Jet Pulse Filtre Hesabı
Ön boyutlandırma içindir, proje hesabının yerine geçmez.
Sonuçlar
Girdiler
| Sembol | Büyüklük | Değer | Birim |
|---|---|---|---|
| Hesap Türü | |||
| Ne Hesaplanacak? | Yeni Tasarım | ||
| Debi | |||
| Debi Nasıl Girilecek? | Toplam Debi | ||
| Q | Gaz Debisi | 6.500 | m³/h |
| Debi Birimi | m³/h (gerçek) | ||
| t | Gaz Sıcaklığı | 20 | °C |
| Toz | |||
| Toz Cinsi | Taş tozu, kayaç tozu, mermer | ||
| Uygulama | Rahatsızlık tozu emişi (aktarma noktası, konveyör, paketleme) | ||
| C | Giriş Toz Yükü | 5 | g/m³ |
| d₅₀ | Kütle Medyan Çapı | 10 | µm |
| Filtre | |||
| Filtre Tipi | Torba (İğneli Keçe) | ||
| Hava/Kumaş Oranı Yöntemi | EPA Denklem 1.11 (toz yükü, tane boyu, sıcaklık) | ||
| D | Torba Çapı | 160 | mm |
| L | Torba Boyu | 3.000 | mm |
| Temizleme | Online (çalışırken temizleme) | ||
| Filtre Kumaşı | Polyester (iğneli keçe) (135 °C) | ||
| Gövde ve Yerleşim | |||
| Lg | Gövde İç Boyu | boş | |
| Wg | Gövde İç Eni | boş | |
| Valf Başına Torba / Kartuş | boş | ||
| Kanal ve Fan | |||
| Kanal, basınç kaybı ve fan hesabı yapılsın | Evet | ||
| Asgari Taşıma Hızı | Toz cinsinden | ||
| Kanal Çapı Seçimi | Spiral kanal serisinden | ||
| L | Düz Kanal Uzunluğu | 20 | m |
| 90° Dirsek Adedi | 4 | adet | |
| 45° Dirsek Adedi | 0 | adet | |
| Kritik Hattaki Davlumbaz | Kabin (konik bağlantılı) (kh 0,25) | ||
| Δpf | Filtre Fark Basıncı (Kirli) | 1.500 | Pa |
| Lb | Baca Uzunluğu | 10 | m |
| t | Yıllık Çalışma Süresi | 2.000 | h/yıl |
| Emisyon | |||
| Cç | Çıkış Toz Konsantrasyonu | boş | |
| Gaz ve Filtre Ayrıntıları | |||
| p | Mutlak Basınç | 101,325 | kPa |
| Torba tabanı filtre alanına katılsın | Hayır | ||
| Ara Hız Uyarı Eşiği | 1,2 | m/s | |
| Kanal ve Fan Ayrıntıları | |||
| Dirsek Eğrilik Oranı | R/D 1,5 (k90 0,27–0,39) | ||
| Dirsek Katsayısı | Aralık Ortalaması | ||
| Flex Hortum Uzunluğu | 0 | m | |
| Kanal Malzemesi | Spiral galvaniz kanal (×1) | ||
| kh | Davlumbaz Kayıp Katsayısı | boş | |
| Db | Baca Çapı | boş | |
| Baca çıkışındaki hız basıncı kayıp sayılsın | Evet | ||
| η | Fan ve Motor Verimi | 0,65 | |
| Basınç Emniyet Payı | 0 | % | |
| Toz Bunkeri | |||
| ρy | Toz Yığın Yoğunluğu | boş | |
| tb | Boşaltma Aralığı | boş | |
Sonuçlar
Torba Adedi: 25 adet
| Büyüklük | Değer | Birim |
|---|---|---|
| Torba AdediØ160 × 3.000 mm · 1,508 m² / torba | 25 | adet |
| Brüt Filtre AlanıNet 36,7 m² · online temizleme | 36,7 | m² |
| Hava/Kumaş OranıEPA Denklem 1.11 · 9,67 ft/dk · gerçekleşen 2,87 | 2,95 | m/dk |
| Fan Toplam BasıncıStatik 2.094 Pa @ 6.500 m³/h | 2.294 | Pa |
| Fan GücüÖrnek motor 7,5 kW · η 0,65 · 12.744 kWh/yıl | 6,4 | kW |
| Basınçlı Hava217 Nl/dk · hat 4,1–6,9 bar | 13 | Nm³/h |
| Debi ve Gaz | ||
| Gerçek Debi108,3 m³/dk · 1,806 m³/s · 3.826 ACFM | 6.500 | m³/h |
| Normal Debi0 °C, 101,325 kPa (SKHKKY Ek-6) | 6.057 | Nm³/h |
| Gaz Yoğunluğu20 °C, 101,325 kPa | 1,204 | kg/m³ |
| Hava/Kumaş Oranı | ||
| Malzeme Faktörü AEPA Tablo 1.4A | 10 | |
| Uygulama Faktörü BEPA Tablo 1.4B | 1 | |
| Sıcaklık Terimi68 °F | 0,3733 | |
| Toz Yükü Terimi2,185 gr/ft³ | 0,954 | |
