İçeriğe atla
Dağdeniz Mekanik

Jet Pulse Filtre Hesabı

Jet pulse filtre hesabı: hava/kumaş oranından filtre alanı ve torba adedi, kanal çapı, fan basıncı ve basınçlı hava. EPA yöntemi, SKHKKY sınırları, Excel.

Ön boyutlandırma içindir, proje hesabının yerine geçmez.

Girdiler

Hesap Türü

Ne Hesaplanacak?

Debi ve toz bilgisinden filtre alanı, torba (kartuş) adedi, kanal, fan ve basınçlı hava.

Debi

Debi Nasıl Girilecek?

Toz

EPA: Tablo 1.1 oranı 2,74 m/dk · Denklem 1.11 faktörü A = 10 · kartuş faktörü A = 2,5.

Gerçek m³ başına; toplanan toz ve EPA Denklem 1.11 için. Denklem 0,11–229 g/m³ aralığında geçerlidir.

EPA Denklem 1.11 için; 3–100 µm dışında sınır değer alınır.

Filtre

Filtre Tipi

Toz yükü, tane boyu ve sıcaklık biliniyorsa önerilen yöntem.

Filtreleyen (etkin) boy.

Ortak gövdede çalışırken temizleme: brüt alan net alana eşit.

Parantezde azami sürekli çalışma sıcaklığı (EPA Tablo 1.6, ICAC).

Gövde ve Yerleşim

Boş bırakılırsa gövde hızları ve valf sırası hesaplanmaz.

Kanal ve Fan

Seçilen toz için 17,8 m/s (EPA Hoods Tablo 1.4 "Stone dust" 3.500 fpm).

Taşıma hızını düşürmeyen en büyük seri çapı seçilir; seri örnektir, imalat listesiyle doğrulayın.

En uzak (kritik) emiş noktasından filtreye.

Giriş kaybı kh·VP (EPA Hoods Tablo 1.1).

Gövde dahil; EPA ünite için 1.245–2.491 Pa verir.

Emisyon

Üretici garantisi ya da ölçüm; boşsa emisyon kontrolü yapılmaz.

Ayrıntılı girdiler varsayılanlarla hesaplanır

Gaz ve Filtre Ayrıntıları

Gösterge basıncı değil; yüksek rakımda yerel atmosfer basıncı.

Üretici yayını (1,2 m/s); standart değer değildir.

Kanal ve Fan Ayrıntıları

EPA Hoods Tablo 1.7.

Dirsek Katsayısı

EPA örneği aralık ortalamasını kullanır; üst değer muhafazakâr seçimdir.

Oluklu flex hortum sürtünmesi spiral kanalın 2,3 katı (EPA Hoods Tablo 1.6).

Katalog ya da saha ölçümü varsa; boşsa seçilen davlumbaz tipinin değeri alınır.

EPA birleşik verim varsayılanı 0,65; katalog değerini girin.

Toz Bunkeri

İkisi de girilirse bunker hacmi hesaplanır.

Sonuçlar

Girdiler

SembolBüyüklükDeğerBirim
Hesap Türü
Ne Hesaplanacak?Yeni Tasarım
Debi
Debi Nasıl Girilecek?Toplam Debi
QGaz Debisi6.500m³/h
Debi Birimim³/h (gerçek)
tGaz Sıcaklığı20°C
Toz
Toz CinsiTaş tozu, kayaç tozu, mermer
UygulamaRahatsızlık tozu emişi (aktarma noktası, konveyör, paketleme)
CGiriş Toz Yükü5g/m³
d₅₀Kütle Medyan Çapı10µm
Filtre
Filtre TipiTorba (İğneli Keçe)
Hava/Kumaş Oranı YöntemiEPA Denklem 1.11 (toz yükü, tane boyu, sıcaklık)
DTorba Çapı160mm
LTorba Boyu3.000mm
TemizlemeOnline (çalışırken temizleme)
Filtre KumaşıPolyester (iğneli keçe) (135 °C)
Gövde ve Yerleşim
LgGövde İç Boyuboş
WgGövde İç Eniboş
Valf Başına Torba / Kartuşboş
Kanal ve Fan
Kanal, basınç kaybı ve fan hesabı yapılsınEvet
Asgari Taşıma HızıToz cinsinden
Kanal Çapı SeçimiSpiral kanal serisinden
LDüz Kanal Uzunluğu20m
90° Dirsek Adedi4adet
45° Dirsek Adedi0adet
Kritik Hattaki DavlumbazKabin (konik bağlantılı) (kh 0,25)
ΔpfFiltre Fark Basıncı (Kirli)1.500Pa
LbBaca Uzunluğu10m
tYıllık Çalışma Süresi2.000h/yıl
Emisyon
CçÇıkış Toz Konsantrasyonuboş
Gaz ve Filtre Ayrıntıları
pMutlak Basınç101,325kPa
Torba tabanı filtre alanına katılsınHayır
Ara Hız Uyarı Eşiği1,2m/s
Kanal ve Fan Ayrıntıları
Dirsek Eğrilik OranıR/D 1,5 (k90 0,27–0,39)
Dirsek KatsayısıAralık Ortalaması
Flex Hortum Uzunluğu0m
Kanal MalzemesiSpiral galvaniz kanal (×1)
khDavlumbaz Kayıp Katsayısıboş
DbBaca Çapıboş
Baca çıkışındaki hız basıncı kayıp sayılsınEvet
ηFan ve Motor Verimi0,65
Basınç Emniyet Payı0%
Toz Bunkeri
ρyToz Yığın Yoğunluğuboş
tbBoşaltma Aralığıboş

