Oda Listesi (Her Oda Bir İç Ünite)Oda 1: Oda Açık Ofis 1, Sınıf 80, Soğutma Yükü 7,4 kW, Isıtma Yükü 6,8 kW, Ünite Soğutma boş, Ünite Isıtma boş; Oda 2: Oda Açık Ofis 2, Sınıf 80, Soğutma Yükü 7 kW, Isıtma Yükü 6,4 kW, Ünite Soğutma boş, Ünite Isıtma boş; Oda 3: Oda Toplantı Odası, Sınıf 50, Soğutma Yükü 4,6 kW, Isıtma Yükü 4,1 kW, Ünite Soğutma boş, Ünite Isıtma boş; Oda 4: Oda Yönetici Odası, Sınıf 25, Soğutma Yükü 2,2 kW, Isıtma Yükü 2 kW, Ünite Soğutma boş, Ünite Isıtma boş
Boru Güzergâhı
Boru HesabıBoru Hattını Gir
Boru Hattı (Nereden → Nereye)Parça 1: Nereden DÜ, Nereye J1, Boy 25 m, Dirsek boş; Parça 2: Nereden J1, Nereye Açık Ofis 1, Boy 5 m, Dirsek boş; Parça 3: Nereden J1, Nereye J2, Boy 10 m, Dirsek boş; Parça 4: Nereden J2, Nereye Açık Ofis 2, Boy 4 m, Dirsek boş; Parça 5: Nereden J2, Nereye J3, Boy 8 m, Dirsek boş; Parça 6: Nereden J3, Nereye Toplantı Odası, Boy 5 m, Dirsek boş; Parça 7: Nereden J3, Nereye Yönetici Odası, Boy 6 m, Dirsek boş
Dirsek Eşdeğer Boyuboş
Gaz Şarjı ve Kaçak Kontrolü
Fabrika Şarjıboş
Sızıntı Tespit Sistemi VarHayır
Gaz Kaçağı Kontrolü Yapılacak OdalarSatır 1: Oda Açık Ofis 1, Alan 60 m², Net Yükseklik 2,8 m, Komşu Hacim boş, Alt Açıklık boş, Üst Açıklık boş; Satır 2: Oda Açık Ofis 2, Alan 55 m², Net Yükseklik 2,8 m, Komşu Hacim boş, Alt Açıklık boş, Üst Açıklık boş; Satır 3: Oda Toplantı Odası, Alan 24 m², Net Yükseklik 2,7 m, Komşu Hacim boş, Alt Açıklık boş, Üst Açıklık boş; Satır 4: Oda Yönetici Odası, Alan 14 m², Net Yükseklik 2,7 m, Komşu Hacim boş, Alt Açıklık boş, Üst Açıklık boş
Soğutma Koşulları ve Düzeltmeler
tdışDış Tasarım Sıcaklığıboş
kdışDış Sıcaklık Düzeltmesiboş
kboruBoru Boyu Düzeltmesiboş
QtabloDaikin Kapasite Tablosu Değeriboş
LBlok Yükboş
İç Ünite Ayrıntıları
İç Ünite KombinasyonuYalnız VRV DX iç ünite (%50–130)
Kot, İç Koşul Düzeltmesi ve Duyulur YükSatır 1: Oda Açık Ofis 1, Kot boş, Soğutma Düzeltmesi boş, Isıtma Düzeltmesi boş, Duyulur Yük boş, Duyulur Kapasite boş; Satır 2: Oda Açık Ofis 2, Kot boş, Soğutma Düzeltmesi boş, Isıtma Düzeltmesi boş, Duyulur Yük boş, Duyulur Kapasite boş; Satır 3: Oda Toplantı Odası, Kot boş, Soğutma Düzeltmesi boş, Isıtma Düzeltmesi boş, Duyulur Yük boş, Duyulur Kapasite boş; Satır 4: Oda Yönetici Odası, Kot boş, Soğutma Düzeltmesi boş, Isıtma Düzeltmesi boş, Duyulur Yük boş, Duyulur Kapasite boş
Şarj ve Mevzuat Ayrıntıları
Etiketteki Parametre Aboş
Etiketteki Parametre Bboş
Toplam Şarj (Elle)boş
Konsantrasyon ÖlçütüEN 378 / ISO 5149 (0,44 kg/m³)

Sonuçlar

Bağlantı Oranı (CR): %117,5

SembolBüyüklükDeğerBirim
CRBağlantı Oranıİç ünite indeksi 235 / dış ünite 200 · izinli %50–130%117,5
Soğutma KapasitesiBlok yük 21,2 kW · karşılıyor22,4kW
Ana Hat Boru ÇapıGaz 3/4″ / sıvı 3/8″ · ilk branş KHRQ22M29T9Ø19,1 / Ø9,5mm
İlave Gaz ŞarjıToplam şarj 10,8 kg R410A4,9kg
En Uzak İç Üniteye BoruEşdeğer 50,5 m · toplam boru 63 m49m
F-Gaz EşdeğeriEKOMVET kaydı gerekli · sızıntı kontrolü 12 ayda en az 122,55t CO₂e
Dış Ünite ve İç Üniteler
Dış ÜniteDaikin VRV IV+RXYQ8U
Dış Ünite İndeksi8 HP × 25200
İç Ünite İndeks Toplamı4 iç ünite235
Soğutma Kapasitesi
Dış Ünite KapasitesiVeri kitabı nominal değeri22,4kW
kdışDış Sıcaklık Düzeltmesi1
kboruBoru Boyu Düzeltmesi1
CTiİç Ünite Toplamı26,4kW
CToDüzeltilmiş Dış Ünite22,4kW
CTxSistem KapasitesiDış ünite sınırlıyor22,4kW
LBlok YükOda yüklerinin toplamı21,2kW
Boru Güzergâhı
En Uzak İç Ünite, Gerçek BoyYönetici Odası49m
En Uzak İç Ünite, Eşdeğer BoyDirsek ve branş elemanı eşdeğerleriyle50,5m
İlk Branştan En Uzak İç Üniteye24m
Toplam Boru BoyuGidiş hattı (gaz ve sıvı birlikte)63m
Gaz Şarjı ve F-Gaz
Fabrika ŞarjıVeri kitabından5,9kg
Sıvı Hattı Katkısı (Σ X·w)3,31kg
Parametre AKılavuz metin tablosundan1,2kg
Parametre BYalnız RYYQ tek modülde0kg
Parametre CBağlantı oranı ≥ %100 ve iç ünite sayısı eşikte0,4kg
Rİlave Şarj0,1 kg’a yuvarlanır4,9kg
Toplam ŞarjFabrika + ilave10,8kg
KIPKüresel Isınma Potansiyeli%50 HFC-32 + %50 HFC-1252.087,5
CO₂ Eşdeğeri22,545t CO₂e
EKOMVET Kaydıİlk sızıntı kontrolü kurulumdan sonra 30 iş günü içindeGerekli
Sızıntı Kontrol PeriyoduSızıntı tespit sistemiyle 24 ayda en az 112 ayda en az 1

