İçeriğe atla
Dağdeniz Mekanik

Sığınak Havalandırma Hesabı

Sığınak havalandırma hesabı nasıl yapılır: kişi sayısı, koruma debisi, filtre seti, kapı sızıntısı, kirli filtreye göre fan basıncı. Excel ve PDF çıktısı.

Ön boyutlandırma içindir, proje hesabının yerine geçmez. Bu araç yönetmelik eşiklerine dayanır; sonuç, yetkili makine mühendisinin hazırladığı projeyle doğrulanmalıdır.

Girdiler

Kişi Sayısı

Kişi Sayısı Esası

Binanın kullanımına göre Md.8/a; sığınak daha büyükse net alan esas alınır.

Kişi = emsale konu alan / 20 (Md.8/a).

Resmi, sağlık ve eğitim yapılarında en az 24 saat kesintisiz elektrik (Md.8/ç).

Sığınak

WC, duş ve mutfak nişi hariç; kişi başı en az 1 m² (Md.8/a).

WC ve mutfak dahil; 100 m² üstünde duman tahliyesi zorunlu (BYKHY Md.59).

En az 2,40 m (Md.8/a).

Yangın Tehlike Sınıfı

Koruma filtresi: G4, radyoaktif (nükleer tip HEPA) ve aktif karbon (Md.8/ç). Sınıf BYKHY Md.19’dan kıyasen seçilir.

Kapılar ve İç Basınç

Filtreli modda en az 50 Pa (TESKON 2005; BABS PSBK 3303.22).

Bir kapının etkin sızıntı alanı; boşsa 0 alınır.

Sızdırmaz olmayan kapı, 111,5 cm² sızıntı alanı (CED Stairwell Pressurization Tablo 5).

185,8 cm² sızıntı alanı; sığınak kapısı gaz sızdırmaz olmalı.

Barış Modu

Türk mevzuatında barış modu debisi yoktur; barışta yalnız G4 filtre kullanılır (Md.8/ç).

Taze hava modunda en çok 250 Pa (BABS PSBK 3303.23).

Ayrıntılı girdiler varsayılanlarla hesaplanır

Basınç Bütçesi

Fan basıncı = sayılan bileşenlerin kirli basınçları + hedef iç basınç. Seçili filtre yoluna ait olmayan satır (ör. kum yolunda HEPA) hesaba girmez.

Hava Yolundaki Bileşenler
Bileşen 1
Bileşen 2
Bileşen 3
Bileşen 4
Bileşen 5
Bileşen 6
Bileşen 7

Varsayılanlar TESKON 2005’in 450 m³/h örneğindendir; katalog değerlerini girin. Kirli basınç boşsa temiz basınç alınır; barış sütunu boşsa bileşen barışta baypas edilir. İç basıncı bu listeye yazmayın.

Boşsa 0,25 (üretici verisinden türetilmiş ön değer); katalog verimini girin.

Hava Kalitesi ve Enerji

Fan enerjisi bu süre için hesaplanır.

Girilirse ısıl oran kontrolü yapılır (iç sınır 29 °C).

Girilirse ana kanal çapı ön tahmini verilir.

Sızıntı ve Mevzuat

Md.8/ç değerleri asgaridir; altına inilemez.

ASHRAE Design of Smoke Management Systems Denk. 4.8a.

Kapı dışındaki açıklık ve geçişlerin toplam sızıntı alanı.

Koruma modunda çalışan egzoz varsa taze hava bunu da karşılar.

Sığınak bina gereğinden büyükse kapasitesi de büyüktür (mühendis onayı).

Sığınak için yazılı değil; BYKHY Md.88(3)’ten kıyasen 10 h⁻¹ (mühendis onayı).

Sonuçlar

Girdiler

SembolBüyüklükDeğerBirim
Kişi Sayısı
Kişi Sayısı EsasıBina Verisinden
Bina KullanımıKonut dışı (ofis, ticaret, eğitim, resmi)
Emsale Konu Alan2.400m²
Yapı SınıfıDiğer (konut, ticaret, sanayi)
Sığınak
ANet Alan120m²
Toplam İç Alan138m²
hNet İç Yükseklik2,5m
Yangın Tehlike SınıfıOrta
Barış Zamanı KullanımıYalnız sığınak
Kapılar ve İç Basınç
ΔPHedef İç Basınç50Pa
Gaz Sızdırmaz Kapı1adet
ALSızdırmaz Kapı Sızıntı Alanıboş
Normal Kapı (Tek Kanat)0adet
Normal Kapı (Çift Kanat)0adet
Barış Modu
Barış Modu Debi EsasıKişi başı 6 m³/h (BABS TWW 2012 §5.1.1)
Barış Modu İç Basıncıboş
Basınç Bütçesi
Hava Yolundaki BileşenlerBileşen 1: Bileşen Giriş hücresi, Temiz 22 Pa, Kirli boş, Barış Modu 22 Pa; Bileşen 2: Bileşen G4 ön filtre, Temiz boş, Kirli boş, Barış Modu boş; Bileşen 3: Bileşen Aktif karbon filtre, Temiz 50 Pa, Kirli boş, Barış Modu boş; Bileşen 4: Bileşen HEPA (nükleer tip), Temiz 200 Pa, Kirli 750 Pa, Barış Modu boş; Bileşen 5: Bileşen Kurşun eliminatör, Temiz 23 Pa, Kirli boş, Barış Modu boş; Bileşen 6: Bileşen Fan hücresi, Temiz 13 Pa, Kirli boş, Barış Modu 13 Pa; Bileşen 7: Bileşen Kanal + menfez, Temiz 30 Pa, Kirli boş, Barış Modu 30 Pa
ηFan ve Motor Toplam Verimiboş
Hava Kalitesi ve Enerji
CO₂ ve O₂ DeğerleriTESKON 2005 (CO₂ 20 L/h·kişi, RQ 0,85)
Dış Hava CO₂430ppm
Özerklik Süresi24h
Dış Hava Sıcaklığıboş
Ana Kanal Hızıboş
Sızıntı ve Mevzuat
qTasarım Kişi Başı Debiboş
CSızıntı Katsayısıboş
Kapı Dışı Ek Sızıntı Alanı0cm²
Koruma Modunda Mekanik Egzoz0m³/h
Kapasite KuralıBina ve net alandan büyüğü
Duman Tahliye Hava Değişimi10h⁻¹
Zorunluluk İçin Yönetmelik2025 (yürürlükte)
Mevcut sığınak (Geçici Md.4 kontrolü)Hayır