Sonuçlar

Torba Adedi: 25 adet

BüyüklükDeğerBirim
Torba AdediØ160 × 3.000 mm · 1,508 m² / torba25adet
Brüt Filtre AlanıNet 36,7 m² · online temizleme36,7m²
Hava/Kumaş OranıEPA Denklem 1.11 · 9,67 ft/dk · gerçekleşen 2,872,95m/dk
Fan Toplam BasıncıStatik 2.094 Pa @ 6.500 m³/h2.294Pa
Fan GücüÖrnek motor 7,5 kW · η 0,65 · 12.744 kWh/yıl6,4kW
Basınçlı Hava217 Nl/dk · hat 4,1–6,9 bar13Nm³/h
Debi ve Gaz
Gerçek Debi108,3 m³/dk · 1,806 m³/s · 3.826 ACFM6.500m³/h
Normal Debi0 °C, 101,325 kPa (SKHKKY Ek-6)6.057Nm³/h
Gaz Yoğunluğu20 °C, 101,325 kPa1,204kg/m³
Hava/Kumaş Oranı
Malzeme Faktörü AEPA Tablo 1.4A10
Uygulama Faktörü BEPA Tablo 1.4B1
Sıcaklık Terimi68 °F0,3733
Toz Yükü Terimi2,185 gr/ft³0,954
İncelik Terimid₅₀ 10 µm0,9435
Tasarım Hava/Kumaş Oranı9,67 ft/dk · EPA Denklem 1.112,948m/dk
Filtre Alanı ve Yerleşim
Net Filtre Alanı396 ft²36,7m²
Brüt Filtre AlanıOnline: brüt alan net alana eşit36,7m²
Torba AlanıYan yüzey (π·D·L)1,508m²
Torba Adedi25adet
Gerçekleşen Hava/Kumaş Oranı2,874m/dk
Kanal
Asgari Taşıma Hızı17,8m/s
Gerekli Kanal ÇapıD = √(4·Q/(π·Vt))360mm
Seçilen Kanal ÇapıSpiral kanal serisindenØ355mm
Kanal Hızı18,2m/s
Hız Basıncı200,3Pa
Birim Sürtünme KaybıSpiral galvaniz kanal9,3Pa/m
Fan
Fan Toplam Basıncı234 mmSS2.294Pa
Fan Statik BasıncıToplam basınç eksi çıkış hız basıncı2.094Pa
Davlumbaz Statik Basıncı(1 + kh)·VP; saha ölçümüyle karşılaştırma için, toplama girmez250Pa
Fan GücüFan ve motor birleşik verimi 0,656,37kW
Örnek Motor GücüÖrnek seri; fan kataloğundan seçin7,5kW
Yıllık Enerji2.000 h/yıl12.744kWh/yıl
Basınçlı Hava, Toz ve Emisyon
Basınçlı Hava217 Nl/dk; her 1.000 m³ gaz için yaklaşık 2 Nm³13Nm³/h
Toplanan Toz780 kg/gün (24 saat çalışmada)32,5kg/h
Kumaş Azami SıcaklığıPolyester (iğneli keçe), sürekli çalışma135°C

Kontroller

KontrolSonuçDayanak
Kanal hızı 18,2 m/s, asgari taşıma hızının (17,8 m/s) üstünde; toz kanalda çökmez.UygunEPA Hoods Tablo 1.3 ve 1.4; ahşapta DGUV 209-044
Filtre fark basıncı 1.500 Pa, EPA'nın ünite için verdiği üst değerin (2.491 Pa) altında.UygunEPA S6 Ch1 §1.3.2
Baca kanal çapında kabul edildi; çıkış hızı 18,2 m/s, en az 4 m/s şartı sağlanıyor.UygunSKHKKY Ek-4 (a)(2)
Gaz sıcaklığı 20 °C; Polyester (iğneli keçe) için azami sürekli sıcaklık 135 °C, uygun.UygunEPA S6 Ch1 Tablo 1.6 (ICAC)
Mevzuat ve bilgi notları
KontrolSonuçDayanak
Baca çapı girilmedi; baca kesiti kanal kesitine eşit kabul edildi (çıkış hız basıncı kanal hızıyla).BilgiAraç kabulü
Basınçlı hava her 1.000 m³ gaz için yaklaşık 2 Nm³ (hat 4,1–6,9 bar). Kompresör tepe tüketime göre seçilir; kuru ve yağsız hava kullanılır.BilgiEPA S6 Ch1 §1.5.1.8
Gaz sıcaklığı yoğuşabilir bileşenlerin çiğ noktasının üstünde tutulmalı.BilgiEPA S6 Ch1 §1.3.4.1
Dirsek katsayısı EPA Tablo 1.7 aralığının ortalaması alındı (EPA örneğiyle aynı); muhafazakâr üst değer seçilebilir.BilgiEPA Hoods Tablo 1.7, Den. 1.30
Fan, üretici eğrisinde bu çalışma noktasına göre seçilir; güç toplam basınçla, fan + motor birleşik verimle hesaplandı. Kesin motor gücü fan kataloğundan okunur.BilgiEPA S6 Ch1 Den. 1.14; doğrulama H16
Filtre boşaltma kapalı sistemle ya da nemlendirerek yapılır.BilgiSKHKKY Ek-1 (f)
Örnek motor gücü genel bir seriden seçildi; üretici listesine bakın.BilgiIEC 60072-1 serisi DOĞRULANAMADI

Sonuç özeti teklif formuna yazılır; adınızı ve telefonunuzu eklemeniz yeterli.

Yöntem Karşılaştırması

YöntemHava/Kumaş OranıBrüt AlanTorba Adedi
EPA Denklem 1.11 (seçili)2,95 m/dk36,7 m²25
EPA Tablo 1.12,74 m/dk39,5 m²27