Kontroller

KontrolSonuçDayanak
Eşdeğer boru boyu 50,5 m (nominal 7,5 m) ama boru boyu düzeltmesi girilmedi (soğutma); sonuç iyimser olabilir.SınırdaME-1 §8-1
Daikin kapasite tablosu değeri (dış sıcaklık ve bağlantı oranında) girilmedi; nominal × dış düzeltmesi kullanıldı (soğutma). Daikin kapasite tablosundan girin (DK-3 §5).SınırdaDK-3 §5 not 3
Bağlantı oranı %117,5, izinli aralık %50–130 içinde.UygunDK-1 s.28
Soğutmada sistem kapasitesi 22,4 kW, blok yük 21,2 kW'ı karşılıyor; bütün odalarda yük karşılanıyor.UygunDK-3 §5 not 3
En uzak iç üniteye 49 m gerçek, 50,5 m eşdeğer boy; ilk branştan sonra en çok 24 m; toplam 63 m. Boru boyu ve kot sınırları içinde.UygunDK-1 §5.3.5
Toplam şarj 10,8 kg, 95 kg bölme sınırının altında.UygunDK-1 §6.7.3
Gaz kaçağı kontrolü: en kritik oda Yönetici Odası, 0,286 kg/m³ ≤ 0,44 kg/m³ (hesap hacmi 37,8 m³).UygunDK-1 §5.2
Mevzuat ve bilgi notları
KontrolSonuçDayanak
Daikin dış ünite indeksi HP × 25 alındı (DK-3 §2 bağlantı aralığı tablosundan çıkarım).BilgiDK-3 §2
Duyulur kapasite kontrolü yapılmadı (katalogdaki duyulur kapasite ve oda duyulur yükü girilmedi; genel SHF varsayılmaz).Bilgi
Parametre A ve B için kılavuz metin tablosu (DK-1 §6.7.3) kullanıldı; aynı kılavuzun etiket görseli farklı değer veriyor. Ünite üzerindeki ilave şarj etiketindeki A ve B'yi girin.BilgiDK-1 §6.7.3 ve s.8
22,55 t CO₂e: EKOMVET kaydı gerekli; sızıntı kontrolü 12 ayda en az 1 (STS ile 24 ayda en az 1); ilk kontrol kurulumdan sonra 30 iş günü içinde (FSG Md.7, Md.12, Md.18).BilgiFSG Md.7, Md.12, Md.18
Ünite kapasitesi girilmeyen odalarda Daikin FXSQ-P veri kitabı nominal değeri alındı (Açık Ofis 1: sınıf 80, 9 / 10 kW; Açık Ofis 2: sınıf 80, 9 / 10 kW; Toplantı Odası: sınıf 50, 5,6 / 6,3 kW; Yönetici Odası: sınıf 25, 2,8 / 3,2 kW). Başka model iç ünitede veri sayfasındaki değeri girin.BilgiDK-2 §1-1
Seçilen dış ünite, bağlantı oranı ve kapasite bakımından bu oda listesine uyan en küçük seçenek.Bilgi

Sonuç özeti teklif formuna yazılır; adınızı ve telefonunuzu eklemeniz yeterli.

Odalara Düşen Kapasite (Soğutma)

OdaYükİç ÜniteOdaya DüşenKarşılamaDurum
Açık Ofis 17,4 kW9 kW7,64 kW%103,2Yeterli
Açık Ofis 27 kW9 kW7,64 kW%109,1Yeterli
Toplantı Odası4,6 kW5,6 kW4,75 kW%103,3Yeterli
Yönetici Odası2,2 kW2,8 kW2,38 kW%108Yeterli

Boru Çapları

HatTipBoyAşağı Akış İndeksiGaz BorusuSıvı BorusuNot
DÜ → J1Ana hat25 m235Ø19,1 (3/4″)Ø9,5 (3/8″)
J1 → Açık Ofis 1İç ünite bağlantısı5 m80Ø15,9 (5/8″)Ø9,5 (3/8″)
J1 → J2Branşlar arası10 m155Ø19,1 (3/4″)Ø9,5 (3/8″)
J2 → Açık Ofis 2İç ünite bağlantısı4 m80Ø15,9 (5/8″)Ø9,5 (3/8″)
J2 → J3Branşlar arası8 m75Ø15,9 (5/8″)Ø9,5 (3/8″)
J3 → Toplantı Odasıİç ünite bağlantısı5 m50Ø12,7 (1/2″)Ø6,4 (1/4″)
J3 → Yönetici Odasıİç ünite bağlantısı6 m25Ø12,7 (1/2″)Ø6,4 (1/4″)

Branş Elemanları

Branş NoktasıTipÇıkışAşağı Akış İndeksiModel
J1 (ilk branş)Refnet joint2235KHRQ22M29T9
J2Refnet joint2155KHRQ22M20T
J3Refnet joint275KHRQ22M20T

İç Ünite Boru Yolları

OdaGerçek BoyEşdeğer Boyİlk Branştan Sonra
Açık Ofis 130 m30,5 m5 m
Açık Ofis 239 m40 m14 m
Toplantı Odası48 m49,5 m23 m
Yönetici Odası (en uzak)49 m50,5 m24 m

Bakır Boru Metrajı

Dış ÇapSıvı HattıGaz Hattı
Ø19,1 (3/4″)35 m
Ø15,9 (5/8″)17 m
Ø12,7 (1/2″)11 m
Ø9,5 (3/8″)52 m
Ø6,4 (1/4″)11 m
Toplam63 m63 m

Gaz Kaçağı Kontrolü (Oda Konsantrasyonu)

OdaHesap HacmiKonsantrasyonSınırDurumGereken En Küçük Hacim
Açık Ofis 1168 m³0,064 kg/m³0,44 kg/m³Uygun24,5 m³
Açık Ofis 2154 m³0,07 kg/m³0,44 kg/m³Uygun24,5 m³
Toplantı Odası64,8 m³0,167 kg/m³0,44 kg/m³Uygun24,5 m³
Yönetici Odası37,8 m³0,286 kg/m³0,44 kg/m³Uygun24,5 m³

Dış Ünite Seçenekleri

Dış ÜniteİndeksBağlantı OranıSoğutma: Sistem / YükUygunluk
RXYQ8U (seçili)200%117,522,4 / 21,2 kWUygun
RXYQ10U250%9426,4 / 21,2 kWUygun
RXYQ12U300%78,326,4 / 21,2 kWUygun
RXYQ14U350%67,126,4 / 21,2 kWUygun
RXYQ16U400%58,826,4 / 21,2 kWUygun
RXYQ18U450%52,2Tablo değeri yokOran uygun, kapasite veri sayfasından
RXYQ20U500%47Tablo değeri yokBağlantı oranı dışında
Adım adım çözüm
AdımFormülYerine koymaSonuç
1. Bağlantı Oranı
1.1Kaynak: DK-1 s.28; DK-3 §2 (indeks = HP × 25)CR = Σ Iiç / Idış × 100CR = (80 + 80 + 50 + 25) / 200 × 100%117,5 (izinli %50-130)
2. Boru Güzergâhı ve Eşdeğer Boy
2.1Kaynak: DK-1 §5.3.4, §5.3.5Leş = Lgerçek + Σ dirsek eşdeğeri + Σ branş elemanı eşdeğeri (joint 0,5 m, header 1,0 m)En uzak iç ünite Yönetici Odası: gerçek 49 m; ilk branştan sonra en çok 24 mEn uzak eşdeğer 50,5 m; toplam boru 63 m
3. Boru Çapları
3.1Kaynak: DK-1 §5.3.2, §5.3.3, §5.3.5Çap(s) = Tablo[segment tipi](aşağı akış indeksi); Çap(s) ≤ Çap(üst segment)DÜ → J1: I = 235 → Ø19,1 / Ø9,5; J1 → Açık Ofis 1: I = 80 → Ø15,9 / Ø9,5; J1 → J2: I = 155 → Ø19,1 / Ø9,5; J2 → Açık Ofis 2: I = 80 → Ø15,9 / Ø9,5; J2 → J3: I = 75 → Ø15,9 / Ø9,5; J3 → Toplantı Odası: I = 50 → Ø12,7 / Ø6,4; J3 → Yönetici Odası: I = 25 → Ø12,7 / Ø6,4Ana hat Ø19,1 gaz / Ø9,5 sıvı mm
4. Soğutma Kapasitesi: İç Üniteler
4.1Kaynak: DK-3 §5 not 3; ME-1 §8-1 akışıCTi = Σ (Qnom,k × kiç,k)CTi = 9 × 1 + 9 × 1 + 5,6 × 1 + 2,8 × 126,400 kW
5. Soğutma Kapasitesi: Dış Ünite
5.1Kaynak: DK-3 §5 not 3; ME-1 §8-1 akışıCTo = Qdış × kdış × kboruCTo = 22,4 × 1 × 122,400 kW
6. Soğutma Kapasitesi: Sistem
6.1Kaynak: DK-3 §5 not 3; ME-1 §8-1 akışıCTx = min(CTi, CTo); kontrol CTx ≥ L (blok yük)CTx = min(26,400; 22,400)22,400 kW (dış ünite sınırlıyor); L = 21,20 kW, karşılıyor
7. Soğutma Kapasitesi: Odalara Düşen
7.1Kaynak: ME-1 §8-1Q'_k = CTx × (Qnom,k × kiç,k) / CTiAçık Ofis 1: 7,64 kW / yük 7,40 kW; Açık Ofis 2: 7,64 kW / yük 7,00 kW; Toplantı Odası: 4,75 kW / yük 4,60 kW; Yönetici Odası: 2,38 kW / yük 2,20 kWBütün odalarda yük karşılanıyor
8. İlave Soğutucu Şarjı
8.1Kaynak: DK-1 §6.7.3 (s.27-28)R = Σ Xi × wi + A + B + C (0,1 kg'a yuvarlanır)R = 52 × 0,059 + 11 × 0,022 + 1,2 + 0 + 0,44,91 → 4,9 kg
9. Toplam Şarj
9.1Kaynak: DK-3 §2-1m = fabrika şarjı + ilave şarjm = 5,9 + 4,910,80 kg
10. F-Gaz Yükümlülüğü
10.1Kaynak: FSG Md.5(1)(şş), Md.7(1)(a), Md.12(1); EK-1, EK-4t CO₂e = m × KIP / 1000t CO₂e = 10,8 × 2.087,5 / 100022,545 t CO₂e; EKOMVET gerekli; 12 ayda en az 1
11. Oda Soğutucu Konsantrasyonu
11.1Kaynak: ME-1 "Caution for refrigerant leakage" §1; DK-1 §5.2Rmax = W / V ≤ sınır; Vmin = W / sınırEn kritik oda Yönetici Odası: 10,8 / 37,80,286 kg/m³ (sınır 0,44; uygun); Vmin = 24,5 m³
12. Kaynak Belgeler
  • DK-1: Daikin 4P546228-1 (2018.09) VRV IV+ RYYQ/RYMQ/RXYQ8~20U7Y1B Installer and user reference guide.
  • DK-2: Daikin EEDEN11-204 FXSQ-P Technical Data.
  • DK-3: Daikin EEDEN20 (10/2020) VRV IV+ RXYQ-U Technical data book.
  • ME-1: Mitsubishi Electric MEES19K103 CITY MULTI PUHY-P-Y(S)NW-A1 Data Book.
  • FSG: Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik, RG 15.10.2024 / 32693.