Sonuçlar

Koruma Modu Fan Debisi: 360 m³/h

BüyüklükDeğerBirim
Koruma Modu Fan DebisiFiltreli mod · 938 Pa kirli filtrede (temiz 388 Pa) · 100 L/s360m³/h
Barış Modu Fan DebisiNormal mod · 115 Pa · kişi başı 6 m³/h720m³/h
Tasarım Kapasitesi3 m³/h·kişi · binadan, Md.8/a120kişi
Fan Elektrik Gücüη 0,25 · 24 saatte 9 kWh (yalnız fan)375W
Duman Tahliye Debisi10 h⁻¹ · toplam alan 100 m² üstünde3.450m³/h
Fan Durursa Kalan SüreO₂ %19 sınırına · denge CO₂ %0,71, O₂ %20,1774dk
Kapasite ve Koruma Debisi
Binadan Kişi SayısıSığınak Yön. Md.8/a120kişi
Alandan Kişi SayısıNet alan, kişi başı 1 m²120kişi
Gereken Net AlanProjede 120 m²120m²
Yönetmelik Kişi Başı DebisiMd.8/ç tablo, asgari değer3m³/h·kişi
Kişi Debisi120 × 3360m³/h
Etkin Sızıntı AlanıKapılar ve ek açıklıklar0cm²
Sızıntı Debisi50 Pa iç basınçta0m³/h
Koruma Filtre SetiG4 + radyoaktif (nükleer tip HEPA) + aktif karbonHEPA Yolu
Fan Basıncı ve Güç
Fan Basıncı, Temiz Filtre388Pa
Fan Basıncı, Kirli FiltreFan bu basınçta seçilir938Pa
Koruma Modu Hava GücüEl ile çalışmada kola aktarılacak net güç93,8W
Barış Modu Fan Basıncı115Pa
Barış Modu Fan Elektrik Gücü92W
Hava Kalitesi
CO₂ Üretimi20L/h·kişi
O₂ TüketimiSolunum oranı RQ 0,850,392L/dk·kişi
Denge CO₂Sınır %2%0,71
Denge O₂Sınır %19%20,17
Fan Durursa CO₂ %21,61h
Fan Durursa O₂ %191,24h
Yönetmelik Gereksinimleri
Sığınak ZorunluluğuSığınak Yön. Md.7 (RG 07.11.2025/33070) (b)Zorunlu
Tuvalet ve Lavabo GrubuHer grup 1 erkek ve 1 kadın WC, lavabo1grup
Çıkış SayısıMd.8/c2adet
Mutfak NişiEn az 2,30 m², lavabo ve elektrikli pişirme yeriGerekli

Kontroller

KontrolSonuçDayanak
Fan durursa (elektrik kesildi, kol çevrilmiyor) O₂ %19 tasarım sınırına yaklaşık 74 dakikada ulaşılır. KGK/jeneratör kesintisiz devreye girmeli; el ile çevirme koluna geçiş ve vardiya planı bu süreden kısa olmalı (Md.8/ç).SınırdaSığınak Yön. Md.8/ç; EK-1 md.5–7
Sığınak alanı 138 m² > 100 m²: BYKHY Md.59(1) gereği duman tahliye sistemi ve en az 2 çıkış zorunlu.SınırdaBYKHY Md.59(1)
G4 ön filtrenin son (kirli) basıncı girilmedi; toplam fan basıncı G4 kadar eksik olabilir (TESKON örneklerinde G4 ayrı satır değil; "giriş hücresi" içinde olup olmadığı belirsiz). Katalogdaki son basıncı ekleyin.Sınırda
Net alan 120 m², gereken 120 m² (kişi başı en az 1 m²).UygunSığınak Yön. Md.8/a
Net iç yükseklik 2,5 m; en az 2,40 m şartı sağlanıyor.UygunSığınak Yön. Md.8/a
Koruma debisi 360 m³/h, yönetmelik asgarisi 120 kişi × 3 = 360 m³/h.UygunSığınak Yön. Md.8/ç tablo
Koruma modunda iç basınç 50 Pa; en az 50 Pa.UygunTESKON 2005; BABS PSBK 3303.22
Barış modunda iç basınç 50 Pa; en çok 250 Pa.UygunBABS PSBK 3303.23
Denge hâlinde O₂ %20,17, CO₂ %0,71; tasarım sınırları O₂ en az %19, CO₂ en çok %2.UygunTESKON 2005 s.365
Mevzuat ve bilgi notları
KontrolSonuçDayanak
Sığınak zorunluluğu: Zorunlu. Konut dışı yapılarda emsale konu alan 1500 m²'den azsa sığınak aranmaz.BilgiSığınak Yön. Md.7 (RG 07.11.2025/33070) (b)
Basınç bileşeni varsayılanları TESKON 2005'in 450 m³/h örneğindendir; debiye göre değişir; üretici kataloğundaki değerleri girin. Filtreler son (kirli) basınçta toplanır.Bilgi
Sızıntı katsayısı C = 0,84 m³/(s·m²·Pa0,5) kullanıldı (ASHRAE Design of Smoke Management Systems Denk. 4.8a, ikincil kaynakta doğrulandı). TS EN 12101-6'daki 0,83 değeri doğrulanamadı (fark %1,2).Bilgi
Sığınak için hava değişim sayısı BYKHY'de yazılı değil; 10 h⁻¹ Md.88(3)'ten (2000 m² üstü kazan dairesi, kapalı otopark, bodrum depo) kıyasen alınır, mühendis onayı gerekir. Fan sınıfı TS EN 12101-3'e göre yetkili projede seçilir.Bilgi
El ile (çevirmeli kol) modda da koruma debisi ve iç basınç sağlanmalı (BABS PSBK 3303.22: en az 50 Pa). Kola aktarılması gereken net hava gücü 94 W; fan ve aktarma kayıpları eklenir; üreticiden el ile debi/devir değerini isteyin.Bilgi
Enerji yalnız havalandırma fanınındır. Md.8/ç'deki "24 saat kesintisiz elektrik" şartı aydınlatma, haberleşme ve elektrikli pişirme yeri gibi tüm yükleri kapsar; jeneratör/KGK toplam yüke göre seçilir.Bilgi
Fan+motor toplam verimi girilmedi; 0,25 kullanıldı (Foppa VA150 filtre modu: 150 m³/h × 1100 Pa / 3600 / 180 W ≈ 0,255; 180 W motor çıkışıysa verim daha düşük). Katalog verimini girin.Bilgi
CO₂ üretimi 20 L/h·kişi (TESKON 2005 sakin hâl üst değeri); O₂ tüketimi = CO₂ / RQ = 20 / 0,85 / 60 ≈ 0,39 L/dk·kişi (RQ = 0,85, Persily ve de Jonge 2017).Bilgi
Gaz sızdırmaz kapının sızıntı alanı girilmedi; 0 alındı. Üreticinin test değerini girin.Bilgi
Yangın tehlike sınıfı Sığınak Yönetmeliği tablosunda tanımsız; BYKHY Md.19 sınıflaması (söndürme/kompartıman için) kıyasen kullanılır. TESKON 2005 "bölgede yangın tehlikesi yüksekse" diye yorumlar. Seçim mühendisindir.Bilgi

Sonuç özeti teklif formuna yazılır; adınızı ve telefonunuzu eklemeniz yeterli.