Basınç Bütçesi

KalemHesapBasınç (Pa)mmSS
Davlumbaz giriş kaybıkh·VP50,15,1
Düz kanalΔp/L·L18619
DirseklerΣ adet·k90·θ/90·VP264,527
Filtre ünitesi (kirli, gövde dahil)tasarım değeri1.500153
BacaΔp/L·L939,5
Çıkış hız basıncı1·VPçıkış200,320,4
Fan toplam basıncıKalemlerin toplamı2.293,9233,9
Fan statik basıncıToplam − çıkış hız basıncı2.093,6213,5
Adım adım çözüm
AdımFormülYerine koymaSonuç
1. Gaz Yoğunluğu
1.1Kaynak: İdeal gaz (ASHRAE Rda)ρ = p·1000/(287,042·(T + 273,15))101,325·1000/(287,042·293,15)1,2042 kg/m³
2. Normal Debi
2.1Kaynak: SKHKKY Ek-6 (0 °C, 1 atm, kuru baz; nem ihmal)QN = Q·273,15/(T + 273,15)·p/101,3256500,0·273,15/293,15·101,325/101,3256056,5 Nm³/h
3. Sıcaklık Terimi
3.1Kaynak: EPA S6 Ch1 Den. 1.11TF = T·1,8 + 32; T^−0,2335 (50–275 °F)68,0 °F → 68,0^−0,23350,37334
4. Toz Yükü Terimi
4.1Kaynak: EPA S6 Ch1 Den. 1.11; 1 gr/ft³ = 2,28835 g/m³L = C/2,28835 [gr/ft³]; L^−0,06021 (0,05–100)5,000/2,28835 = 2,1850 → 2,1850^−0,060210,95403
5. İncelik Terimi
5.1Kaynak: EPA S6 Ch1 Den. 1.110,7471 + 0,0853·ln D (D < 3 µm: 0,8; D > 100 µm: 1,2)D = 10,0 µm0,94351
6. Hava/Kumaş Oranı (EPA Denklem 1.11)
6.1Kaynak: EPA S6 Ch1 Den. 1.11, Tablo 1.4V = 2,878·A·B·T^−0,2335·L^−0,06021·(0,7471 + 0,0853·ln D)2,878·10,0·1,00·0,37334·0,95403·0,94351 = 9,672 ft/dk2,948 m/dk
7. Net Filtre Alanı
7.1Kaynak: EPA S6 Ch1 §1.3.1.1Anet = (Q/60)/AC(6500,0/60)/2,94836,75 m²
8. Brüt Filtre Alanı (Online)
8.1Kaynak: EPA S6 Ch1 §1.6 dipnot 7 (ortak gövde, çalışırken temizleme)Abrüt = Anet36,75 m²36,75 m²
9. Torba Alanı
9.1Kaynak: Geometri (EPA §1.6 örneği tabansız)Atorba = π·D·Lπ·0,160·3,0001,5080 m²
10. Torba Adedi
10.1Kaynak: EPA S6 Ch1 §1.6 örneğiN = ⌈Abrüt/Atorba⌉36,75/1,5080 = 24,3725 torba
11. Gerçekleşen Hava/Kumaş Oranı
11.1Kaynak: TanımACg = (Q/60)/(N·Aeleman)(6500,0/60)/(25·1,5080)2,874 m/dk
12. Gerekli Kanal Çapı
12.1Kaynak: EPA Hoods Den. 1.27; Vt EPA Tablo 1.3/1.4, ahşapta DGUV 209-044D = √(4·Qs/(π·Vt))√(4·1,8056/(π·17,78))359,6 mm
13. Kanal Hızı
13.1Kaynak: TanımV = Qs/(π·D²/4)1,8056/(π·0,355²/4)18,24 m/s
14. Hız Basıncı
14.1Kaynak: EPA Hoods Den. 1.11 (SI)VP = ρ·V²/21,2042·18,24²/2200,3 Pa
15. Birim Sürtünme Kaybı
15.1Kaynak: EPA Hoods Den. 1.29 (SI katsayısı türetildi), Tablo 1.6Δp/L = 0,01467·V1,8/D1,18·(ρ/1,2)·km0,01467·18,241,8/0,3551,18·(1,2042/1,2)·1,009,302 Pa/m
16. Davlumbaz Giriş Kaybı
16.1Kaynak: EPA Hoods Den. 1.21–1.23, Tablo 1.1; doğrulama H1Δph = kh·VP (statik basınç SPh = (1 + kh)·VP ayrı bilgi)0,25·200,350,1 Pa (SPh 250,4 Pa)
17. Düz Kanal Kaybı
17.1Kaynak: EPA Hoods Den. 1.29Δp = (Δp/L)·L9,302·20,0186,0 Pa
18. Dirsek Kayıpları
18.1Kaynak: EPA Hoods Tablo 1.7, Den. 1.30Δp = Σ adet·k90·(θ/90)·VP1,320·200,3264,5 Pa
19. Baca Kaybı
19.1Kaynak: EPA Hoods Den. 1.29Δp = (Δp/L)·Lbaca9,302·10,093,0 Pa
20. Fan Toplam Basıncı
20.1Kaynak: EPA Hoods Den. 1.21; VP yalnız çıkışta bir kez (doğrulama H1)FTP = kh·VP + Δpkanal + Δpdirsek + Δpfiltre + Δpbaca + VPçıkış50,1 + 186,0 + 264,5 + 1500,0 + 93,0 + 200,32293,9 Pa = 234 mmSS
21. Fan Statik Basıncı
21.1Kaynak: ACGIH tanımından türetildi (fan çıkış hızı ≈ baca hızı)FSP ≈ FTP − VPçıkış2293,9 − 200,32093,6 Pa
22. Fan Gücü
22.1Kaynak: EPA S6 Ch1 Den. 1.14 (η = 0,65 birleşik)P = Qs·FTP/(1000·η)1,8056·2293,9/(1000·0,65)6,37 kW
23. Yıllık Enerji
23.1Kaynak: EPA S6 Ch1 Den. 1.14E = P·t6,37·200012.744 kWh/yıl
24. Basınçlı Hava
24.1Kaynak: EPA S6 Ch1 §1.5.1.8 (2 scfm/1.000 acfm)Qba ≈ 0,002·Q0,002·650013,0 Nm³/h = 217 Nl/dk
25. Toplanan Toz
25.1Kaynak: Kütle dengesi (verim ≈ %99,9+, EPA §1.2.6)ṁ = Q·C/10006500·5,000/100032,50 kg/h

Ön boyutlandırma içindir, proje hesabının yerine geçmez.