Ön boyutlandırma içindir, proje hesabının yerine geçmez.

Varsayımlar

  1. Gömülü tablolar Daikin VRV IV+ (R410A ısı pompası, VRV DX iç ünite) ve Mitsubishi City Multi Y PUHY-P200…P500YNW-A1 (tek modül) içindir; diğer üreticilerde çap, uzunluk sınırı ve şarj formülü üreticinin kılavuzundan alınır.
  2. Kapasite: iç ünite toplamı CTi = Σ(Qnom × kiç), dış ünite CTo = Qdış × düzeltmeler, sistem kapasitesi ikisinden küçük olandır. Düzeltme katsayıları katalog eğrilerinden girilir; girilmezse 1 alınır ve sonuç iyimser olabilir.
  3. Boru çapı, aşağı akıştaki iç ünite indeks toplamına göre üretici tablosundan seçilir; aşağı akıştaki çap yukarıdakini aşmaz. Üç ya da daha çok çıkışlı branş noktası header sayılır.
  4. Gaz kaçağı kontrolünde sistemin bütün şarjı en küçük odaya boşalır kabul edilir (R410A için 0,44 kg/m³); R32'de bu kontrol yapılmaz.
  5. F-gaz yükümlülüğü Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik (RG 15.10.2024/32693) t CO₂e eşiklerine göredir.
  6. Isı geri kazanımlı (3 borulu), su soğutmalı ve mini VRF ile hydrobox ve AHU kiti bu aracın kapsamı dışındadır.
Kaynaklar ve standartlar
  1. DK-1 s.28; DK-3 §2 (indeks = HP × 25)
  2. DK-1 §5.3.4, §5.3.5
  3. DK-1 §5.3.2, §5.3.3, §5.3.5
  4. DK-3 §5 not 3; ME-1 §8-1 akışı
  5. ME-1 §8-1
  6. DK-1 §6.7.3 (s.27-28)
  7. DK-3 §2-1
  8. FSG Md.5(1)(şş), Md.7(1)(a), Md.12(1); EK-1, EK-4
  9. ME-1 "Caution for refrigerant leakage" §1; DK-1 §5.2
  10. DK-3 §5 not 3
  11. DK-1 s.28
  12. DK-1 §5.3.5
  13. DK-1 §6.7.3
  14. DK-1 §5.2
  15. DK-3 §2
  16. DK-1 §6.7.3 ve s.8
  17. FSG Md.7, Md.12, Md.18
  18. DK-2 §1-1

Ön boyutlandırma içindir, proje hesabının yerine geçmez. Boru çapları, uzunluk ve kot sınırları ve ilave gaz miktarı üreticiye ve seriye özgüdür. Nihai seçim üreticinin seçim yazılımı ve güncel montaj kılavuzuyla yapılır.

VRF klima kapasite hesabı, tek odalık split klima hesabından farklı bir sorunun cevabıdır. Aynı dış üniteye bağlanan iç üniteler dış ünitenin kapasitesini paylaşır. Boru ağacındaki her parçanın çapı, o parçadan sonra beslenen iç ünitelerin toplamına göre seçilir. Sahada eklenen soğutucu akışkan miktarı ise sıvı hattının çap bazında boyundan çıkar. Yukarıdaki araç bu zinciri üreticilerin yayımladığı tablolarla adım adım yürütür; sonunda gaz kaçağı durumunda oda güvenliğini ve F-gaz yükümlülüğünü kontrol eder.

Araç Neyi Hesaplar, Neyi Hesaplamaz

AdımGirdiSonuç
İç ünite seçimiMahal yükü, iç koşul, iç ünite tipiSınıf önerisi, düzeltilmiş kapasite
Bağlantı oranıİç ve dış ünite indeksleriCR (%), seri sınırına uygunluk
Sistem kapasitesiDış koşul, eşdeğer boru boyu, düzeltme katsayıları, blok yükCTi, CTo, CTx ve odalara düşen kapasite
Boru ağacıSegment boyları, dirsek adedi, kotlarGaz ve sıvı hattı çapları, joint/header, boy ve kot kontrolü
Gaz şarjıSıvı hattı boyları, fabrika şarjıİlave ve toplam şarj (kg)
Güvenlik ve mevzuatOda alanı, net yükseklik, sızıntı tespit sistemikg/m³ kontrolü, t CO₂e, sızıntı kontrol periyodu

Araç mahal yükünü hesaplamaz; yük, projenin soğutma ve ısıtma yükü hesabından girilir. Isı geri kazanımlı (üç borulu) VRF, mini VRF ve su soğutmalı VRF için gömülü tablo yoktur; bu sistemlerde akış ve kontroller çalışır, tablolar kullanıcıdan alınır. R32'li sistemlerde oda alanı sınırı bu araçta hesaplanmaz.

Ahşap lamel tavanlı lobide lineer slot menfez
Ahşap lamel tavanlı lobide lineer slot menfez

Neden Metrekare × Katsayı ile Yapılmaz

"Metrekareyi 2,2'ye böl, 1.000 ile çarp" türü kurallar tek bir odaya tek bir split klima seçmek için yazılmıştır. Cam yönünü, iç kazançları (kişi, aydınlatma, cihaz), taze hava yükünü ve odaların aynı anda tepe yüke çıkıp çıkmadığını bilmez. VRF'de iki ayrı seçim yapılır: iç ünite odanın kendi tepe yüküne, dış ünite binanın aynı anda gördüğü en yüksek toplam yüke (blok yük) göre seçilir. Doğu cepheli bir toplantı odası sabah, batı cepheli bir ofis öğleden sonra tepe yük görür; ikisinin tepe yükünü toplayıp dış üniteyi buna göre seçmek gereğinden büyük bir dış üniteye götürür.