Basınç Bütçesi (Koruma ve Barış Modu)

BileşenTemizKirli (Seçim)Barış ModuHesapta
Giriş hücresi22 Pa22 Pa22 PaEvet
Aktif karbon filtre50 Pa50 PaBaypasEvet
HEPA (nükleer tip)200 Pa750 PaBaypasEvet
Kurşun eliminatör23 Pa23 PaBaypasEvet
Fan hücresi13 Pa13 Pa13 PaEvet
Kanal + menfez30 Pa30 Pa30 PaEvet
Hedef iç basınç50 Pa50 Pa50 PaEvet
Fan basıncı388 Pa938 Pa115 Pa

Yönetmelik Kontrol Listesi

MaddeKontrolHesap DeğeriDurum
Sığınak Yön. Md.7 (RG 07.11.2025/33070) (b)Sığınak zorunluluğuZorunluZorunlu
Sığınak Yön. Md.8/aNet alan ≥ kişi başı 1 m² (WC, duş, mutfak nişi hariç)120 m² gerekliUygun
Sığınak Yön. Md.8/aNet iç yükseklik ≥ 2,40 m2,5 mUygun
Sığınak Yön. Md.8/aHer 100 kişi için 1 erkek + 1 kadın WC ve lavabo; küsurat 50'den fazlaysa ilave1 grupBilgi
Sığınak Yön. Md.8/cNet alanı 100 m²'den büyük sığınakta 2 çıkış; giriş demir kapılı, en az bir dik açı dönüşlü2 çıkışBilgi
Sığınak Yön. Md.8/a100 m² üzeri sığınakta lavabo ve elektrikli pişirme yeri olan en az 2,30 m² mutfak nişiGerekli (en az 2,30 m²)Bilgi
Sığınak Yön. Md.8/ç tablo; EK-1 md.4Koruma debisi ≥ kişi sayısı × yönetmelik kişi başı debisi360 m³/hUygun
Sığınak Yön. Md.8/ç tablo; EK-1 md.3Koruma ve barış zamanına uygun filtre (barışta yalnız G4)G4 + radyoaktif (nükleer tip HEPA) + aktif karbonBilgi
TESKON 2005; BABS PSBK 3303.22Koruma (filtre) modunda iç basınç en az 50 Pa50 PaUygun
BABS PSBK 3303.23Barış (taze hava) modunda iç basınç en çok 250 Pa50 PaUygun
BYKHY Md.59(1)100 m²'den büyük sığınakta duman tahliye sistemi ve en az 2 çıkış3.450 m³/hZorunlu
Sığınak Yön. Md.8/ç (jeneratör/KGK, çevirmeli kol)Fan durursa tasarım sınırına kalan süre74,3 dkKontrol edin
Sığınak Yön. Md.8/ç; EK-1 md.5–6Fan motoruna uygun jeneratör veya kesintisiz güç kaynağı; jeneratör sığınak dışında makine dairesinde, egzozu doğrudan dışarıKontrol edin
Sığınak Yön. Md.8/ç; EK-1 md.7Jeneratör devre dışıyken fana bağlı insan gücüyle çalışan çevirmeli kolKontrol edin
Sığınak Yön. Md.8/çResmi binalar ile sağlık ve eğitim yapılarında en az 24 saat kesintisiz elektrikBilgi
Sığınak Yön. Md.8/ç (2025)İletişim prizine ek olarak uydu telefonu altyapısı ve/veya acil durum Wi-Fi noktası; elektronik haberleşme donanımı yılda bir test edilirKontrol edin
Sığınak Yön. Md.8/a (2025)Yangın söndürme cihazları ve asgari sağlık ekipmanlı ilk yardım dolabıKontrol edin
Sığınak Yön. Md.8/bDışa bakan duvar ve tavan ≥ 60 cm beton / 75 cm tuğla-taş / 90 cm sıkıştırılmış toprak (eğitim yapısı bina içi: tavan ≥ 20 cm, duvar ≥ 30 cm betonarme)Kontrol edin
Sığınak Yön. Md.8/dKlozet; atık su kanalizasyona bağlıysa geri tepme ventiliKontrol edin
Sığınak Yön. Md.8/çKanal tasarımı, menfez sayısı ve yerleşimi TS 3419 ve TS 3420 göz önüne alınarak (standart içerikleri doğrulanamadı)Kontrol edin
Sığınak Yön. Md.8/çFiltrelerin hazır bekletilmesi ve rutin bakım tesis/bina yöneticisinin sorumluluğundaBilgi
Sığınak Yön. Md.7Bir parselde birden fazla bina varsa sığınak hesabı her bina için ayrı yapılırBilgi
Sığınak Yön. Md.7AVM ve kültür merkezlerindeki sinema, tiyatro, konferans salonu gibi alanlar bodrumda sığınak vasfında projelendirilmişse zorunlu sığınak hesabından düşülürBilgi
EK-1 md.2Mekanik havalandırma sağlanmış mı?Kontrol edin
EK-1 md.3Koruma ve barış zamanlarına göre uygun havalandırma filtresi var mı?Kontrol edin
EK-1 md.4Kişi başına düşen havalandırma standartlarına uyulmuş mu?Kontrol edin
EK-1 md.5Jeneratör veya kesintisiz güç kaynağı mevcut mu?Kontrol edin
EK-1 md.6Jeneratörün egzozu sığınak mahallinden ayrılmış mı?Kontrol edin
EK-1 md.7Jeneratör insan gücü ile de çalıştırılacak nitelikte mi?Kontrol edin
Adım adım çözüm
AdımFormülYerine koymaSonuç
1. Kişi sayısı (binadan)
1.1Kaynak: Sığınak Yön. Md.8/a (RG 07.11.2025/33070); yukarı yuvarlama (varsayım); "oda" sayımı (doğrulanamadı)Nbina = ⌈2·n₁ + 3·n₂ + 4·n₃₊ + 1,20·yatak + (emsal − düşülen)/20 + vardiya personeli + 0,03·seyirci⌉Nbina = ⌈2.400/20⌉ = ⌈120⌉120 kişi
2. Tasarım kapasitesi
2.1Kaynak: Araç kabulü: sığınak gerekenden büyükse kapasitesi de büyüktürN = max(Nbina, ⌊Anet⌋)N = max(120, 120)120 kişi
  • Varsayım: mühendis onayı gerekir.
3. Kişi başı koruma debisi
3.1Kaynak: Sığınak Yön. Md.8/ç tablo (minimum değerler)q = 1,8 (N ≤ 50) · 3 (51–150) · 4,5 (N > 150) m³/h·kişi; qt ≥ qN = 120 → q = 33 m³/h·kişi
4. Kişi debisi
4.1Kaynak: Md.8/çQk = N × qtQk = 120 × 3360 m³/h
5. Aşırı basıncı korumak için sızıntı
5.1Kaynak: ASHRAE Design of Smoke Management Systems Denk. 4.8a (C = 0,84; Bhatia/CED) (ikincil kaynak); ΔP = 50 Pa: TESKON 2005, BABS PSBKQs = C × AL × √ΔP × 3600AL = Σ A·adet (paralel) + Σgrup (Σ adet/A²)−1/2 (seri) + ek alanQs = 0,84 × 0 × √50 × 36000 m³/h
6. Koruma modu fan debisi
6.1Kaynak: Kütle dengesi: fazla hava aşırı basınç klapesinden çıkarQK = max(Qk, Qs + Qeg)QK = max(360, 0 + 0)360 m³/h (100 L/s)
7. Filtre seti
7.1Kaynak: Sığınak Yön. Md.8/ç tablo; tehlike sınıfı BYKHY Md.19 kıyasen (yorum)Barış: yalnız G4 · Koruma: tehlike sınıfına göreYangın tehlikesi: ortaG4 + radyoaktif (nükleer tip HEPA) + aktif karbon
8. Fan basıncı (koruma, filtreler son basınçta)
8.1Kaynak: TESKON 2005 Örnek 1–2 bileşen yapısı; değerler katalogdanΔpfan = Σ Δpson (yol = ortak veya hepa) + ΔPhedef (iç basınç yalnız burada)Δpson = 22 + 50 + 750 + 23 + 13 + 30 + 50938 Pa (temiz filtrede 388 Pa)
9. Hava gücü
9.1Kaynak: Tanım (m³/s × Pa = W)Phava = QK × Δpson / 3600Phava = 360 × 938 / 360093,8 W
10. Fan elektrik gücü
10.1Kaynak: η: katalog; varsayılan 0,25 Foppa VA150 verisinden türetildiPel = Phava / ηPel = 93,8 / 0,25375 W
11. Fan enerjisi (özerklik süresince)
11.1Kaynak: Md.8/ç: resmi, sağlık, eğitim yapılarında en az 24 saat kesintisiz elektrik (tüm yükler)Efan = Pel × t / 1000Efan = 375,2 × 24 / 10009 kWh
12. Barış modu debisi
12.1Kaynak: Türk yönetmeliğinde barış debisi yok; barışta yalnız G4 (Md.8/ç)QB = N × 6 (BABS TWW 2012 §5.1.1)QB = 720720 m³/h @ 115 Pa
  • Varsayım: mühendis onayı gerekir.
13. Denge CO₂
13.1Kaynak: Tek bölge tam karışım kütle dengesi; sınır TESKON 2005Css = Cdış + G / qeqe = QK / NCss = 0,0004 + 0,02 / 3%0,71 (sınır %2)
14. Denge O₂
14.1Kaynak: Kütle dengesi; sınır TESKON 2005; VO₂ = CO₂/RQ (Persily ve de Jonge 2017)O₂_ss = 20,95 − 100 × VO₂ / qeO₂_ss = 20,95 − 100 × 0,02353 / 3%20,17 (sınır %19)
15. Fan durursa (sağlama)
15.1Kaynak: Kapalı hacimde doğrusal birikim, sızıntı ihmal (güvenli taraf)tCO₂ = V·(0,02 − Css)/(N·G)tO₂ = V·(O₂_ss − 19)/100/(N·VO₂)t = minV = 120 × 2,5 = 300 m³ → tCO₂ = 1,61 h; tO₂ = 1,24 h1,24 h ≈ 74 dk (bağlayıcı: O₂)
16. Duman tahliye debisi
16.1Kaynak: BYKHY Md.59(1); n = 10 h⁻¹ Md.88(3)'ten kıyas (yorum)Atoplam > 100 m² → Qd = Atoplam × h × nQd = 138 × 2,5 × 103.450 m³/h
  • Mevzuat yorumu: idareyle teyit edin.
17. Tuvalet-lavabo grubu
17.1Kaynak: Sığınak Yön. Md.8/a; tam 50 ilavesi (yorum)n = ⌊N/100⌋ + [küsurat ≥ 50]n = ⌊120/100⌋ + [20 ≥ 50]1 grup (her grup 1 erkek + 1 kadın WC ve lavabo)
18. Çıkış ve mutfak nişi
18.1Kaynak: Sığınak Yön. Md.8/a, Md.8/cAnet > 100 m² → 2 çıkış ve ≥ 2,30 m² mutfak nişiAnet = 120 m²2 çıkış; mutfak nişi gerekli