Varsayımlar

  1. Hava/kumaş oranı EPA Air Pollution Control Cost Manual (Bölüm 6, Kısım 1) yöntemleriyle: torbada Denklem 1.11 ya da Tablo 1.1, pliseli kartuşta Tablo 1.5.
  2. Debi, hava/kumaş oranı ve hızlar gerçek koşuldaki debiyle; emisyon kontrolü normal debiyle (0 °C, 1 atm) yapılır.
  3. Fan toplam basıncında hız basıncı yalnız çıkışta bir kez sayılır; fan gücü fan ve motor birleşik verimiyle bulunur.
  4. Kanal çapı örnek spiral kanal serisinden seçilir; imalat listesi ve fan kataloğuyla doğrulanmalıdır.
  5. Yanıcı tozda patlamadan korunma önlemleri (patlama kapağı, izolasyon) bu araçta hesaplanmaz.
Kaynaklar ve standartlar
  1. İdeal gaz (ASHRAE Rda)
  2. SKHKKY Ek-6 (0 °C, 1 atm, kuru baz; nem ihmal)
  3. EPA S6 Ch1 Den. 1.11
  4. EPA S6 Ch1 Den. 1.11; 1 gr/ft³ = 2,28835 g/m³
  5. EPA S6 Ch1 Den. 1.11, Tablo 1.4
  6. EPA S6 Ch1 §1.3.1.1
  7. EPA S6 Ch1 §1.6 dipnot 7 (ortak gövde, çalışırken temizleme)
  8. Geometri (EPA §1.6 örneği tabansız)
  9. EPA S6 Ch1 §1.6 örneği
  10. Tanım
  11. EPA Hoods Den. 1.27; Vt EPA Tablo 1.3/1.4, ahşapta DGUV 209-044
  12. EPA Hoods Den. 1.11 (SI)
  13. EPA Hoods Den. 1.29 (SI katsayısı türetildi), Tablo 1.6
  14. EPA Hoods Den. 1.21–1.23, Tablo 1.1; doğrulama H1
  15. EPA Hoods Den. 1.29
  16. EPA Hoods Tablo 1.7, Den. 1.30
  17. EPA Hoods Den. 1.21; VP yalnız çıkışta bir kez (doğrulama H1)
  18. ACGIH tanımından türetildi (fan çıkış hızı ≈ baca hızı)
  19. EPA S6 Ch1 Den. 1.14 (η = 0,65 birleşik)
  20. EPA S6 Ch1 Den. 1.14
  21. EPA S6 Ch1 §1.5.1.8 (2 scfm/1.000 acfm)
  22. Kütle dengesi (verim ≈ %99,9+, EPA §1.2.6)
  23. EPA Hoods Tablo 1.3 ve 1.4; ahşapta DGUV 209-044
  24. EPA S6 Ch1 §1.3.2
  25. SKHKKY Ek-4 (a)(2)
  26. EPA S6 Ch1 Tablo 1.6 (ICAC)
  27. Araç kabulü
  28. EPA S6 Ch1 §1.5.1.8
  29. EPA S6 Ch1 §1.3.4.1
  30. EPA S6 Ch1 Den. 1.14; doğrulama H16
  31. SKHKKY Ek-1 (f)
  32. IEC 60072-1 serisi DOĞRULANAMADI

Ön boyutlandırma içindir, proje hesabının yerine geçmez. Jet pulse filtre hesabının merkezinde tek bir sayı vardır: bir metrekare filtre kumaşından dakikada kaç metreküp hava geçirileceği, yani hava/kumaş oranı. Oran seçildiğinde filtre alanı, torba sayısı ve gövde ölçüsü ondan türetilir. Oran toz cinsine, toz yüküne, tane boyuna ve gaz sıcaklığına bağlıdır; aynı debi için seçilen orana göre torba sayısı iki katından fazla değişebilir.

Kullanılan yöntem ABD Çevre Koruma Ajansı'nın (EPA) kamuya açık maliyet el kitabına (Air Pollution Control Cost Manual, "Baghouses and Filters" ve "Hoods, Ductwork and Stacks" bölümleri) ve Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği'ne dayanır. Hesap tozun çıktığı noktadan bacaya kadar sırayla ilerler:

  1. Debi: gerçek debi ve normal şartlardaki debi
  2. Toz bilgisi: cins, uygulama, giriş yükü, tane boyu, sıcaklık
  3. Hava/kumaş oranı
  4. Filtre alanı ve torba ya da kartuş adedi
  5. Gövde içi hızlar
  6. Kanal çapı, basınç kaybı bütçesi ve fan gücü
  7. Basınçlı hava, toplanan toz ve baca emisyonu

Debi: m³/h mi, Nm³/h mi?

Filtre alanı, gövde hızı ve kanal hızı gerçek debiyle, yani gazın o sıcaklık ve basınçtaki hacmiyle hesaplanır. Baca emisyon sınırları ise yönetmelikte normal şartlarda (0 °C, 1 atm, kuru baz) verilir; emisyon karşılaştırması Nm³ ile yapılır.

Bodrum kat kanal montajı
Bodrum kat kanal montajı

Q_gerçek = Q_N × (T + 273,15) / 273,15 × 101,325 / p   (T: gaz sıcaklığı °C; p: mutlak basınç kPa)
1 CFM = 1,699 m³/h    1 m³/dk = 60 m³/h

Örnek: 30 °C'deki 12.000 m³/h gaz normal şartlarda 12.000 × 273,15 / 303,15 = 10.812 Nm³/h'dir. Fark sıcak proses gazında çok daha büyük olur; Nm³/h ile filtre alanı hesaplanırsa filtre küçük çıkar.

Emiş Ağzı Debisi

Debi makine bazında bilinmiyorsa her emiş ağzı için ayrı bulunur. EPA el kitabındaki küresel akış modeline göre flanşsız yuvarlak kanal ağzında Q = 4π × x² × u, flanşlı ağızda Q = 2π × x² × u, kabin tipi emişte Q = u × A_ağız (x: kaynağa uzaklık, m; u: yakalama ya da yüz hızı, m/s). Bu model özellikle flanşlı ağızda ve kaynağa çok yakın mesafede, sektörde yaygın kullanılan başka yöntemlerden düşük debi verebilir; emiş ağzı debisi bu yüzden mühendis kontrolünden geçirilir. Yakalama hızı tozun yayılma biçimine göre seçilir:

Tozun yayılma biçimiÖrnekYakalama hızı (m/s)
Durgun havaya neredeyse hızsızBuharlaşma, yağ alma tankı0,25–0,5
Hafif hareketli havaya düşük hızlaKaynak, kap doldurma, düşük hızlı bant aktarma0,5–1,0
Hızlı hava hareketine aktifKonveyör yükleme, kırıcı, varil doldurma1,0–2,5
Yüksek ilk hızlaTaşlama, kumlama, döküm kumu boşaltma2,5–10

Aralığın alt değeri ortam hava hareketi az, toz az zararlı ve kullanım aralıklıysa; üst değeri hava akımı güçlü, toz zararlı ve kullanım yoğunsa seçilir. Aynı anda çalışmayan makineler debi toplamına katılmaz; bunun için kaynağı belirsiz bir eş zamanlılık katsayısı yerine makine listesindeki gerçek çalışma düzeni kullanılır.