| İncelik Terimid₅₀ 10 µm | 0,9435 | |
| Tasarım Hava/Kumaş Oranı9,67 ft/dk · EPA Denklem 1.11 | 2,948 | m/dk |
| Filtre Alanı ve Yerleşim | ||
| Net Filtre Alanı396 ft² | 36,7 | m² |
| Brüt Filtre AlanıOnline: brüt alan net alana eşit | 36,7 | m² |
| Torba AlanıYan yüzey (π·D·L) | 1,508 | m² |
| Torba Adedi | 25 | adet |
| Gerçekleşen Hava/Kumaş Oranı | 2,874 | m/dk |
| Kanal | ||
| Asgari Taşıma Hızı | 17,8 | m/s |
| Gerekli Kanal ÇapıD = √(4·Q/(π·Vt)) | 360 | mm |
| Seçilen Kanal ÇapıSpiral kanal serisinden | Ø355 | mm |
| Kanal Hızı | 18,2 | m/s |
| Hız Basıncı | 200,3 | Pa |
| Birim Sürtünme KaybıSpiral galvaniz kanal | 9,3 | Pa/m |
| Fan | ||
| Fan Toplam Basıncı234 mmSS | 2.294 | Pa |
| Fan Statik BasıncıToplam basınç eksi çıkış hız basıncı | 2.094 | Pa |
| Davlumbaz Statik Basıncı(1 + kh)·VP; saha ölçümüyle karşılaştırma için, toplama girmez | 250 | Pa |
| Fan GücüFan ve motor birleşik verimi 0,65 | 6,37 | kW |
| Örnek Motor GücüÖrnek seri; fan kataloğundan seçin | 7,5 | kW |
| Yıllık Enerji2.000 h/yıl | 12.744 | kWh/yıl |
| Basınçlı Hava, Toz ve Emisyon | ||
| Basınçlı Hava217 Nl/dk; her 1.000 m³ gaz için yaklaşık 2 Nm³ | 13 | Nm³/h |
| Toplanan Toz780 kg/gün (24 saat çalışmada) | 32,5 | kg/h |
| Kumaş Azami SıcaklığıPolyester (iğneli keçe), sürekli çalışma | 135 | °C |
Kontroller
| Kontrol | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Kanal hızı 18,2 m/s, asgari taşıma hızının (17,8 m/s) üstünde; toz kanalda çökmez. | Uygun | EPA Hoods Tablo 1.3 ve 1.4; ahşapta DGUV 209-044 |
| Filtre fark basıncı 1.500 Pa, EPA'nın ünite için verdiği üst değerin (2.491 Pa) altında. | Uygun | EPA S6 Ch1 §1.3.2 |
| Baca kanal çapında kabul edildi; çıkış hızı 18,2 m/s, en az 4 m/s şartı sağlanıyor. | Uygun | SKHKKY Ek-4 (a)(2) |
| Gaz sıcaklığı 20 °C; Polyester (iğneli keçe) için azami sürekli sıcaklık 135 °C, uygun. | Uygun | EPA S6 Ch1 Tablo 1.6 (ICAC) |
Mevzuat ve bilgi notları
| Kontrol | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Baca çapı girilmedi; baca kesiti kanal kesitine eşit kabul edildi (çıkış hız basıncı kanal hızıyla). | Bilgi | Araç kabulü |
| Basınçlı hava her 1.000 m³ gaz için yaklaşık 2 Nm³ (hat 4,1–6,9 bar). Kompresör tepe tüketime göre seçilir; kuru ve yağsız hava kullanılır. | Bilgi | EPA S6 Ch1 §1.5.1.8 |
| Gaz sıcaklığı yoğuşabilir bileşenlerin çiğ noktasının üstünde tutulmalı. | Bilgi | EPA S6 Ch1 §1.3.4.1 |
| Dirsek katsayısı EPA Tablo 1.7 aralığının ortalaması alındı (EPA örneğiyle aynı); muhafazakâr üst değer seçilebilir. | Bilgi | EPA Hoods Tablo 1.7, Den. 1.30 |
| Fan, üretici eğrisinde bu çalışma noktasına göre seçilir; güç toplam basınçla, fan + motor birleşik verimle hesaplandı. Kesin motor gücü fan kataloğundan okunur. | Bilgi | EPA S6 Ch1 Den. 1.14; doğrulama H16 |
| Filtre boşaltma kapalı sistemle ya da nemlendirerek yapılır. | Bilgi | SKHKKY Ek-1 (f) |
| Örnek motor gücü genel bir seriden seçildi; üretici listesine bakın. | Bilgi | IEC 60072-1 serisi DOĞRULANAMADI |
Sonuç özeti teklif formuna yazılır; adınızı ve telefonunuzu eklemeniz yeterli.