Ön boyutlandırma içindir, proje hesabının yerine geçmez.

Varsayımlar

  1. Kişi başı koruma debisi Sığınak Yönetmeliği Md.8/ç tablosundaki asgari değerdir (1,8 / 3 / 4,5 m³/h·kişi); barış modu debisi Türk mevzuatında yoktur, seçilen esasa göre hesaplanır.
  2. Fan, filtreler kirli (son) basınçtayken seçilir; bileşen basınçları TESKON 2005’in 450 m³/h örneğindendir, üretici kataloğuyla değiştirilmelidir.
  3. Kapı sızıntısı Q = C·A·√ΔP bağıntısıyla hesaplanır (C = 0,84); gaz sızdırmaz kapının sızıntı alanı üretici test değeridir.
  4. Hava kalitesi ve fan durursa kalan süre tek bölge, tam karışım kabulüyledir; yangın tehlike sınıfı BYKHY Md.19’dan kıyasen seçilir.
  5. Enerji yalnız havalandırma fanınındır; jeneratör veya KGK tüm yüklere göre seçilir.
Kaynaklar ve standartlar
  1. Sığınak Yön. Md.8/a (RG 07.11.2025/33070); yukarı yuvarlama (varsayım); "oda" sayımı (doğrulanamadı)
  2. Araç kabulü: sığınak gerekenden büyükse kapasitesi de büyüktür
  3. Sığınak Yön. Md.8/ç tablo (minimum değerler)
  4. Md.8/ç
  5. ASHRAE Design of Smoke Management Systems Denk. 4.8a (C = 0,84; Bhatia/CED) (ikincil kaynak); ΔP = 50 Pa: TESKON 2005, BABS PSBK
  6. Kütle dengesi: fazla hava aşırı basınç klapesinden çıkar
  7. Sığınak Yön. Md.8/ç tablo; tehlike sınıfı BYKHY Md.19 kıyasen (yorum)
  8. TESKON 2005 Örnek 1–2 bileşen yapısı; değerler katalogdan
  9. Tanım (m³/s × Pa = W)
  10. η: katalog; varsayılan 0,25 Foppa VA150 verisinden türetildi
  11. Md.8/ç: resmi, sağlık, eğitim yapılarında en az 24 saat kesintisiz elektrik (tüm yükler)
  12. Türk yönetmeliğinde barış debisi yok; barışta yalnız G4 (Md.8/ç)
  13. Tek bölge tam karışım kütle dengesi; sınır TESKON 2005
  14. Kütle dengesi; sınır TESKON 2005; VO₂ = CO₂/RQ (Persily ve de Jonge 2017)
  15. Kapalı hacimde doğrusal birikim, sızıntı ihmal (güvenli taraf)
  16. BYKHY Md.59(1); n = 10 h⁻¹ Md.88(3)'ten kıyas (yorum)
  17. Sığınak Yön. Md.8/a; tam 50 ilavesi (yorum)
  18. Sığınak Yön. Md.8/a, Md.8/c
  19. Sığınak Yön. Md.8/ç; EK-1 md.5–7
  20. BYKHY Md.59(1)
  21. Sığınak Yön. Md.8/a
  22. Sığınak Yön. Md.8/ç tablo
  23. TESKON 2005; BABS PSBK 3303.22
  24. BABS PSBK 3303.23
  25. TESKON 2005 s.365
  26. Sığınak Yön. Md.7 (RG 07.11.2025/33070) (b)

Ön boyutlandırma içindir, proje hesabının yerine geçmez. Sığınağın kapasitesi ve tesisatı, idarenin onayladığı mimari ve mekanik projeyle kesinleşir.