Hava/kumaş Oranı Nasıl Seçilir?

A/C = Q_gerçek / A_kumaş   birimi m³/(m²·dk), yani m/dk (1 ft/dk = 0,3048 m/dk)

Oran gereğinden yüksek seçilirse filtrenin basınç kaybı ve kumaştan geçen toz artar, temizleme sıklaşır, torba ömrü kısalır; gereğinden düşük seçilirse filtre gereksiz büyür. Oranı bulmanın üç yolu var.

1. EPA Faktör Denklemi

V [ft/dk] = 2,878 × A × B × T^−0,2335 × L^−0,06021 × (0,7471 + 0,0853 × ln D)   ve   V [m/dk] = 0,3048 × V [ft/dk]

  • A: malzeme faktörü, B: uygulama faktörü (tablolar aşağıda)
  • T: gaz sıcaklığı, °F (°F = °C × 1,8 + 32); geçerli aralık 50–275 °F, dışında sınır değer kullanılır
  • L: giriş toz yükü, gr/ft³ (1 gr/ft³ = 2,2884 g/m³); geçerli aralık 0,05–100
  • D: kütle medyan çapı, µm; 3 µm'nin altında parantez 0,8, 100 µm'nin üstünde 1,2 alınır
AMalzeme
15Un, tahıl, yem, kakao, karton tozu, deri tozu, talaş
12Kum, alçı, sönmüş kireç, talk, tuz, kumlama tozu, döküm kumu boşaltma, lifli ve selülozik malzeme
10Çimento, kireçtaşı, kil ve tuğla tozu, kömür, silika, kayaç tozu ve mineraller, alümina, şeker
9,0Metal tozu ve metal oksitleri, plastikler, reçineler, uçucu kül, nişasta, pigmentler
6,0Deterjan, sabun, süt tozu, aktif karbon, dumanlar ve doğrudan reaksiyon ürünleri
BUygulama
1,0Rahatsız edici toz emişi: aktarma noktası, konveyör, paketleme
0,9Ürün toplama: pnömatik taşıma tahliyesi, değirmen, kurutucu, sınıflandırıcı
0,8Proses gazı: sprey kurutucu, fırın, reaktör

Kaynak: EPA el kitabı, Denklem 1.11 ve Tablo 1.4. Denklem toz yüküne ve tane boyuna duyarlı olduğu için, bu bilgiler biliniyorsa ilk tercih edilen yoldur.

2. EPA Tablosundan Benzer Uygulama

TozA/C (m/dk)
Uçucu kül, karbon siyahı, talk, sabun1,52
Plastik, silika, boya pigmenti2,13
Çimento, kireçtaşı, kömür, nişasta2,44
Kuvars, kil, taş tozu, mika2,74
Kum, alçı, kireç, kâğıt3,05
Un, talaş ve ahşap tozu, deri tozu3,66
Şeker3,96
Yem ve tahıl4,27

Değerler pulse jet ve keçe kumaş için, net alan ve gerçek debi üzerindendir (EPA Tablo 1.1). EPA bunları genellikle güvenli tasarım değerleri olarak verir ve tane boyu ile toz yükünün ayrıca değerlendirilmesini ister.

3. Üretici Değeri

Türkiye'de filtre üreticilerinin yayımladığı oranlar genellikle 0,8–2,0 m/dk aralığındadır. Bu değerler EPA tablosunun belirgin biçimde altındadır; bir standarda değil piyasa uygulamasına dayanır. Daha düşük oran filtreyi büyütür ve gövde içi hızları düşürür. Araç üç yolun sonucunu yan yana gösterir; hangisinin esas alınacağı projeyi yapan mühendisin kararıdır.

Filtre Alanı ve Torba Sayısı

A_net [m²] = (Q [m³/h] / 60) / A/C [m/dk]
A_torba = π × D × L   (D: torba çapı, L: etkin boy, m)
N = yukarı yuvarla (A_brüt / A_torba)   gerçekleşen oran (Q / 60) / (N × A_torba)

Çalışırken temizlenen (online) pulse jet filtrede brüt alan net alana eşittir. Bölmeli (offline) filtrede bir bölme temizlenirken kalanlar bütün debiyi taşır; n bölmeli filtrede brüt alan yaklaşık A_net × n / (n − 1) alınır. EPA'nın brüt alan çarpanı tablosu küçük filtrelerde 2,0'den büyük filtrelerde 1,04'e kadar iner; tablo basamaklı olduğu için sınır değerlerin iki yanında sonuç ayrıca kontrol edilir.

Torba ölçüsüTorba başına filtre alanı (taban hariç)
Ø130 × 2.500 mm1,02 m²
Ø160 × 3.000 mm1,51 m²
Ø160 × 4.000 mm2,01 m²

Kartuş mu, Torba mı?

Pliseli kartuş aynı gövdeye daha çok filtre yüzeyi sığdırır, ama oranı torbadan farklıdır. EPA el kitabının aktardığı bir üretici yöntemine göre kartuşta temel oranlar 0,21–0,76 m/dk aralığındadır; kartuşta bundan yüksek oran kullanılacaksa üretici garantisi istenmelidir. Aynı yönteme göre talaş, sunta, kâğıt tozu, deri, cam elyafı, mineral yün, asbest ve lifli ya da selülozik tozlar kartuşta kullanılmaz; bu tozlarda torbalı filtre seçilir. Şeker, kakao, kahve ve gübre gibi nem çeken tozlarda kartuş değerleri yalnız kontrollü nemde geçerlidir. Kartuş adedi, kartuş başına alanın üretici kataloğundan girilmesiyle bulunur.