Bu yüzden araç varsayılan bir W/m² değeri vermez. Kullanıcı kendi W/m² değeriyle yük girerse sonuç "kaba tahmin" olarak işaretlenir. Taze hava ayrı bir santralle veriliyorsa santral tarafı klima santrali hesabı ile boyutlandırılır ve VRF yüküne yalnız santralin karşılamadığı kısım girer.

1. Adım: Mahal Yükü ve Blok Yük

Her oda için toplam soğutma yükü (kW), varsa duyulur yük ve ısıtma yükü girilir. kW dışındaki birimler dönüştürülür: 1 kW = 3.412,14 BTU/h; 1 ton soğutma = 12.000 BTU/h = 3,517 kW; 1 kcal/h = 1,163 W.

Blok yük (L), sistemin aynı anda karşılaması gereken en yüksek toplam yüktür. Varsayılan değer odaların toplamıdır; eşzamanlılık kabul edilmez, hesap güvenli tarafta kalır. Daha düşük bir blok yük yazılırsa araç aradaki farkı yüzde olarak gösterir. Bu değer saatlik yük hesabından alınmalıdır, tahminle düşürülmemelidir.

2. Adım: İç Ünite Seçimi ve Sıcaklık Düzeltmesi

Qiç,k = Qnom,k × kiç,k ≥ Qmahal,k

  • Qnom: iç ünitenin katalogdaki nominal kapasitesi. Üretici belgelerinde nominal koşul soğutmada iç 27 °C kuru termometre (KT) / 19 °C yaş termometre (YT) ve dış 35 °C KT; ısıtmada iç 20 °C KT ve dış 7 °C KT / 6 °C YT; eşdeğer boru boyu 7,5 m, kot farkı 0 m olarak verilir.
  • kiç: iç koşul nominalden farklıysa uygulanan düzeltme. Soğutmada iç yaş termometre, ısıtmada iç kuru termometre sıcaklığıyla üretici eğrisinden okunur. Bir veri kitabının çözümlü örneğindeki noktalar: soğutmada 18 °C YT için 0,98, 19 °C YT için 1,00, 20 °C YT için 1,03; ısıtmada iç 25 °C KT için 0,80.
  • Seçim: koşulu sağlayan en küçük sınıf önerilir. Duyulur kapasite katalogdan girilirse duyulur yükle ayrıca karşılaştırılır; girilmezse araç "duyulur kontrol yapılmadı" notu düşer.

Gizli tavan (kanal) tipi bir iç ünite serisinde sınıf numarası ile nominal kapasite şöyle eşleşir (üretici teknik verisi):

SınıfSoğutma (kW)Isıtma (kW)
202,22,5
252,83,2
323,64,0
404,55,0
505,66,3
637,18,0
809,010,0
10011,212,5
12514,016,0
14016,018,0

3. Adım: Bağlantı Oranı

CR = Σ Iiç / Idış × 100 (%)

I, üreticinin iç ve dış üniteye verdiği kapasite indeksi ya da model boyutudur (P100 iç ünitede 100, P200 dış ünitede 200 gibi). Bir üreticinin kılavuzundaki örnekte 8 HP dış ünite 200, 12 HP dış ünite 300 indeksle hesaba girer. "HP" burada bir kapasite sınıfının adıdır; 0,746 kW ile çarpılarak kW'a çevrilmez. 8–20 HP sınıfı bir dış ünite serisinin soğutma kapasitesi 22,4–56 kW aralığındadır; 22,4 kW'lık ünite başka bir üreticide P200 model boyutuyla anılır.

Seriİzinli bağlantı oranı
Daikin VRV IV+, yalnız VRV iç üniteler%50–130
Daikin VRV IV+, VRV ve RA tipi iç üniteler birlikte%80–130
Daikin VRV IV+, iç üniteler ve klima santrali bağlantısı%50–110 (santral payı %0–60)
Mitsubishi Electric City Multi Y (PUHY-P-YNW-A)%50–130
LG Multi V 5%50–130

Bağlantı oranının %100'ü aşabilmesi eşzamanlılığa dayanır: bütün odalar aynı anda tepe yükte çalışmaz. Oran yükseldikçe dış ünite küçülür ve her iç üniteye düşen gerçek kapasite azalır. Bu yüzden %100'ün üstündeki her seçimde 4. adımdaki oda kontrolü yapılmalıdır. "Dış ünite iç ünitelerin toplamının %125–150'si seçilir" ifadesi sık görülür ama ters yöndedir; üretici sınırları iç ünite toplamının dış üniteye oranını %50–130 arasında tutar.

Dış ünite iç ünitelerin altındaysa ve kot farkı 40 m'yi aşıyorsa bir serinin kılavuzu en küçük bağlantı oranını yükseltir: 40–60 m için en az %80, 60–65 m için %90, 65–80 m için %100, 80–90 m için %110. Bu bölgede ayrıca sıvı hattı büyütmesi ve dış ünitede saha ayarı gerekir.

4. Adım: Dış Ünitenin Gerçek Kapasitesi (CTi, CTo, CTx)

Katalogdaki dış ünite kapasitesi nominal koşul içindir. Proje koşulunda sistemin verebileceği kapasite iki sınırın küçüğüdür:

CTi = Σ (Qnom,k × kiç,k)
CTo = Qnom,dış × kdış × kboru × kdefrost × kCR
CTx = min(CTi; CTo) ≥ L

  • kdış: dış sıcaklık düzeltmesi; soğutmada dış KT, ısıtmada dış YT ile okunur.
  • kboru: eşdeğer boru boyu ve bağlantı oranına bağlı kapasite kaybı.
  • kdefrost: yalnız ısıtmada; dış ünitenin buz çözme döngüsünden gelen kayıp.
  • kCR: yalnız bağlantı oranı %100'ü aştığında, model boyutu oranı eğrisinden.

Bu katsayılar üretici kataloğundaki eğrilerden okunur ve araçta girdi olarak alınır. Boş bırakılan katsayı 1,00 sayılır ve sonuç "iyimser olabilir" uyarısıyla gösterilir.

Odalara düşen kapasite: CTx = CTo ise Q'k = CTx × (Qnom,k × kiç,k) / CTi; CTx = CTi ise her oda kendi düzeltilmiş kapasitesini alır. Her oda için Q'k ≥ Qmahal,k kontrol edilir.

Defrost Kaybı: Marmara Kışında Isıtma Neden Belirleyici Olabilir

Bir veri kitabının P200–P250 sınıfı dış üniteler için verdiği defrost düzeltmesi dış havanın yaş termometre sıcaklığına göre şöyledir; ara değerler doğrusal enterpolasyonla alınır:

Dış hava (°C YT)kdefrost
6 ve üstü1,00
40,95
20,84
1 ve 00,83
−20,87
−40,90
−6 ile −20 arası0,95

En büyük kayıp 0 ile +2 °C YT arasındadır; kuru ve soğuk bir günde (−10 °C YT) kayıp daha küçüktür. Nemli havanın 0 °C'ye yaklaştığı İstanbul ve Kocaeli kış günlerinde ısıtma kapasitesi soğutmadan önce sınıra dayanabilir. Bu yüzden araç dış üniteyi soğutma ve ısıtma için ayrı ayrı kontrol eder. Dış tasarım sıcaklığı için varsayılan verilmez; projedeki değer girilir.