Yöntem Karşılaştırması
| Yöntem | Hava/Kumaş Oranı | Brüt Alan | Torba Adedi |
|---|---|---|---|
| EPA Denklem 1.11 (seçili) | 2,95 m/dk | 36,7 m² | 25 |
| EPA Tablo 1.1 | 2,74 m/dk | 39,5 m² | 27 |
Basınç Bütçesi
| Kalem | Hesap | Basınç (Pa) | mmSS |
|---|---|---|---|
| Davlumbaz giriş kaybı | kh·VP | 50,1 | 5,1 |
| Düz kanal | Δp/L·L | 186 | 19 |
| Dirsekler | Σ adet·k90·θ/90·VP | 264,5 | 27 |
| Filtre ünitesi (kirli, gövde dahil) | tasarım değeri | 1.500 | 153 |
| Baca | Δp/L·L | 93 | 9,5 |
| Çıkış hız basıncı | 1·VPçıkış | 200,3 | 20,4 |
| Fan toplam basıncı | Kalemlerin toplamı | 2.293,9 | 233,9 |
| Fan statik basıncı | Toplam − çıkış hız basıncı | 2.093,6 | 213,5 |
Adım adım çözüm
| Adım | Formül | Yerine koyma | Sonuç |
|---|---|---|---|
| 1. Gaz Yoğunluğu | |||
| 1.1Kaynak: İdeal gaz (ASHRAE Rda) | ρ = p·1000/(287,042·(T + 273,15)) | 101,325·1000/(287,042·293,15) | 1,2042 kg/m³ |
| 2. Normal Debi | |||
| 2.1Kaynak: SKHKKY Ek-6 (0 °C, 1 atm, kuru baz; nem ihmal) | QN = Q·273,15/(T + 273,15)·p/101,325 | 6500,0·273,15/293,15·101,325/101,325 | 6056,5 Nm³/h |
| 3. Sıcaklık Terimi | |||
| 3.1Kaynak: EPA S6 Ch1 Den. 1.11 | TF = T·1,8 + 32; T^−0,2335 (50–275 °F) | 68,0 °F → 68,0^−0,2335 | 0,37334 |
| 4. Toz Yükü Terimi | |||
| 4.1Kaynak: EPA S6 Ch1 Den. 1.11; 1 gr/ft³ = 2,28835 g/m³ | L = C/2,28835 [gr/ft³]; L^−0,06021 (0,05–100) | 5,000/2,28835 = 2,1850 → 2,1850^−0,06021 | 0,95403 |
| 5. İncelik Terimi | |||
| 5.1Kaynak: EPA S6 Ch1 Den. 1.11 | 0,7471 + 0,0853·ln D (D < 3 µm: 0,8; D > 100 µm: 1,2) | D = 10,0 µm | 0,94351 |
| 6. Hava/Kumaş Oranı (EPA Denklem 1.11) | |||
| 6.1Kaynak: EPA S6 Ch1 Den. 1.11, Tablo 1.4 | V = 2,878·A·B·T^−0,2335·L^−0,06021·(0,7471 + 0,0853·ln D) | 2,878·10,0·1,00·0,37334·0,95403·0,94351 = 9,672 ft/dk | 2,948 m/dk |
| 7. Net Filtre Alanı | |||
| 7.1Kaynak: EPA S6 Ch1 §1.3.1.1 | Anet = (Q/60)/AC | (6500,0/60)/2,948 | 36,75 m² |
| 8. Brüt Filtre Alanı (Online) | |||
| 8.1Kaynak: EPA S6 Ch1 §1.6 dipnot 7 (ortak gövde, çalışırken temizleme) | Abrüt = Anet | 36,75 m² | 36,75 m² |
| 9. Torba Alanı | |||
| 9.1Kaynak: Geometri (EPA §1.6 örneği tabansız) | Atorba = π·D·L | π·0,160·3,000 | 1,5080 m² |
| 10. Torba Adedi | |||
| 10.1Kaynak: EPA S6 Ch1 §1.6 örneği | N = ⌈Abrüt/Atorba⌉ | 36,75/1,5080 = 24,37 | 25 torba |