Gövde İçi Hızlar

V_gövde = Q / (L_g × W_g)   brüt gövde kesitinden geçen hız
V_ara = Q / (L_g × W_g − N × π × D² / 4)   torbalar arasındaki yukarı hız

Toz gövdeye alttan girdiğinde torbalar arasından yukarı çıkan hava, silkelenen tozu tekrar torbaya taşıyabilir. Bazı üreticiler bu hız için 1,2 m/s üzerini riskli, 1,5 m/s üzerini belirgin riskli kabul eder; eşik bağımsız bir standartla doğrulanmış değildir ve araçta değiştirilebilir. Yüksek hava/kumaş oranı gövdeyi küçültür, küçülen gövdede ara hız yükselir: aşağıdaki örnekte EPA oranıyla 48 torbalı gövdede ara hız 1,49 m/s, 1,2 m/dk oranla 111 torbalı gövdede 0,61 m/s çıkıyor.

Kanal Çapı ve Taşıma Hızı

D = √(4 × Q / (π × V_t))   (Q: m³/s; V_t: asgari taşıma hızı, m/s)

Seçilen standart çap, kanal hızını taşıma hızının altına düşürmeyen en büyük çaptır; aksi hâlde toz kanalda çöker ve hattı tıkar.

Malzeme grubuAsgari taşıma hızı (m/s)
Gazlar, çok ince ve hafif tozlar10,2
İnce, kuru tozlar ve pudralar15,2
Ortalama endüstriyel tozlar17,8
İri tozlar20,3–22,9
Ağır ya da nemli toz yükü22,9'dan büyük

Kaynak: EPA el kitabı, "Hoods, Ductwork and Stacks" bölümü Tablo 1.3. Ahşap talaşı ve tozu bu tabloda ayrıca yer almaz; ön boyutlandırmada iri tozlar satırı kullanılır, kesin değer mühendis kararıdır.

Fan Basıncı: Basınç Kaybı Bütçesi

Fanın sağlaması gereken toplam basınç, en dirençli hat boyunca kayıpların toplamıdır:

Δp_fan = kh × VP + Δp_kanal + Δp_dirsek + Δp_filtre + Δp_baca + VP_çıkış

  • VP = ρ × V² / 2: kanal hızındaki dinamik basınç
  • kh: emiş ağzı kayıp katsayısı; flanşsız ağız 0,93, flanşlı ağız 0,50, konik bağlantılı kabin 0,25
  • Galvaniz spiral kanalda sürtünme: Δp / L [Pa/m] ≈ 0,01467 × V^1,8 / D^1,18 (V m/s, D m); oluklu flex hortumda bu değer 2,3 katına çıkar
  • Dirsek: k90 × VP; eğrilik oranı R/D = 1,5 için k90 = 0,27–0,39
  • Kirli filtre ünitesi: EPA'ya göre ünite boyunca 1.245–2.491 Pa (5–10 inç su sütunu); ön boyutlandırmada 1.500 Pa alınır

Sık yapılan bir hata dinamik basıncı iki kez saymaktır. Emiş ağzındaki statik basınç (1 + kh) × VP'dir, ama bunun yalnız kh × VP kadarı kayıptır; kalan bir VP havayı kanal hızına çıkarmak için harcanır ve bacadan çıkışta bir kez sayılır. Davlumbazı (1 + kh) × VP ile alıp çıkışı da ayrıca eklemek fan basıncını bir VP kadar büyütür; aşağıdaki örnekte bu fark 256 Pa'dır. Fan statik basıncı yaklaşık olarak toplam basınçtan çıkış dinamik basıncının düşülmesiyle bulunur. Fanın kendisini seçmek için fan seçim hesabı kullanılır.

Fan gücü: P [kW] = Q [m³/s] × Δp [Pa] / (1000 × η). EPA fan ve motor için birleşik verimi 0,65 kabul eder; bu güç şebekeden çekilen güce karşılık gelir ve motor etiket gücü bunun bir üst standart kademesinden seçilir.

Basınçlı Hava İhtiyacı

EPA'ya göre pulse jet filtre her 1.000 m³ filtrelenen gaz için yaklaşık 2 m³ basınçlı hava harcar: Q_hava ≈ 0,002 × Q_gaz. Hat basıncı 4,1–6,9 bar(g) aralığındadır. Bir torba sırasının iki temizlemesi arasında geçen süre yaklaşık 5–15 dakikadır; bu süre, valf atışları arasındaki saniyelerle karıştırılmamalıdır. Kompresör ortalama tüketime değil anlık tepe tüketime göre seçilir; temizleme havasının kuru ve yağsız olması kumaşın körleşmesini önler.

Kumaşın Sıcaklık Sınırı

KumaşAzami sürekli çalışma sıcaklığı (°C)
Polipropilen93
Akrilik127
Polyester135
Aramid191
PPS191
PTFE232
Poliimid246
Cam elyafı260

Kaynak: EPA el kitabı, Tablo 1.6. Gaz sıcaklığı ayrıca yoğuşabilen bileşenlerin çiğ noktasının üstünde tutulmalıdır; aksi hâlde toz torba yüzeyinde çamurlaşır ve temizleme işe yaramaz.

Elektrostatik filtre ve aktif karbon ünitesi
Elektrostatik filtre ve aktif karbon ünitesi

Baca Emisyonu ve Mevzuat

Toplanan toz ṁ [kg/h] = Q [m³/h] × C_giriş [g/m³] / 1000; bacadan çıkan toz ṁ_çıkış [kg/h] = Q_N [Nm³/h] × C_çıkış [mg/Nm³] × 10⁻⁶. Çıkış konsantrasyonu üreticinin garanti ettiği değerdir.

Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği'nin (RG 03.07.2009) yayımlanan metnine göre kapalı alanda yapılan doldurma, ayırma, eleme, taşıma, kırma ve öğütme işlemlerinde baca toz sınırları, işlenen malzemenin tane boyutuna göre belirlenir:

İşlenen malzemenin tane boyutuBacadan atılan tozSınır (mg/Nm³)
5 mm ve üzeri1,5 kg/h'ye kadar200
5 mm ve üzeri1,5–2,5 kg/h150
5 mm ve üzeri2,5 kg/h ve üzeri100
1–5 mm-75
1 mm'den küçük-75
  • Satırı tozun kendi tane boyu değil, işlenen malzemenin tane boyutu belirler. Kamyonların malzeme boşalttığı ilk kırma ünitesi 5 mm satırlarının dışındadır; aynı ünitede birden çok baca varsa toz kütleleri toplanarak değerlendirilir.
  • Toz emisyonu saatte 10 kg ve üzerinde olan tesislerde toz konsantrasyonu ve debi sürekli ölçülür (Ek-3).
  • Filtrelerin boşaltılmasında toz kapalı sistemle alınır ya da boşaltma sırasında nemlendirilir.
  • Sunta ve benzeri ağaç ürünleri üretim tesislerinde zımparalama ve talaş taşıma için 75, talaş kurutma için 150 mg/Nm³ sınırı vardır; mobilya ve doğrama gibi diğer ağaç işleme tesislerinde sınır yönetmelikteki diyagramdan okunur.
  • Yönetmeliğin sonraki değişikliklerle güncellenmiş metni proje aşamasında ayrıca kontrol edilmelidir.