Çözümlü Örnek: Soğutma

Üretici veri kitabındaki örnek: 22,4 kW nominal soğutma kapasiteli (P200) dış ünite ve 11,2 kW'lık (P100) iki iç ünite. Oda 1'in yükü 9,0 kW ve iç koşulu 20 °C YT; Oda 2'nin yükü 10,0 kW ve iç koşulu 18 °C YT. Dış hava 37 °C KT, eşdeğer boru 50 m, blok yük 19,0 kW.

BüyüklükHesapSonuç
Bağlantı oranı(100 + 100) / 200%100
CTi11,2 × 1,03 + 11,2 × 0,9822,51 kW
CTo22,4 × 0,99 (37 °C) × 0,95 (50 m)21,07 kW
CTxmin(22,51; 21,07)21,07 kW ≥ 19,0 kW
Oda 121,07 × 11,54 / 22,5110,80 kW ≥ 9,0 kW
Oda 221,07 × 10,98 / 22,5110,27 kW ≥ 10,0 kW

Soğutmada sistemi dış ünite sınırlıyor (CTo < CTi). Veri kitabı ara sonuçları yuvarlayarak 21,0 ve 10,2 kW yazar; araç ara sonuçları yuvarlamadan taşır, fark 0,1 kW mertebesindedir.

Çözümlü Örnek: Isıtma

Aynı sistem ısıtmada: dış ünite nominal 25,0 kW, iç üniteler 12,5 kW, iç koşul 25 °C KT (kiç = 0,80), dış hava −3 °C YT (kdış = 0,98), boru düzeltmesi 0,97, oda yükleri 9,5 ve 9,0 kW, blok yük 18,5 kW.

BüyüklükHesapSonuç
kdefrost−2 °C'de 0,87 ile −4 °C'de 0,90 arası0,885
CTo25,0 × 0,98 × 0,97 × 0,88521,03 kW
CTi2 × 12,5 × 0,8020,00 kW
CTxmin(20,00; 21,03)20,00 kW ≥ 18,5 kW
Her oda12,5 × 0,8010,0 kW ≥ 9,5 ve 9,0 kW

Isıtmada sınırı bu kez iç üniteler belirliyor. Defrost düzeltmesi tek başına dış ünite kapasitesini yaklaşık %11,5 düşürüyor.

5. Adım: Boru Güzergâhı ve Eşdeğer Boy

Boru tesisatı bir ağaçtır: dış ünite → ana hat → branş elemanları (joint ya da header) → iç üniteler. Her segment için gerçek boy ve dirsek adedi, her iç ünite için dış üniteye göre kot girilir.

Lgerçek,k = Σ Ls (dış üniteden k iç ünitesine giden yoldaki segmentler)
Leş,k = Lgerçek,k + Σ dirsek eşdeğeri + Σ branş elemanı eşdeğeri
Lilk branş,k = Lgerçek,k − Lana hat
Ltoplam = bütün segmentlerin toplamı

SeriDirsek eşdeğeriBranş elemanı eşdeğeri
Daikin VRV IV+Kılavuzda yok, kullanıcı girerJoint 0,5 m, header 1,0 m (yalnız eşdeğer boy için)
Mitsubishi City Multi YDirsek başına 0,42 m (P200–P250), 0,47 m (P350), 0,50 m (P400–P650); daha büyük kombinasyonlarda 0,70–0,80 m. P300 için belgede 0,42 ve 0,47 geçtiğinden araç 0,47 kullanır.Ayrı değer verilmez
LG Multi V 5Çapa göre 0,15–0,85 mY-branş yaklaşık 0,5 m, header yaklaşık 1,0 m

6. Adım: Boru Çapı ve Joint Seçimi

VRF boru çapı hesabı bir formülle yapılmaz. Çap, üreticinin tablosundan, segmentin aşağı akışındaki iç ünitelerin toplam indeksiyle seçilir:

Iaşağı(s) = s segmentinden sonra beslenen iç ünitelerin indeks toplamı
Çap(s) = Tablo[segment tipi](Iaşağı); aşağıdaki segmentin çapı yukarıdakini aşamaz.

Üç segment tipi vardır: ana hat (dış üniteden ilk branşa), branşlar arası ve branştan iç üniteye. Aynı 22,4 kW kapasitede iki üreticinin ana hat gaz çapı farklıdır: bir seride 19,1 mm, diğerinde 22,2 mm. "Ortalama" bir çap tablosuna güvenilmemesinin sebebi budur; araç seçilen serinin tablosunu kullanır.

Ana Hat (Dış Ünite → İlk Branş)

Seri ve dış üniteGaz (mm)Sıvı (mm)
Daikin VRV IV+ 8 HP19,19,5
Daikin VRV IV+ 10 HP22,29,5
Daikin VRV IV+ 12–16 HP28,612,7
Daikin VRV IV+ 18–22 HP28,615,9
Daikin VRV IV+ 24 HP34,915,9
Daikin VRV IV+ 26–34 HP34,919,1
Daikin VRV IV+ 36–54 HP41,319,1
City Multi Y P200–P30022,209,52 (P250'de ana hat 90 m ve üstü, P300'de 40 m ve üstüyse 12,70)
City Multi Y P350–P40028,5812,70
City Multi Y P450–P50028,5815,88

Branşlar Arası: Daikin VRV IV+

Aşağı akış indeks toplamıGaz (mm)Sıvı (mm)
150'nin altı15,99,5
150 – 200'ün altı19,19,5
200 – 290'ın altı22,29,5
290 – 420'nin altı28,612,7
420 – 640'ın altı28,615,9
640 – 920'nin altı34,919,1
920 ve üstü41,319,1

Branşlar Arası: City Multi Y

Aşağı akış model boyutu toplamıGaz (mm)Sıvı (mm)
P140 ve altı15,889,52
P141–P20019,059,52
P201–P30022,209,52
P301–P40028,5812,70
P401–P65028,5815,88
P651–P80034,9319,05
P801 ve üstü41,2819,05

Branştan İç Üniteye

İç ünite indeksiGaz (mm)Sıvı (mm)
50'ye kadar12,76,4
63–14015,99,5
20019,19,5
25022,29,5

Bu son tablo iki seride de aynıdır; branştan iç üniteye giden borunun çapı iç ünitenin bağlantı çapıyla aynı olmalıdır. Çaplar inç ölçülü bakır boruya karşılık gelir: 1/4" = 6,35 mm, 3/8" = 9,52 mm, 1/2" = 12,70 mm, 5/8" = 15,88 mm, 3/4" = 19,05 mm, 7/8" = 22,20 mm, 1-1/8" = 28,58 mm, 1-3/8" = 34,93 mm, 1-5/8" = 41,28 mm. Kılavuzlardan biri aynı çapları bir ondalığa yuvarlayarak yazar (6,4; 9,5; 15,9; 19,1; 28,6; 34,9; 41,3).

Büyütme Kuralları

  • Uzun eşdeğer boy (Daikin VRV IV+): dış üniteden iç üniteye eşdeğer boy 90 m ve üstündeyse ana hattın gaz ve sıvı çapı bir kademe büyütülür. Bazı sınıflarda gaz hattı büyütmesine izin verilmez; büyütülmüş çap bulunamazsa standart çap kalır.
  • İlk branştan sonra 40 m'yi aşan hat (Daikin VRV IV+, en çok 90 m): bütün iç üniteler kendilerine en yakın branşa 40 m'den yakın olmalı; ilk branş ile en uzak iç ünite arasındaki branşlar arası borular bir çap büyütülür (son iç ünite bağlantı borusu hariç); büyütülen borular toplam boy kontrolünde iki kat sayılır; dış üniteye en yakın ve en uzak iç ünitenin yol boyları arasındaki fark 40 m'yi geçmez.
  • İlk joint'ten sonra 40 m'yi aşan hat (City Multi Y, en çok 90 m): 40 m'nin aşıldığı segmentten itibaren o yoldaki sıvı boruları, iç ünite bağlantıları dahil, bir çap büyütülür.
  • İç üniteler arası kot (City Multi Y): 15 m'yi aşarsa (en çok 30 m) dış üniteye dikeyde en yakın üniteden 15 m'den fazla kot farkı olan ünitelerin sıvı hattı bir çap büyütülür.