| 11. Gerçekleşen Hava/Kumaş Oranı | |||
| 11.1Kaynak: Tanım | ACg = (Q/60)/(N·Aeleman) | (6500,0/60)/(25·1,5080) | 2,874 m/dk |
| 12. Gerekli Kanal Çapı | |||
| 12.1Kaynak: EPA Hoods Den. 1.27; Vt EPA Tablo 1.3/1.4, ahşapta DGUV 209-044 | D = √(4·Qs/(π·Vt)) | √(4·1,8056/(π·17,78)) | 359,6 mm |
| 13. Kanal Hızı | |||
| 13.1Kaynak: Tanım | V = Qs/(π·D²/4) | 1,8056/(π·0,355²/4) | 18,24 m/s |
| 14. Hız Basıncı | |||
| 14.1Kaynak: EPA Hoods Den. 1.11 (SI) | VP = ρ·V²/2 | 1,2042·18,24²/2 | 200,3 Pa |
| 15. Birim Sürtünme Kaybı | |||
| 15.1Kaynak: EPA Hoods Den. 1.29 (SI katsayısı türetildi), Tablo 1.6 | Δp/L = 0,01467·V1,8/D1,18·(ρ/1,2)·km | 0,01467·18,241,8/0,3551,18·(1,2042/1,2)·1,00 | 9,302 Pa/m |
| 16. Davlumbaz Giriş Kaybı | |||
| 16.1Kaynak: EPA Hoods Den. 1.21–1.23, Tablo 1.1; doğrulama H1 | Δph = kh·VP (statik basınç SPh = (1 + kh)·VP ayrı bilgi) | 0,25·200,3 | 50,1 Pa (SPh 250,4 Pa) |
| 17. Düz Kanal Kaybı | |||
| 17.1Kaynak: EPA Hoods Den. 1.29 | Δp = (Δp/L)·L | 9,302·20,0 | 186,0 Pa |
| 18. Dirsek Kayıpları | |||
| 18.1Kaynak: EPA Hoods Tablo 1.7, Den. 1.30 | Δp = Σ adet·k90·(θ/90)·VP | 1,320·200,3 | 264,5 Pa |
| 19. Baca Kaybı | |||
| 19.1Kaynak: EPA Hoods Den. 1.29 | Δp = (Δp/L)·Lbaca | 9,302·10,0 | 93,0 Pa |
| 20. Fan Toplam Basıncı | |||
| 20.1Kaynak: EPA Hoods Den. 1.21; VP yalnız çıkışta bir kez (doğrulama H1) | FTP = kh·VP + Δpkanal + Δpdirsek + Δpfiltre + Δpbaca + VPçıkış | 50,1 + 186,0 + 264,5 + 1500,0 + 93,0 + 200,3 | 2293,9 Pa = 234 mmSS |
| 21. Fan Statik Basıncı | |||
| 21.1Kaynak: ACGIH tanımından türetildi (fan çıkış hızı ≈ baca hızı) | FSP ≈ FTP − VPçıkış | 2293,9 − 200,3 | 2093,6 Pa |
| 22. Fan Gücü | |||
| 22.1Kaynak: EPA S6 Ch1 Den. 1.14 (η = 0,65 birleşik) | P = Qs·FTP/(1000·η) | 1,8056·2293,9/(1000·0,65) | 6,37 kW |
| 23. Yıllık Enerji | |||
| 23.1Kaynak: EPA S6 Ch1 Den. 1.14 | E = P·t | 6,37·2000 | 12.744 kWh/yıl |
| 24. Basınçlı Hava | |||
| 24.1Kaynak: EPA S6 Ch1 §1.5.1.8 (2 scfm/1.000 acfm) | Qba ≈ 0,002·Q | 0,002·6500 | 13,0 Nm³/h = 217 Nl/dk |
| 25. Toplanan Toz | |||
| 25.1Kaynak: Kütle dengesi (verim ≈ %99,9+, EPA §1.2.6) | ṁ = Q·C/1000 | 6500·5,000/1000 | 32,50 kg/h |
Ön boyutlandırma içindir, proje hesabının yerine geçmez.