Ahşap, un, şeker, kömür, plastik ve metal tozu gibi yanabilen tozlarda, Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik uyarınca patlayıcı ortam bölgelerinin sınıflandırılması ve patlamadan korunma dokümanı gerekir. Patlama kapağı ve izolasyon bu ön hesabın dışındadır.

Çözümlü Örnek: Taş Kırma-eleme Hattı, 12.000 m³/h

Veriler (hesap örneği): Bant aktarma noktalarının emişi; gerçek debi 12.000 m³/h, gaz 30 °C, mutlak basınç 101,325 kPa. Giriş toz yükü 5 g/m³, kütle medyan çapı 10 µm. Torba Ø160 × 3.000 mm polyester keçe, online temizleme. Emiş konik bağlantılı kabinle; 40 m spiral kanal, R/D = 1,5 dört dirsek, 10 m baca.

  1. Yoğunluk ve debi: ρ = 101.325 / (287,05 × 303,15) = 1,164 kg/m³; Q = 200 m³/dk = 3,333 m³/s.
  2. Hava/kumaş oranı: A = 10 (kayaç tozu), B = 1,0 (aktarma noktası). T = 86 °F → T^−0,2335 = 0,3534; L = 5 / 2,2884 = 2,185 gr/ft³ → 0,9540; parantez 0,7471 + 0,0853 × ln 10 = 0,9435. V = 2,878 × 10 × 1,0 × 0,3534 × 0,9540 × 0,9435 = 9,16 ft/dk = 2,79 m/dk; EPA tablosundaki taş tozu değeri (2,74 m/dk) ile uyumlu.
  3. Alan ve torba: 200 / 2,79 = 71,7 m²; torba başına 1,508 m², 71,7 / 1,508 = 47,5 → 48 torba, gerçekleşen oran 2,76 m/dk. Aynı debi 1,2 m/dk ile seçilseydi 166,7 m² ve 111 torba gerekirdi.
  4. Gövde: 48 torba 2,0 × 1,6 m gövdede brüt gövde hızı 1,04 m/s, torbalar arası hız 1,49 m/s. Üretici eşiği 1,2 m/s aşıldığı için gövdenin büyütülmesi ya da daha uzun torbayla torba sayısının azaltılması değerlendirilir.
  5. Kanal: taş tozunun taşıma hızı 17,8 m/s, gerekli çap 0,489 m. Ø500 seçilirse hız 16,98 m/s'ye düşer ve sınırın altında kalır; bu yüzden Ø450 seçilir: hız 20,96 m/s, VP = 1,164 × 20,96² / 2 = 255,7 Pa.
  6. Basınç bütçesi:
KalemHesapPa
Emiş kabini kaybı0,25 × 255,764
40 m düz kanal8,73 Pa/m × 40 (yoğunluk düzeltmeli)349
4 dirsek4 × 0,39 × 255,7 (aralığın üst değeri)399
Filtre ünitesi, kirlitasarım değeri1.500
10 m baca8,73 × 1087
Çıkış dinamik basıncı1 × VP256
Fan toplam basıncı2.655

Fan statik basıncı yaklaşık 2.655 − 256 = 2.399 Pa'dır. Dirsekler için aralığın ortalaması (0,33) alınırsa dirsek kaybı 338 Pa olur.

  1. Fan gücü: 3,333 × 2.655 / (1000 × 0,65) = 13,6 kW; motor bir üst standart kademeden, yaygın seride 15 kW. Yılda 4.000 saat çalışmada yaklaşık 54.460 kWh.
  2. Basınçlı hava: 0,002 × 12.000 = 24 Nm³/h, yaklaşık 400 Nl/dk.
  3. Toz ve emisyon: toplanan toz 12.000 × 5 / 1000 = 60 kg/h. Normal debi 10.812 Nm³/h; üretici garantisi 20 mg/Nm³ ise bacadan 0,22 kg/h toz çıkar. Kırma-eleme hattında işlenen malzeme 5 mm ve üzeri olduğundan 1,5 kg/h'ye kadar olan satır uygulanır: sınır 200 mg/Nm³, sonuç uygun ve sürekli ölçüm eşiğinin altında.
  4. Kumaş: polyester 135 °C, gaz 30 °C; uygun.

6.500 m³/h Toz Toplama Ünitesi Kaç Torbalı Olur?

20 °C'de 6.500 m³/h (108,3 m³/dk), Ø130 × 2.500 mm torba (1,02 m²) ile:

Hava/kumaş oranıFiltre alanıTorba
2,74 m/dk (EPA tablosu, taş tozu)39,5 m²39
1,5 m/dk72,2 m²71
1,2 m/dk90,3 m²89

Taş tozu taşıma hızıyla kanal Ø355 (18,2 m/s) olur, basınçlı hava ihtiyacı yaklaşık 13 Nm³/h'dir. Aynı debide torba sayısının iki katından fazla değişmesi, iki teklif karşılaştırılmadan önce hangi oranla hesaplandıklarının sorulması gerektiğini gösterir.

Toz Toplama Hesabında Sık Hatalar

  • Filtre alanını Nm³/h ile hesaplamak; sıcak gazda filtre küçük çıkar.
  • Kartuşu torba oranıyla boyutlandırmak ya da talaş, sunta ve lifli tozda kartuş seçmek.
  • Emiş ağzını (1 + kh) × VP ile toplamak ve bacada çıkış VP'sini ayrıca eklemek.
  • Toz cinsine bakmadan tek bir kanal hızı seçmek; ağır tozda kanal tıkanır, hafif tozda fan boşuna büyür.
  • Kumaşın sıcaklık sınırını ve gazın çiğ noktasını kontrol etmemek.
  • Yanıcı tozda patlamadan korunma dokümanını ve boşaltmanın kapalı yapılmasını işin sonuna bırakmak.