Joint ve Header

Branş elemanı da aynı aşağı akış toplamına göre seçilir; dış üniteden sonraki ilk joint ise dış ünite sınıfına göre belirlenir. Header'dan sonra yeniden branş yapılmaz. Bir seride bir header'a en çok 8 branş bağlanır. Araç, seçilen seri için joint ve header modelini segment tablosunda verir. Joint'in ne olduğu VRF klima nedir yazısında; bakır boruların içinden azot geçirilerek kaynatılması, branşmanların kılavuzdaki yatay ve dikey konum kurallarına göre bağlanması, devreye almadaki basınç testi ve vakum sırası VRF klima sistemleri sayfasındaki uygulama adımlarında anlatılıyor.

7. Adım: Boru Boyu ve Kot Sınırları

SınırDaikin VRV IV+City Multi YLG Multi V 5
En uzak iç ünite, gerçek boy165 m165 m200 m
En uzak iç ünite, eşdeğer boy190 m190 m225 m
Toplam boru1.000 m1.000 m1.000 m (eşdeğer)
İlk branştan en uzak iç üniteye40 m (şartlı 90 m)40 m (sıvı büyütmeyle 90 m)40 m (şartlı 90 m)
Kot, dış ünite üstte50 m (şartlı 90 m)50 m (modele göre 90 m)110 m
Kot, dış ünite altta40 m (şartlı 90 m)40 m (modele göre 60 m)110 m
İç ünite – iç ünite kot30 m15 m (sıvı büyütmeyle 30 m)40 m

LG değerleri kılavuzun ABD sürümünden alınmıştır. Daikin kılavuzunun çoklu dış ünite örneklerinde daha düşük değerler geçer (135 m gerçek, 160 m eşdeğer, 500 m toplam); araç çoklu dış ünite seçildiğinde temkinli olarak bu değerleri uygular. Şartlı uzatmalara boru büyütme, saha ayarı ve en küçük bağlantı oranı sağlanmadan girilmez; araç bu bölgede sarı uyarı verir.

Tavan anemostadı ve üç yarıklı lineer menfez
Tavan anemostadı ve üç yarıklı lineer menfez

8. Adım: İlave Soğutucu Akışkan Şarjı

Dış ünite fabrikadan belirli bir şarjla gelir. Sahada eklenen miktar sıvı hattının çap bazında toplam boyundan hesaplanır; gaz hattı bu hesaba girmez.

Daikin VRV IV+ (R410A)

R = X22,2×0,37 + X19,1×0,26 + X15,9×0,18 + X12,7×0,12 + X9,5×0,059 + X6,4×0,022 + A + B + C (kg; X: o çaptaki sıvı hattı boyu, m)

  • A: dış ünite sınıfına, en uzak iç üniteye boru boyuna (30 m'ye kadar ya da üstü) ve bağlantı oranı bandına göre 0–2,0 kg.
  • B: dış ünite modeline göre sabit ek.
  • C: bağlantı oranı %100 veya üstündeyse ve bağlı iç ünite sayısı N, sınıf eşiğine (8 HP'de 4, 10 HP'de 5 … 20 HP'de 10) eşit ya da büyükse C = N × 0,1 kg; değilse 0.
  • Sonuç 0,1 kg'a yuvarlanır. Sistemin toplam şarjı 100 kg'ın altında kalmalıdır; hesap 95 kg ve üstü çıkarsa sistem bağımsız sistemlere bölünür.

Bu serinin montaj kılavuzunda A ve B için iki farklı tablo yer alıyor: kılavuz metnindeki tablo ve ünite üzerindeki ilave şarj etiketinin görseli. Örneğin B, metinde 8–12 HP için 1,4 kg, etiket görselinde 0,9 kg. Araç kılavuz metnini varsayılan alır; ünitenin üzerindeki etiketteki A ve B değerleri girilirse onları kullanır.

City Multi Y (R410A)

Sıvı hattı çapı (mm)En uzak iç ünite 30,5 m'ye kadar (kg/m)30,5 m'den uzun (kg/m)
19,050,290,26
15,880,200,18
12,700,120,11
9,520,060,054
6,350,0240,021

Toplama, bağlı iç ünitelerin toplam model boyutuna göre α eklenir ve sonuç 0,1 kg'a yukarı yuvarlanır:

İç ünite toplam boyutuα (kg)
80'e kadar2,0
81–1602,5
161–3303,0
331–3903,5
391–4804,5
481–6305,0
631–7106,0
711–8008,0
801–8909,0
891–1.07010,0
1.071–1.25012,0
1.251 ve üstü14,0

Kılavuzdaki örnek: P300 dış ünite, iç ünitelerin toplam boyutu 361, sıvı hattında 40 m Ø12,70, 60 m Ø9,52 ve 20 m Ø6,35; en uzak iç ünite 30,5 m'den uzak. İlave şarj = 40 × 0,11 + 60 × 0,054 + 20 × 0,021 + 3,5 = 11,56 → 11,6 kg. Fabrika şarjı 6,5 kg ile toplam 18,1 kg.

Yuvarlamada bir tuzak var: 50 m × 0,059 = 2,95 kg gibi tam yarım değerler bilgisayarda 2,9499… olarak saklanabilir ve yanlış yöne yuvarlanır. Araç yuvarlamadan önce sonucu altı ondalığa sabitler. Excel'de aynı iş =YUVARLA(YUVARLA(x;6);1) ile, yukarı yuvarlamada =YUKARIYUVARLA(YUVARLA(x;6);1) ile yapılır.

Çözümlü Örnek: Dört İç Üniteli Kat, Boru Çapı ve İlave Gaz

8 HP dış ünite (indeks 200), Daikin VRV IV+ tabloları. İç üniteler 80, 80, 50 ve 25 indeksli; toplam 235, bağlantı oranı 235 / 200 = %117,5 (sınır içinde). Güzergâh: 25 m ana hat, ardından J1–J2 arası 10 m ve J2–J3 arası 8 m; her joint'ten iç ünitelere branşlar çıkıyor.

SegmentBoyAşağı akışGaz / sıvı (mm)
Dış ünite → J1 (ana hat)25 m8 HP sınıfı19,1 / 9,5
J1 → J210 m15519,1 / 9,5
J2 → J38 m7515,9 / 9,5
J1 → İÜ15 m8015,9 / 9,5
J2 → İÜ24 m8015,9 / 9,5
J3 → İÜ35 m5012,7 / 6,4
J3 → İÜ46 m2512,7 / 6,4
  • Boylar: en uzak iç ünite (İÜ4) için gerçek boy 25 + 10 + 8 + 6 = 49 m (sınır 165 m); eşdeğer boy 49 + 3 × 0,5 = 50,5 m ve dirsek eşdeğerleri (sınır 190 m); ilk branştan sonra 24 m (sınır 40 m); toplam boru 63 m (sınır 1.000 m).
  • Branş elemanları: J1 ilk joint olduğu için 8 HP sınıfına göre, J2 (155) ve J3 (75) aşağı akış toplamına göre seçilir.
  • İlave gaz: Ø9,5 sıvı hattı 25 + 10 + 8 + 5 + 4 = 52 m → 3,07 kg; Ø6,4 sıvı hattı 5 + 6 = 11 m → 0,24 kg; A = 1,2 kg (boru boyu 30 m'den uzun, oran %105–130 bandında, 8 HP); B = 1,4 kg (kılavuz metni); C = 4 × 0,1 = 0,4 kg (oran %100'ün üstünde, dört iç ünite eşiğe eşit). R = 6,31 → 6,3 kg. Etiket görselindeki B değeri (0,9 kg) kullanılırsa 5,8 kg. Toplam şarj, ünite etiketindeki fabrika şarjına R eklenerek bulunur.