Varsayımlar
- Hava/kumaş oranı EPA Air Pollution Control Cost Manual (Bölüm 6, Kısım 1) yöntemleriyle: torbada Denklem 1.11 ya da Tablo 1.1, pliseli kartuşta Tablo 1.5.
- Debi, hava/kumaş oranı ve hızlar gerçek koşuldaki debiyle; emisyon kontrolü normal debiyle (0 °C, 1 atm) yapılır.
- Fan toplam basıncında hız basıncı yalnız çıkışta bir kez sayılır; fan gücü fan ve motor birleşik verimiyle bulunur.
- Kanal çapı örnek spiral kanal serisinden seçilir; imalat listesi ve fan kataloğuyla doğrulanmalıdır.
- Yanıcı tozda patlamadan korunma önlemleri (patlama kapağı, izolasyon) bu araçta hesaplanmaz.
Kaynaklar ve standartlar
- İdeal gaz (ASHRAE Rda)
- SKHKKY Ek-6 (0 °C, 1 atm, kuru baz; nem ihmal)
- EPA S6 Ch1 Den. 1.11
- EPA S6 Ch1 Den. 1.11; 1 gr/ft³ = 2,28835 g/m³
- EPA S6 Ch1 Den. 1.11, Tablo 1.4
- EPA S6 Ch1 §1.3.1.1
- EPA S6 Ch1 §1.6 dipnot 7 (ortak gövde, çalışırken temizleme)
- Geometri (EPA §1.6 örneği tabansız)
- EPA S6 Ch1 §1.6 örneği
- Tanım
- EPA Hoods Den. 1.27; Vt EPA Tablo 1.3/1.4, ahşapta DGUV 209-044
- EPA Hoods Den. 1.11 (SI)
- EPA Hoods Den. 1.29 (SI katsayısı türetildi), Tablo 1.6
- EPA Hoods Den. 1.21–1.23, Tablo 1.1; doğrulama H1
- EPA Hoods Den. 1.29
- EPA Hoods Tablo 1.7, Den. 1.30
- EPA Hoods Den. 1.21; VP yalnız çıkışta bir kez (doğrulama H1)
- ACGIH tanımından türetildi (fan çıkış hızı ≈ baca hızı)
- EPA S6 Ch1 Den. 1.14 (η = 0,65 birleşik)
- EPA S6 Ch1 Den. 1.14
- EPA S6 Ch1 §1.5.1.8 (2 scfm/1.000 acfm)
- Kütle dengesi (verim ≈ %99,9+, EPA §1.2.6)
- EPA Hoods Tablo 1.3 ve 1.4; ahşapta DGUV 209-044
- EPA S6 Ch1 §1.3.2
- SKHKKY Ek-4 (a)(2)
- EPA S6 Ch1 Tablo 1.6 (ICAC)
- Araç kabulü
- EPA S6 Ch1 §1.5.1.8
- EPA S6 Ch1 §1.3.4.1
- EPA S6 Ch1 Den. 1.14; doğrulama H16
- SKHKKY Ek-1 (f)
- IEC 60072-1 serisi DOĞRULANAMADI
Ön boyutlandırma içindir, proje hesabının yerine geçmez. Jet pulse filtre hesabının merkezinde tek bir sayı vardır: bir metrekare filtre kumaşından dakikada kaç metreküp hava geçirileceği, yani hava/kumaş oranı. Oran seçildiğinde filtre alanı, torba sayısı ve gövde ölçüsü ondan türetilir. Oran toz cinsine, toz yüküne, tane boyuna ve gaz sıcaklığına bağlıdır; aynı debi için seçilen orana göre torba sayısı iki katından fazla değişebilir.