Sığınak havalandırma hesabı ilk bakışta tek bir çarpmadır: kişi sayısı × kişi başı hava. Sığınak Yönetmeliği'nin verdiği değerler gerçekten basittir. Hesabı zorlaştıran, bu küçük debiyi taşıyacak fanın kirlenmiş filtrelerin direncini yenerek ve sığınağı dış ortama göre pozitif basınçta tutarak çalışması gerekliliğidir. Yönetmelik ayrıca 7 Kasım 2025 tarihli ve 33070 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle önemli ölçüde yenilendi: sığınak aranmayan yapıların eşikleri değişti, jeneratörün yanında kesintisiz güç kaynağı seçeneği ve bazı yapılarda 24 saat kesintisiz elektrik şartı geldi, AVM ve ticari otoparkların bodrum otoparkları sığınak vasfında projelendirilir oldu. 2010 metnine göre hazırlanmış hesap tabloları bu yüzden eksik kalıyor. Hesap yedi adımda yapılır; her adım yönetmelikteki bir maddeye dayanır.

Sığınak Havalandırma Hesabı Nasıl Yapılır? Yedi Adım

  1. Yapıda sığınak zorunlu mu?
  2. Sığınak kaç kişilik?
  3. Kişi başı koruma havası hangi bantta?
  4. Hangi filtre seti gerekiyor?
  5. Pozitif basınç için kapı ve geçişlerden kaçan hava ne kadar?
  6. Fan hangi debi ve basınçta çalışacak?
  7. Enerji, el ile çalışma ve hava kalitesi sağlaması.

Adım 1: Sığınak Zorunlu mu?

Yönetmeliğin 7. maddesi, 2025 değişikliğinden sonra sığınak aranmayan yapıları şöyle sayar:

Ana kanal ve askı sistemi
Ana kanal ve askı sistemi
YapıSığınak aranmayan durum
Yalnız konut10'dan az bağımsız bölüm
Konut dışıEmsale konu alan 1.500 m²'den az
Resmi binaEmsale konu alan 1.000 m²'den az
Konut ve konut dışı karmaKonut bağımsız bölümü 10'dan az ve toplam emsal alanı 1.500 m²'den az
KonaklamaToplam 50 yatağa kadar; engelli, yaşlı ve çocuk bakımevleri ile yataklı sağlık tesislerinde 25 yatağa kadar
İmalat ve sanayiEmsal alanı 2.000 m²'den az. 2.000 m² ve üzerindeki tesislerin doğrudan üretim yapılarında sığınak aranıp aranmayacağına il idare kurulu karar verir
DiğerYer üstü otopark, açık ve kapalı pazar yeri, depo, antrepo, akaryakıt ve LPG istasyonu, 5.000'den az seyircili spor tesisi

7 Kasım 2025'ten önce ruhsat başvurusu yapılmış yapılarda, talep edilirse eski eşikler uygulanabilir (Geçici Madde 2). AVM'lerin ve bölge, genel ve ticari otoparkların zemin altındaki otopark alanları sığınak vasfında projelendirilir (Madde 10).

Adım 2: Kişi Sayısı

KullanımKişi sayısı (Madde 8)
KonutN = 2 × (bir odalı bağımsız bölüm) + 3 × (iki odalı) + 4 × (üç ve daha fazla odalı)
Konaklama (yurt, koğuş, bakımevi, otel, yataklı sağlık tesisi)N = 1,20 × onaylı projedeki yatak sayısı
Diğer bina ve tesislerN = emsale konu alan ÷ 20
Eğitim tesisiAtölye, spor, konferans, gösteri ve sergi salonları düşüldükten sonra emsal alanı ÷ 20
İl idare kurulunun gerekli gördüğü üretim yapılarıBir vardiyada aynı anda çalışan en fazla personel; sığınak alanı en az 20 m²
5.000'den fazla seyircili stadyum ve kapalı spor tesisiN = 0,03 × seyirci kapasitesi
Karma kullanımHer kullanım ayrı hesaplanır, sonuçlar toplanır

Sığınağın net alanı kişi başına en az 1 m² olur; tuvalet, duş ve mutfak nişi bu alana katılmaz. Net iç yükseklik en az 2,40 m'dir. Yönetmelik küsuratlı sonucun nasıl yuvarlanacağını yazmaz; yukarı yuvarlamak güvenli taraftır. "Oda" sayımı (örneğin 1+1 dairenin bir mi iki odalı mı sayılacağı) uygulamada idareye göre değişebildiği için ilgili belediyenin yorumu teyit edilir. Örnek: 4 bir odalı, 10 iki odalı ve 16 üç odalı dairesi olan bir konut binasında 2 × 4 + 3 × 10 + 4 × 16 = 102 kişi bulunur.

Adım 3: Kişi Başı Koruma Havası

Sığınak kapasitesiKişi başı koruma havası (en az)Bant sınırında debi
0–50 kişi1,8 m³/h50 kişi: 90 m³/h
51–150 kişi3 m³/h51 kişi: 153 m³/h; 150 kişi: 450 m³/h
150 kişiden fazla4,5 m³/h151 kişi: 679,5 m³/h

Değer bandın tamamına uygulanır; bu yüzden bant sınırında debi sıçrar. Yönetmelik bu değerleri en az değer olarak verir ve hava kalitesini artıran her önlemin tasarımda kullanılabileceğini yazar. Karşılaştırma için İsviçre sivil koruma kurumunun (BABS) teknik talimatı filtreli modda kişi başına en az 3 m³/h, taze hava modunda en az 6 m³/h ister; bu değerler Türk mevzuatının yerine geçmez. 102 kişilik konut örneğinde koruma debisi 102 × 3 = 306 m³/h'tir.

Adım 4: Filtre Seti

ModNe zamanFiltreler
Barış (normal) havalandırmasıDış hava solunabilir durumdaykenYalnız G4 kaba filtre
Koruma havalandırması, yüksek yangın tehlikesiYapının ya da çevresinin yangın tehlikesi yüksekseKum filtre + G4 toz filtre + aktif karbon filtre
Koruma havalandırması, düşük ve orta yangın tehlikesiDiğer durumlarG4 toz filtre + radyoaktif (nükleer tip HEPA) filtre + aktif karbon filtre

Yönetmelik "yüksek yangın tehlikesi"nin tanımını vermez; Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'in tehlike sınıflaması kıyasen kullanılır ve seçimi proje müellifi yapar. Kum filtresi, sığınağa giren dış havayı basınç, sıcaklık ve neme karşı tamponlar. MMO'nun 2005 tarihli TESKON bildirisindeki boyutlandırma kuralı:

  • 25 kişiye kadar en az 1,5 m³, 26–50 kişide en az 3 m³ kum (yatak yüksekliği 1 m).
  • 51–150 kişide her 60 m³/h hava için 1 m³ kum, yatak yüksekliği 2 m. Havuz alanı = kum hacmi ÷ yatak yüksekliği. Örnek: 450 m³/h için 7,5 m³ kum ve 3,75 m² havuz.
  • Kapı sızıntısı ya da artırılmış tasarım debisi nedeniyle debi büyürse küçük sığınakta da 60 m³/h başına 1 m³ kuralı korunur. 150 kişinin üzeri için bildiri değer vermez.
  • Emiş ızgarasını 5 cm örten 2–5 mm çakılın üzerine 0,4–0,8 mm kuvars kum serilir; havuz dibinde yoğuşma suyu için drenaj bırakılır.