9. Adım: Gaz Kaçağında Oda Güvenliği

VRF'de bir odadaki iç ünite, sistemin bütün şarjını o odaya bırakabilecek bir kaçak noktasıdır. Kontrol:

Rmax = Wmax / V ≤ 0,44 kg/m³ (R410A)

  • Wmax: o odada iç ünitesi bulunan sistemin toplam şarjı (fabrika + saha), kg.
  • V: odanın net hacmi (taban alanı × asma tavan altı net yükseklik), m³. Net yükseklik için araç varsayılan vermez.
  • 0,44 kg/m³, üretici belgelerinin EN 378 ve ISO 5149'a atfettiği R410A sınırıdır. ABD uygulamasındaki ASHRAE 15/34 sınırı 26 lb/1.000 ft³, yani yaklaşık 0,416 kg/m³'tür; araçta ölçüt seçilebilir.

Örnek: 18,1 kg R410A'lı sistemin bir iç ünitesi 12 m² × 2,7 m = 32,4 m³'lük bir odada. Rmax = 18,1 / 32,4 = 0,56 kg/m³ > 0,44. Sınırı sağlamak için gereken hacim 18,1 / 0,44 = 41,1 m³. Otel odası, küçük toplantı odası ve ofis kabini gibi küçük hacimler bu kontrolde öne çıkar: sistem şarjı büyük, oda hacmi küçüktür.

  • Komşu hacimle birleştirmek: bir üreticinin kuralına göre alt seviyede taban alanının %0,15'inden büyük toplam açıklık; diğerinde kapının altında ve üstünde, her biri taban alanının en az %0,15'i kadar açıklık gerekir. 12 m²'lik oda için bu 180 cm² eder.
  • Şarjı küçültmek: sistemi bölmek, birden fazla küçük dış ünite kullanmak, boruyu kısaltmak.
  • Sürekli taze hava: tavandan beslenen taze hava. R410A havadan ağır olduğu için bodrum gibi gazın birikebileceği alt hacimlere ayrıca dikkat edilir.

R32 (düşük yanıcı, A2L sınıfı) seçildiğinde bu basit kontrol geçerli değildir; en küçük oda alanı ve yanıcılık sınırına dayalı ayrı kurallar uygulanır. Araç R32'de konsantrasyon sonucu göstermez, yalnız F-gaz hesabını yapar.

10. Adım: F-gaz Yükümlülüğü

Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik (Resmî Gazete 15.10.2024, sayı 32693) sızıntı kontrol yükümlülüğünü kilogramla değil ton CO₂ eşdeğeriyle tanımlar:

t CO₂e = m (kg) × KIP / 1.000
KIP(R410A) = 0,5 × 675 + 0,5 × 3.500 = 2.087,5; KIP(R32) = 675

t CO₂eSızıntı kontrolüSızıntı tespit sistemiyleR410A karşılığı
5'in altıPeriyodik kontrol yokUygulanmazyaklaşık 2,40 kg'ın altı
5–5012 ayda en az bir24 ayda en az bir2,40–23,95 kg
50–5006 ayda en az bir12 ayda en az bir23,95–239,52 kg
500 ve üstüSızıntı tespit sistemi zorunlu6 ayda en az bir239,52 kg ve üstü

Karar kilogram tablosuna göre değil, hesaplanan t CO₂e değerine göre verilir; R32'de aynı eşikler 7,41 kg, 74,07 kg ve 740,74 kg'a karşılık gelir.

  • 5 t CO₂e ve üstü ekipmanın operatörü EKOMVET'e kayıt yapar.
  • Yeni ekipmanda ilk sızıntı kontrolü kurulumdan sonraki 30 iş günü içinde yapılır.
  • Kurulum, devreye alma, bakım ve sızıntı kontrolünü Mesleki Yeterlilik Belgesi olan personel yapar.
  • Sahada gaz eklendiğinde ekipman etiketinde fabrika şarjı, eklenen miktar ve toplam miktar gösterilir.

Örnek: 18,1 kg R410A → 18,1 × 2.087,5 / 1.000 = 37,8 t CO₂e. EKOMVET kaydı gerekir; sızıntı kontrolü 12 ayda en az bir kez, sızıntı tespit sistemi varsa 24 ayda bir yapılır. R410A şarjı yaklaşık 24 kg'ı aştığında periyot 6 aya iner. Periyodik kontrol ve bakım VRF klima servisi kapsamındadır; dış ve iç ünitede hangi parçanın hangi aralıkla kontrol edildiği ve kaçak kontrol kaydının bakım planına nasıl bağlandığı iklimlendirme bakım ipuçları yazısında. Değerler yönetmeliğin 15.10.2024 tarihli metnine göredir.

VRF Klima Hesabında Sık Yapılan Hatalar

  • Split klima için yazılmış metrekare kuralıyla VRF dış ünitesi seçmek; blok yük yerine odaların tepe yüklerini toplamak.
  • HP sınıfını beygir gücü sanıp 0,746 kW ile çarpmak.
  • Dış üniteyi iç ünite toplamının %125–150'si seçmek; bağlantı oranının yönünü ters kurmak.
  • Boru çapını kW'a göre "ortalama" bir tablodan seçmek; aşağı akış indeksini ve serinin kendi tablosunu kullanmamak.
  • Eşdeğer boyda dirsek ve joint eşdeğerlerini atlamak; 90 m eşdeğer boy ve ilk branştan sonra 40 m büyütme kurallarını unutmak.
  • İlave şarjı gaz hattının boyundan ya da toplam boru boyundan hesaplamak.
  • Isıtmada defrost kaybını ihmal etmek; dış üniteyi yalnız soğutmaya göre seçmek.
  • Küçük odalarda kg/m³ kontrolünü yapmamak; mevcut sisteme iç ünite eklerken toplam şarjı yeniden hesaplamamak.
  • Ara sonuçları her adımda yuvarlamak; son haneye bağlı sonuçlarda (ilave şarj, F-gaz bandı) yanlış tarafa düşmek.

VRF Klima Hesabını Excel'de Kurmak

Araç sonucu formülleri açık bir Excel çalışma kitabı ve yazdırılabilir PDF olarak verir: girdiler sarı hücrelerde, hesaplar formüllü hücrelerdedir; girdi değişince Excel yeniden hesaplar. Diğer üreticilerin tabloları "Tablolar" sayfasına yazılarak aynı akış kullanılabilir. Hesabı kendi tablonuzda kuracaksanız:

  • Bağlantı oranı: =TOPLA(H5:H40)/C3*100 (H sütunu iç ünite indeksleri, C3 dış ünite indeksi).
  • Çap seçimi: alt sınırları (0, 150, 200, 290, 420, 640, 920) artan sırayla bir sütuna yazıp =İNDİS(gaz_sütunu;KAÇINCI(aşağı_akış;alt_sınırlar;1)) kullanın.
  • Üst çapı aşmama: "tablo çapı" ve "nihai çap" için iki ayrı sütun açın; nihai çap = MİN(tablo çapı; üst segmentin nihai çapı). Aynı sütunda yapılırsa döngüsel başvuru oluşur.
  • Segment kodları: kodları S01, S02 … diye numaralayın. Yol metninde kod ararken MBUL büyük-küçük harf ayırmaz ve "A" ile "a" kodlu segmentleri karıştırır; BUL kullanın.
  • İlave şarj: 30,5 m'den uzun hatta =YUKARIYUVARLA(YUVARLA(B2*0,11+B3*0,054+B4*0,021+B5;6);1) (B2–B4 çap bazında sıvı boyları, B5 α).