Jet Pulse Filtre Hesabı Excel Olarak

Araç sonucu makrosuz bir .xlsx dosyası olarak verir. Girdiler sayfasında debi, sıcaklık, toz yükü, tane boyu ve torba ölçüsü; Hesap sayfasında EPA denkleminin her terimi, alan, torba sayısı, kanal çapı ve basınç bütçesi formül olarak durur; Tablolar sayfasında A ve B faktörleri, taşıma hızları ve kumaş sınırları kaynaklarıyla yer alır. Bir girdi değiştirildiğinde bütün sonuçlar Excel'de yeniden hesaplanır. PDF çıktısı aynı hesabı yazdırma düzeninde verir.

Hattın Geri Kalanı ve Keşif

Emiş ağzından bacaya kadar bütün hattın kurulumu ve jet pulse torbalı filtre, kartuşlu filtre ile siklon ön ayırıcı arasındaki seçim toz toplama sistemi sayfasında anlatılıyor. Temizlemeyi sabit zaman aralığı yerine filtre fark basıncına bağlamanın filtre kaybını dar bir bantta tutup basınçlı hava tüketimini nasıl azalttığı endüstriyel havalandırmada enerji verimliliği yazısında. Islak ya da yapışkan tozda alternatif için sulu filtre sistemi, kaynak atölyeleri için kaynak dumanı emiş sistemi, fabrika havalandırmasının bütünü için endüstriyel havalandırma sistemleri sayfalarına bakabilirsiniz. Kanal hattının kesiti ve kaybı hava kanalı hesabı ile bulunur; teklif kalemleri endüstriyel havalandırma fiyatları sayfasında. Kocaeli'de İzmit, Gebze ve Dilovası, İstanbul'da İkitelli gibi sanayi bölgelerindeki tesisler için hesap çıktısını iletişim sayfasından gönderip keşif isteyebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Jet pulse filtre hesabı nasıl yapılır?
Önce filtreye gelen gerçek debi bulunur. Toz cinsi, toz yükü, tane boyu ve gaz sıcaklığından hava/kumaş oranı seçilir. Filtre alanı debinin bu orana bölünmesiyle, torba sayısı alanın tek torbanın yüzeyine bölünüp yukarı yuvarlanmasıyla bulunur. Ardından gövde içi hızlar, kanal çapı, fan basıncı ve gücü, basınçlı hava ihtiyacı ve baca emisyonu kontrol edilir.
Hava kumaş oranı kaç olmalı?
Toza göre değişir. EPA el kitabının pulse jet tablosunda oran uçucu kül ve talk için 1,52, çimento için 2,44, taş tozu için 2,74, talaş ve un için 3,66, yem ve tahıl için 4,27 m/dk'dır. Türkiye'de üreticilerin yayımladığı değerler genellikle 0,8–2,0 m/dk aralığındadır. Pliseli kartuşta oran torbaya göre belirgin biçimde düşüktür.
Toz toplama filtre alanı hesabı nasıl yapılır?
Filtre alanı (m²) = debi (m³/h) / 60 / hava-kumaş oranı (m/dk). Örneğin 12.000 m³/h debi ve 2,79 m/dk oranla 71,7 m² filtre alanı gerekir. Bölmeli (offline) filtrede bir bölme temizlenirken kalanlar bütün debiyi taşıdığı için alan n / (n − 1) oranında büyütülür.
Torba sayısı nasıl hesaplanır?
Tek torbanın filtre alanı π × çap × boy formülüyle bulunur; Ø160 × 3.000 mm torba yaklaşık 1,51 m², Ø130 × 2.500 mm torba yaklaşık 1,02 m²'dir. Toplam filtre alanı torba alanına bölünür ve yukarı yuvarlanır. 71,7 m² alan için Ø160 × 3.000 mm torbadan 48 adet gerekir.
Jet pulse filtre hesabında m³/h mi Nm³/h mi kullanılır?
Filtre alanı, gövde hızı ve kanal çapı gerçek debiyle (m³/h, o sıcaklıktaki hacim) hesaplanır. Baca emisyon sınırları ise 0 °C ve 1 atm normal şartlarda verildiği için emisyon kontrolü Nm³/h ile yapılır. Dönüşüm: Q_gerçek = Q_N × (T + 273,15) / 273,15 × 101,325 / p.
Jet pulse filtrede basınç kaybı ne kadar olmalı?
EPA el kitabı, kirli filtre ünitesi boyunca 5–10 inç su sütunu (yaklaşık 1.245–2.491 Pa) aralığını verir; ön boyutlandırmada 1.500 Pa alınabilir. Filtre fark basıncı bir göstergeyle izlenir; temizlemeye rağmen değer eski seviyesine dönmüyorsa torbalar körleşmiştir.
Jet pulse filtre ne kadar basınçlı hava harcar?
EPA'ya göre her 1.000 m³ filtrelenen gaz için yaklaşık 2 m³ basınçlı hava: 12.000 m³/h'lik filtre için yaklaşık 24 Nm³/h. Hat basıncı 4,1–6,9 bar(g) aralığındadır. Kompresör ortalama değil, anlık tepe tüketime göre seçilir.
Jet pulse filtre hesabı Excel olarak indirilebilir mi?
Evet. Araç sonucu makrosuz, formülleri görünen bir .xlsx dosyası olarak verir: EPA denkleminin terimleri, filtre alanı, torba sayısı, kanal çapı ve basınç bütçesi hücrelerde formül olarak durur ve girdi değişince yeniden hesaplanır. Katsayı tabloları dosyada kaynaklarıyla yer alır.

İlgili Sayfalar

Bu Ölçüyle Teklif İsteyin

Araçtaki “Bu Ölçüyle Teklif İste” düğmesi sonuç özetini formun “İşin detayı” alanına yazar. Adınızı ve telefonunuzu ekleyin; keşif günü için sizi arayalım.

Konu: Keşif talebi: Toz Toplama Sistemi