Adım 5: Pozitif Basınç ve Kapı Sızıntısı

Koruma modunda sığınak dış ortama göre pozitif basınçta tutulur; böylece filtrelenmemiş hava aralıklardan içeri sızamaz. Türk yönetmeliğinde sayı yoktur. TESKON 2005 bildirisi 50 Pa'yı esas alır; İsviçre talimatı filtreli modda ve el ile çalışmada en az 50 Pa ister, taze hava modunda 250 Pa'nın aşılmasını kusur sayar. Kapı ve geçişlerden kaçan hava:

Qs (m³/h) = C × AL × √ΔP × 3600, C ≈ 0,83–0,84 m³/(s·m²·Pa0,5)

AL toplam sızıntı alanıdır (m²). 0,01 m² sızıntı alanlı bir kapıdan 50 Pa'da yaklaşık 211 m³/h hava kaçar. Normal yapıda iki adet çift kanatlı kapı (her biri yaklaşık 0,019 m²) 0,83 × 0,038 × √50 × 3600 ≈ 803 m³/h kaçak demektir; bu, 170 kişilik bir sığınağın koruma debisinden (765 m³/h) büyüktür ve bu havanın tamamının filtreden geçmesi gerekir. Bu yüzden sığınakta gaz sızdırmaz kapı kullanılır ve sızıntı değeri üreticiden alınır. Aynı sızıntı bağıntısı merdiven basınçlandırma hesabında da kullanılır.

Adım 6: Fan Debisi ve Basınç Bütçesi

Koruma debisi QK = en büyük(N × q ; kapı ve geçiş sızıntısı + koruma modunda çalışan mekanik egzoz)

Koruma modunda kirli hava normalde aşırı basınç klapelerinden ve tuvalet ile banyo üzerinden dışarı çıkar; bu modda çalışan bir mekanik egzoz varsa taze hava onu da karşılamalıdır. Barış modu için Türk yönetmeliği debi vermez. Sığınak barışta otopark ya da depo gibi başka bir amaçla kullanılıyorsa o kullanımın havalandırma kuralı geçerlidir.

Filtreleri baypas eden sığınak santralleri iki çalışma noktasında çalışır: barışta filtresiz, yüksek debi ve düşük basınç; korumada filtreli, düşük debi ve yüksek basınç. Fan eğrisi ikisini de karşılamalıdır. Fan basıncı, hava yolundaki bileşenlerin kayıplarının toplamıdır:

BileşenBasınç kaybı (TESKON 2005 örneğinden)
Giriş hücresi22 Pa
Aktif karbon filtre50 Pa
HEPA (nükleer tip) filtre200 Pa temiz, 750 Pa son (kirli)
Kurşun eliminatör23 Pa
Fan hücresi13 Pa
Kanal ve menfez15–30 Pa (kanal hesabından)
Sığınaktaki pozitif basınç50 Pa
G4 ön filtreÜretici kataloğundan, son basınçta
Kum filtresi (yüksek tehlike yolu)Tasarımcı ya da üretici verisi

Tablodaki değerler bildirinin 450 m³/h'lik örneğine aittir; başka debilerde bileşen kayıpları katalogdan alınır. Fan, filtrelerin son (kirli) basıncında seçilir. Bildirinin HEPA örneği toplam kaybı 388–938 Pa hesaplayıp 400 Pa'lık fan seçer; bu fan filtre kirlendikçe tasarım debisini veremez. Kum yatağında bildiri 2 m'lik yatak için 200 Pa verir; ancak aynı bildirinin tane boyu (0,4–0,8 mm) ve hava hızıyla yapılan dolgu yatak hesabı bundan kat kat yüksek bir kayıp gösteriyor. Kum yatağı kaybı bu yüzden sabit 200 Pa alınmaz; tasarımcı ya da üretici verisiyle girilir.

Sığınak Yönetmeliği kanal ve menfezlerin proje müellifince TS 3419 ve TS 3420 göz önüne alınarak düzenleneceğini yazar. Kanal ve menfezlerin imalatı hava kanalı imalatı sayfasında anlatılıyor.

Adım 7: Enerji, El ile Çalışma ve Hava Kalitesi

Hava gücü Phava (W) = Q (m³/h) × Δp (Pa) ÷ 3600; elektrik gücü Pel = Phava ÷ η. Küçük sığınak santrallerinde fan ve motorun toplam verimi düşüktür; bir üreticinin filtreli modda 150 m³/h ve 1.100 Pa, taze hava modunda 300 m³/h ve 700 Pa verdiği santralin elektrik gücünden yaklaşık 0,25–0,32 çıkar. Değer katalogdan alınır.

  • Fan motoruna uygun jeneratör ya da kesintisiz güç kaynağı bulunur; jeneratör sığınak dışında, makine dairesinde olur ve egzozu doğrudan dışarı verilir.
  • Resmi binalar ile sağlık ve eğitim yapılarındaki sığınaklarda en az 24 saat kesintisiz elektrik sağlanır. Bu şart yalnız fanı değil sığınağın elektrik yüklerini ilgilendirir; aşağıda hesaplanan enerji yalnız fan kalemidir.
  • Jeneratör devre dışıyken fanı çalıştırmak için fana bağlı, insan gücüyle çevrilen bir kol bulunur. El ile modda da koruma debisi ve pozitif basınç sağlanmalıdır; bu değerler üreticiden istenir.
  • Filtrelerin hazır bekletilmesi ve rutin bakımı tesis ya da bina yöneticisinin sorumluluğundadır; periyodik bakım kapsamı havalandırma bakım onarım sayfasında.

Hesap, hava kalitesiyle sağlanır. TESKON 2005 bildirisi sığınakta oksijenin %19'un altına inmemesini, karbondioksitin %2'yi aşmamasını ve kuru termometre sıcaklığının 29 °C'yi geçmemesini sınır alır. Kişi başı 20 L/h CO₂ üretimi, 30 L/h O₂ tüketimi ve dış havada %0,04 CO₂ ile denge değerleri:

CO₂ (%) = 0,04 + 100 × 0,020 ÷ q ve O₂ (%) = 20,95 − 100 × 0,030 ÷ q (q kişi başı taze hava, m³/h)

Kişi başı taze havaDenge CO₂Denge O₂
1,8 m³/h%1,15%19,28
3,0 m³/h%0,71%19,95
4,5 m³/h%0,48%20,28

Kişi başı 1,8 m³/h'te oksijen, hafif hareketle bile %19 sınırına çok yaklaşır. Yönetmeliğin en az değeriyle yetinmeyip tasarım debisini artırmanın sayısal gerekçesi budur.