Sonuç Sahaya Nasıl Taşınır

Araç sonucu bir ön boyutlandırmadır. Dış ünite yerleşimi, boru güzergâhının kolon ve kirişlerle çakışması, drenaj eğimi ve kumanda altyapısı sahada netleşir. VRF klima sistemleri sayfasında keşiften devreye almaya kadar iş sırası, VRF klima fiyatları sayfasında teklifi oluşturan kalemler (çap bazında boru metrajı, joint adedi, ilave akışkan) var. VRF ile chiller–fan coil arasında karar verilmediyse iki sistemin kısmi yükteki enerji davranışı enerji verimli sistemler yazısında; VRF'nin hangi bina tiplerinde öne çıktığı VRF sistemleri: avantajlar ve uygulama alanları yazısında. Otel ve ofis binalarında VRF, taze hava için klima santrali ve kanal sistemiyle birlikte ofis, AVM ve otel havalandırması projesinin parçası olarak ele alınır.

Ofis ve otel ağırlıklı ilçelerde, örneğin Şişli ve Beyoğlu'nda, mevcut VRF sistemlerine yeni iç ünite eklenirken bağlantı oranı ve toplam şarj yeniden kontrol edilir: eklenen her iç ünite oranı yükseltir, boru uzadıkça ilave şarj ve odadaki kg/m³ değeri artar. Bağcılar VRF klima servisi ve İzmit VRF klima servisi sayfalarında bu ilçelerdeki servis kapsamı anlatılıyor; Küçükçekmece ve Avcılar için hizmet kapsamı ilçe sayfalarında; tamamlanmış bir uygulama için otel VRF klima sistemi referansına bakılabilir. Araç sonucunu proje bilgileriyle birlikte iletişim sayfasından gönderirseniz keşif ve teklif bu verilerle hazırlanır.

Tabloların Alındığı Belgeler

  • Daikin, VRV IV+ ısı pompası RYYQ/RYMQ/RXYQ8–20U montaj ve kullanıcı başvuru kılavuzu, 4P546228-1 (2018.09): bağlantı oranı, çap tabloları, büyütme kuralları, uzunluk ve kot sınırları, ilave şarj.
  • Daikin, FXSQ-P teknik verisi, EEDEN11-204: iç ünite nominal kapasiteleri ve nominal koşullar.
  • Mitsubishi Electric, City Multi PUHY-P-Y(S)NW-A1 veri kitabı, MEES19K103: kapasite seçim akışı ve çözümlü örnekler, defrost düzeltmesi, eşdeğer boy, çap tabloları, gaz kaçağı kontrolü.
  • Mitsubishi Electric, PUHY-P-YNW-A montaj kılavuzu, KJ79F137H01: bağlantı oranı, ilave şarj formülü ve örneği.
  • LG, Multi V 5 dış ünite montaj kılavuzu (ABD sürümü): uzunluk ve kot sınırları, eşdeğer boylar.
  • Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik, Resmî Gazete 15.10.2024, sayı 32693 ve ekleri.
  • NIST SP 811, Ek B.8: birim dönüşüm katsayıları.

Sık Sorulan Sorular

VRF klima hesabı nasıl yapılır?
Hesap beş halkadan oluşur. Her oda için soğutma ve ısıtma yükü bulunur ve yükü karşılayan en küçük iç ünite seçilir. İç ünite indekslerinin toplamı dış ünite indeksine bölünerek bağlantı oranı hesaplanır; çoğu seride izinli aralık %50–130'dur. Dış ünitenin kapasitesi dış sıcaklık, boru boyu ve ısıtmada defrost için düzeltilir; sistemin verebileceği kapasite iç ve dış tarafın küçüğüdür. Son olarak boru çapları üretici tablosundan, ilave gaz sıvı hattının boyundan hesaplanır.
VRF klima kapasite hesabı metrekareye göre yapılır mı?
Yapılmaz. Metrekare kuralı tek odalık split klima için yazılmıştır; cam yönünü, iç kazançları, taze havayı ve odaların aynı anda tepe yüke çıkıp çıkmadığını bilmez. VRF'de iç ünite odanın kendi yüküne, dış ünite binanın aynı anda gördüğü en yüksek toplam yüke göre seçilir. Yük, projenin soğutma ve ısıtma yükü hesabından girilir.
VRF boru çapı hesabı neye göre yapılır?
Çap bir formülle değil, üreticinin tablosundan seçilir. Her segment için o segmentten sonra beslenen iç ünitelerin indeks toplamı bulunur ve segment tipine (ana hat, branşlar arası, iç ünite bağlantısı) ait tablodan gaz ve sıvı çapı okunur. Aşağıdaki segmentin çapı yukarıdakini aşamaz; uzun hatlarda ve büyük kot farklarında üreticinin büyütme kuralları uygulanır.
8 HP VRF dış ünite kaç kW?
VRF'de HP bir kapasite sınıfının adıdır, beygir gücü değildir; 0,746 ile çarpılarak kW bulunmaz. Bir üreticinin 8–20 HP serisi 22,4–56 kW soğutma kapasitesi aralığındadır ve 22,4 kW'lık ünite başka bir üreticide P200 model boyutuyla anılır. Hesapta kullanılacak değer seçilen modelin veri sayfasından okunur.
Dış ünite iç ünitelerin toplamından küçük seçilebilir mi?
Seçilebilir; bağlantı oranının %100'ü aşması bu demektir ve çoğu seride üst sınır %130'dur. Bütün odalar aynı anda tepe yükte çalışmadığı için bu kabul edilir. Ancak her iç üniteye düşen gerçek kapasite azalır; dış ünitenin düzeltilmiş kapasitesi odalara paylaştırılarak her odanın yükü karşılayıp karşılamadığı kontrol edilmelidir.
VRF ilave gaz şarjı nasıl hesaplanır?
Sıvı hattının çap bazında toplam boyu üreticinin kg/m katsayısıyla çarpılır ve üreticiye özgü sabitler eklenir; gaz hattı bu hesaba girmez. Bir montaj kılavuzundaki örnekte 40 m Ø12,70, 60 m Ø9,52 ve 20 m Ø6,35 sıvı hattı ile 3,5 kg sabit toplam 11,56 kg eder ve 11,6 kg'a yukarı yuvarlanır.
VRF klima hesabı Excel ile yapılabilir mi?
Araç sonucu formüllü bir Excel dosyası olarak verir; girdi hücreleri değiştirildiğinde bağlantı oranı, çaplar ve ilave şarj Excel'in içinde yeniden hesaplanır. Kendi tablonuzu kuruyorsanız çap seçimini İNDİS ve KAÇINCI ile yapın, segment kodlarını büyük-küçük harfe duyarlı BUL fonksiyonuyla arayın ve şarjı yuvarlamadan önce YUVARLA(x;6) ile sabitleyin.
VRF klimada sızıntı kontrolü kaç ayda bir yapılır?
Periyot kilograma değil ton CO₂ eşdeğerine göre belirlenir. R410A için 5–50 t CO₂e (yaklaşık 2,4–24 kg) aralığında 12 ayda bir, 50–500 t aralığında 6 ayda bir kontrol gerekir; sızıntı tespit sistemi varsa süreler iki katına çıkar. 18,1 kg R410A'lı bir sistem 37,8 t CO₂e eder ve 12 ayda bir kontrol edilir.
VRF klima boru çapı hesabı yanlış yapılırsa ne olur?
Gaz hattı küçük seçilirse basınç kaybı artar, iç ünitelerdeki buharlaşma basıncı düşer ve kapasite azalır; akış sesi de yükselebilir. Gaz hattı gereğinden büyük seçilirse akışkan hızı düşer ve özellikle yukarı çıkan dikey hatlarda yağ kompresöre geri taşınamaz. Sıvı hattını büyütmek ise ilave şarjı artırır, çünkü şarj sıvı hattının çapına ve boyuna göre hesaplanır. Bu nedenle tablo dışı çap yalnız kılavuzdaki büyütme kurallarının izin verdiği yerde kullanılır.

İlgili Sayfalar

Bu Ölçüyle Teklif İsteyin

Araçtaki “Bu Ölçüyle Teklif İste” düğmesi sonuç özetini formun “İşin detayı” alanına yazar. Adınızı ve telefonunuzu ekleyin; keşif günü için sizi arayalım.

Konu: Keşif talebi: VRF Klima Sistemleri