Fan durduğunda kapalı hacimde oksijen düşer, karbondioksit yükselir. Kişi başı oksijen tüketimi karbondioksit üretiminden büyük olduğu için önce oksijen sınırına ulaşılır:

t (saat) = Vnet × (O₂denge − 19) ÷ 100 ÷ (N × 0,030)

Vnet sığınağın net hava hacmidir (m³). Bu süre, el ile çalıştırmaya geçmek için ne kadar zaman olduğunu gösterir.

Örnek Hesap: 3.400 m² Emsalli Ofis Binası

Varsayımsal bir proje: emsale konu alanı 3.400 m² olan bir ofis binası (konut dışı, 1.500 m²'yi aştığı için sığınak zorunlu). Yangın tehlikesi düşük-orta. Sığınağın net alanı 172 m², toplam alanı 190 m², net yüksekliği 2,60 m; iki gaz sızdırmaz kapı (sızıntı ihmal edildi); koruma modunda mekanik egzoz yok.

AdımHesapSonuç
Kişi sayısı3.400 ÷ 20170 kişi
Net alan kontrolü170 × 1 m² ≤ 172 m²Uygun
Kişi başı koruma havası170 kişi, 150'den fazla4,5 m³/h
Koruma debisi170 × 4,5765 m³/h
Filtre setiDüşük-orta tehlikeG4 + HEPA + aktif karbon
Fan basıncı (G4 hariç)22 + 50 + 750 + 23 + 13 + 30 + 50938 Pa (temiz filtrede 388 Pa)
Hava gücü765 × 938 ÷ 3600199 W
Elektrik gücü199 ÷ (0,25–0,30)yaklaşık 660–800 W
24 saatlik fan enerjisi0,66–0,80 kW × 24yaklaşık 16–19 kWh
Denge CO₂ ve O₂q = 4,5 m³/h%0,48 ve %20,28
Fan durursa O₂ sınırına süre172 × 2,60 × (20,28 − 19) ÷ 100 ÷ (170 × 0,030)yaklaşık 1,1 saat (67 dakika)
Duman tahliye debisi190 m² > 100 m² → 190 × 2,60 × 104.940 m³/h
Tuvalet-lavabo grubu170 kişi: 100'lük grup + 70'lik küsurat (50'den fazla)2 erkek + 2 kadın tuvalet ve lavabo
Çıkış ve mutfak nişiNet alan 100 m²'den büyük2 çıkış; en az 2,30 m² mutfak nişi

Sığınağın net alanı 172 kişiye yettiği için tasarımcı kapasiteyi 172 kişi alırsa koruma debisi 774 m³/h olur. G4 ön filtrenin son basıncı katalogdan eklenir; fan basıncı bu kadar artar. Kapılar sızdırmaz olmasaydı iki çift kanatlı kapının 803 m³/h'lik kaçağı koruma debisini aşar ve fan en az bu debiye çıkardı.

Sığınak Duman Tahliye Hesabı

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, 100 m²'den büyük sığınaklarda duman tahliye sistemi ve en az iki çıkış ister (Madde 59). Yangın algılama, uyarı ve söndürme sistemi zorunlu olan binaların sığınaklarında bu sistemler de kurulur. Yönetmelik sığınak için duman tahliye debisi vermez. Uygulamada, toplam alanı 2000 m²'yi aşan kazan dairesi, kapalı otopark ve bodrum depolar için istenen saatte en az 10 hava değişimi (Madde 88/3) kıyasen kullanılır:

Qduman (m³/h) = sığınak alanı (m²) × net yükseklik (m) × 10

Bu kıyas mühendis onayına bağlıdır ve yerel itfaiye düzenlemesinin farklı bir değer isteyip istemediği kontrol edilir. Sistemle ilgili diğer şartlar:

  • Mevcut havalandırma tesisatı duman kontrolü için kullanılacaksa mekanik duman kontrol sisteminin bütün şartları aranır (Madde 87/1); kanallar çelik, alüminyum ya da benzeri malzemeden yapılır (87/2).
  • Duman tahliye fanının besleme kablosu en az 60 dakika yangına dayanıklı olur ve jeneratörden beslenir (85/5).
  • Fanın sıcaklık sınıfı yönetmelikte yazmaz; projeye göre TS EN 12101-3 sınıflarından seçilir.
  • Tahliye edilen havanın yerine gelecek temiz havanın yolu projede planlanır.
  • Duman tahliye kanalları kaçış merdiveninden ve yangın güvenlik holünden geçirilmez; geçmek zorunda kalınırsa o bölümün yangın dayanımı kadar kaplanır (87/5).

Duman tahliye fanı kalemleri hücreli aspiratör fiyatları, ilgili maddeler duman tahliye yönetmeliği yazısında.

Otopark Sığınak Olarak Projelendiriliyorsa

2025 değişikliğiyle AVM'lerin ve bölge, genel ve ticari otoparkların zemin altındaki otopark alanları sığınak vasfında yapılır (Madde 10); konutlarda sığınak niteliğindeki otopark ayrıca sığınak aranmasını gerektirmez (Madde 14). Mevcut AVM ve otopark alanları için geçiş süresi Geçici Madde 3'te düzenlenmiştir. Bu yapılarda iki ayrı rejim çalışır:

  • Barışta otopark: otopark havalandırması; toplam alanı 2000 m²'yi aşan kapalı otoparkta saatte en az 10 hava değişimli bağımsız mekanik duman tahliyesi (BYKHY 60/2).
  • Korumada sığınak: kişi başı koruma havası, filtre seti, pozitif basınç, el kolu ve enerji yedeği.

Debileri ve basınçları birbirinden çok farklı olan bu iki işlev ayrı fan gruplarıyla çözülür; otopark tarafı otopark havalandırma sistemleri sayfasında, otoparka ilişkin maddeler otopark havalandırma yönetmeliği yazısında anlatılıyor.

Mevcut Sığınaklar ve Kontrol Formu

Değişikliğin yürürlüğe girmesinden itibaren mevcut sığınaklar en geç bir yıl içinde idarece kontrol edilir; yapısal olmayan eksiklikler için en fazla bir yıl süre verilir (Geçici Madde 4). Yönetmeliğin ekindeki sığınak kontrol formu havalandırmayla ilgili şu soruları sorar: mekanik havalandırma sağlanmış mı, koruma ve barış zamanına uygun filtre var mı, kişi başına düşen havalandırma standartlarına uyulmuş mu, jeneratör ya da kesintisiz güç kaynağı mevcut mu, jeneratörün egzozu sığınak mahallinden ayrılmış mı, sistem insan gücüyle de çalıştırılabilir mi. Hesap çıktısı bu soruların her birine sayısal cevap verecek şekilde hazırlanır. Maddelerin ayrıntısı sığınak havalandırma yönetmeliği yazısında.

Spor merkezi girişi
Spor merkezi girişi

Hesapta Sık Görülen Eksikler

  • 2010 eşikleriyle zorunluluk kontrolü yapmak. Konutta eşik "12 ve daha az" bağımsız bölümden "10'dan az"a, sanayide 3.000 m²'den 2.000 m²'ye indi.
  • Kişi sayısını bütün yapılarda alan ÷ 20 ile bulmak. Konut, konaklama, eğitim, stadyum ve üretim yapılarında ayrı formüller geçerlidir; karma kullanımda her kullanım ayrı hesaplanır.
  • Fanı temiz filtre basıncında seçmek. HEPA kirlendikçe debi düşer; fan son basınçta seçilir.
  • Normal kapıyla pozitif basınç beklemek. Kaçak, koruma debisinden büyük çıkabilir.
  • Sağlamayı yalnız karbondioksitle yapmak. Fan durduğunda oksijen sınırına daha önce ulaşılır.
  • Bant sınırını gözden kaçırmak. 50 kişilik sığınak 90 m³/h, 51 kişilik sığınak 153 m³/h ister.
  • Kum yatağı kaybını sabit 200 Pa almak. Yatak kaybı tane boyu ve hava hızıyla değişir; veriyle girilir.
  • Enerji hesabında yüksek verim kabul etmek. Küçük santrallerde toplam verim 0,25–0,32 civarındadır; jeneratör ve kesintisiz güç kaynağı küçük kalır.

Sığınak Havalandırma Hesabı Excel ve PDF

Sonuç bölümündeki indirme düğmesi formüllü bir .xlsx dosyası üretir: kişi sayısı, koruma debisi, basınç bütçesi, enerji ve sağlama satırları formül olarak açıktır, girdiler sarı hücrelerdedir. PDF çıktısı proje dosyasına ve idareye sunulan ön hesap eki olarak kullanılabilir.

İlgili hesaplar: duman tahliye fanı, kanal ve kapak için duman tahliye hesabı, sığınak vasfındaki otoparkın barış modu için otopark havalandırma hesabı, ana kanal kesiti için hava kanalı hesabı, menfez ölçüsü için menfez hesabı, sızıntı bağıntısının merdivendeki kullanımı için merdiven basınçlandırma hesabı.

Proje ve Montaj

Sığınak havalandırma santralinin, filtre setinin, kanal ve menfezlerin, aşırı basınç klapelerinin ve el ile çalıştırma düzeninin projelendirilmesi ve montajı sığınak havalandırma sistemleri sayfasında; duman tahliyesi duman tahliye sistemi sayfasında anlatılıyor. Aktif karbon filtrelerin genel kullanımı için karbon koku filtresi sayfasına bakabilirsiniz. Kapasiteye göre maliyet kalemleri sığınak havalandırma fiyatları sayfasında. İstanbul'daki projeler için İstanbul havalandırma, Kocaeli için Kocaeli havalandırma sayfalarına bakabilir, mimari proje ve hesap çıktısıyla iletişim formundan keşif isteyebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Sığınak havalandırma hesabı nasıl yapılır?
Yedi adımda yapılır: yapıda sığınağın zorunlu olup olmadığı kontrol edilir, Sığınak Yönetmeliği'nin 8. maddesine göre kişi sayısı bulunur, kişi sayısının düştüğü banttaki kişi başı debiyle koruma debisi hesaplanır, yangın tehlikesine göre filtre seti seçilir, pozitif basınç için kapı ve geçişlerden kaçan hava eklenir, fan kirli filtre basıncında seçilir, son olarak enerji, el ile çalışma ve oksijen ile karbondioksit sağlaması yapılır.
Sığınakta kişi başı kaç m³/h hava gerekir?
Sığınak Yönetmeliği koruma zamanı için en az değerleri üç bantta verir: 0–50 kişilik sığınakta kişi başına 1,8 m³/h, 51–150 kişide 3 m³/h, 150 kişiden fazlasında 4,5 m³/h. Değer bandın tamamına uygulanır; 50 kişilik sığınak 90 m³/h, 51 kişilik sığınak 153 m³/h ister. Bunlar alt sınırdır, tasarımda artırılabilir.
Sığınak havalandırma hesabı Excel dosyası var mı?
Evet. Hesaplayıcının sonuç bölümünden formüllü .xlsx dosyası indirilir; sarı hücreler girdidir, kişi sayısı, debi, basınç bütçesi ve sağlama formülleri dosyada açıktır. Sonuç PDF olarak da yazdırılabilir.
Sığınak kişi kapasitesi nasıl hesaplanır?
Konutta bir odalı bağımsız bölüm başına 2, iki odalı başına 3, üç ve daha fazla odalı başına 4 kişi alınır. Yurt, otel ve yataklı sağlık tesisi gibi konaklama yapılarında yatak sayısının 1,20 katı, diğer yapılarda emsale konu alanın 20'de biri kişi sayısıdır. Karma kullanımda her kullanım ayrı hesaplanıp toplanır. Sığınağın net alanı kişi başına en az 1 m² olmalıdır.
Sığınak havalandırma fanı kaç Pa olmalı?
Tek bir değer yoktur; fan basıncı, filtrelerin kirlenmiş durumdaki dirençleri, kanal ve menfez kaybı ve sığınakta tutulacak pozitif basıncın toplamıdır. HEPA ve aktif karbonlu bir sette bu toplam temiz filtrede yaklaşık 390 Pa iken kirli filtrede 940 Pa'ya çıkabilir. Fan son basınçta seçilmezse filtre kirlendikçe debi düşer.
Sığınak duman tahliye hesabı nasıl yapılır?
100 m²'den büyük sığınaklarda duman tahliye sistemi ve en az iki çıkış zorunludur (BYKHY Madde 59). Yönetmelik sığınak için debi vermez; uygulamada kapalı otopark ve bodrum depolar için istenen saatte en az 10 hava değişimi kıyasen kullanılır: debi = sığınak alanı × net yükseklik × 10. 190 m² ve 2,60 m'lik bir sığınakta bu 4.940 m³/h eder. Değer mühendis onayına bağlıdır.
Sığınakta aşırı basınç kaç Pa olmalı?
Türk yönetmeliğinde sayı yoktur. Uygulamada ve kaynaklarda sığınağın dış ortama göre en az 50 Pa pozitif basınçta tutulması esas alınır; İsviçre sivil koruma talimatı filtreli modda en az 50 Pa ister, taze hava modunda 250 Pa'nın aşılmasını kusur sayar. Normal kapılarla 50 Pa'yı tutmak için gereken hava kişi debisini aşabileceğinden sızdırmaz kapı kullanılır.
Fan durursa sığınakta hava ne kadar yeter?
Kapalı hacimde oksijen düşer, karbondioksit artar; kişi başı tüketim karbondioksit üretiminden büyük olduğu için önce oksijenin yüzde 19 sınırına inilir. 170 kişilik, 172 m² ve 2,60 m yüksekliğindeki örnek sığınakta bu süre yaklaşık 67 dakikadır; kişi başı 1,8 m³/h ile çalışan 50 kişilik, 50 m²'lik bir sığınakta yaklaşık 14 dakikaya iner. Bu yüzden yönetmelik fana bağlı, insan gücüyle çevrilen bir kol ister.

İlgili Sayfalar

Bu Ölçüyle Teklif İsteyin

Araçtaki “Bu Ölçüyle Teklif İste” düğmesi sonuç özetini formun “İşin detayı” alanına yazar. Adınızı ve telefonunuzu ekleyin; keşif günü için sizi arayalım.

Konu: Keşif talebi: Sığınak Havalandırma Sistemleri