Kullanılan yöntem ABD Çevre Koruma Ajansı'nın (EPA) kamuya açık maliyet el kitabına (Air Pollution Control Cost Manual, "Baghouses and Filters" ve "Hoods, Ductwork and Stacks" bölümleri) ve Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği'ne dayanır. Hesap tozun çıktığı noktadan bacaya kadar sırayla ilerler:
- Debi: gerçek debi ve normal şartlardaki debi
- Toz bilgisi: cins, uygulama, giriş yükü, tane boyu, sıcaklık
- Hava/kumaş oranı
- Filtre alanı ve torba ya da kartuş adedi
- Gövde içi hızlar
- Kanal çapı, basınç kaybı bütçesi ve fan gücü
- Basınçlı hava, toplanan toz ve baca emisyonu
Debi: m³/h mi, Nm³/h mi?
Filtre alanı, gövde hızı ve kanal hızı gerçek debiyle, yani gazın o sıcaklık ve basınçtaki hacmiyle hesaplanır. Baca emisyon sınırları ise yönetmelikte normal şartlarda (0 °C, 1 atm, kuru baz) verilir; emisyon karşılaştırması Nm³ ile yapılır.

Q_gerçek = Q_N × (T + 273,15) / 273,15 × 101,325 / p (T: gaz sıcaklığı °C; p: mutlak basınç kPa)
1 CFM = 1,699 m³/h 1 m³/dk = 60 m³/h
Örnek: 30 °C'deki 12.000 m³/h gaz normal şartlarda 12.000 × 273,15 / 303,15 = 10.812 Nm³/h'dir. Fark sıcak proses gazında çok daha büyük olur; Nm³/h ile filtre alanı hesaplanırsa filtre küçük çıkar.
Emiş Ağzı Debisi
Debi makine bazında bilinmiyorsa her emiş ağzı için ayrı bulunur. EPA el kitabındaki küresel akış modeline göre flanşsız yuvarlak kanal ağzında Q = 4π × x² × u, flanşlı ağızda Q = 2π × x² × u, kabin tipi emişte Q = u × A_ağız (x: kaynağa uzaklık, m; u: yakalama ya da yüz hızı, m/s). Bu model özellikle flanşlı ağızda ve kaynağa çok yakın mesafede, sektörde yaygın kullanılan başka yöntemlerden düşük debi verebilir; emiş ağzı debisi bu yüzden mühendis kontrolünden geçirilir. Yakalama hızı tozun yayılma biçimine göre seçilir:
| Tozun yayılma biçimi | Örnek | Yakalama hızı (m/s) |
|---|---|---|
| Durgun havaya neredeyse hızsız | Buharlaşma, yağ alma tankı | 0,25–0,5 |
| Hafif hareketli havaya düşük hızla | Kaynak, kap doldurma, düşük hızlı bant aktarma | 0,5–1,0 |
| Hızlı hava hareketine aktif | Konveyör yükleme, kırıcı, varil doldurma | 1,0–2,5 |
| Yüksek ilk hızla | Taşlama, kumlama, döküm kumu boşaltma | 2,5–10 |
Aralığın alt değeri ortam hava hareketi az, toz az zararlı ve kullanım aralıklıysa; üst değeri hava akımı güçlü, toz zararlı ve kullanım yoğunsa seçilir. Aynı anda çalışmayan makineler debi toplamına katılmaz; bunun için kaynağı belirsiz bir eş zamanlılık katsayısı yerine makine listesindeki gerçek çalışma düzeni kullanılır.
Hava/kumaş Oranı Nasıl Seçilir?
A/C = Q_gerçek / A_kumaş birimi m³/(m²·dk), yani m/dk (1 ft/dk = 0,3048 m/dk)
Oran gereğinden yüksek seçilirse filtrenin basınç kaybı ve kumaştan geçen toz artar, temizleme sıklaşır, torba ömrü kısalır; gereğinden düşük seçilirse filtre gereksiz büyür. Oranı bulmanın üç yolu var.
1. EPA Faktör Denklemi
V [ft/dk] = 2,878 × A × B × T^−0,2335 × L^−0,06021 × (0,7471 + 0,0853 × ln D) ve V [m/dk] = 0,3048 × V [ft/dk]
- A: malzeme faktörü, B: uygulama faktörü (tablolar aşağıda)
- T: gaz sıcaklığı, °F (°F = °C × 1,8 + 32); geçerli aralık 50–275 °F, dışında sınır değer kullanılır
- L: giriş toz yükü, gr/ft³ (1 gr/ft³ = 2,2884 g/m³); geçerli aralık 0,05–100
- D: kütle medyan çapı, µm; 3 µm'nin altında parantez 0,8, 100 µm'nin üstünde 1,2 alınır
| A | Malzeme |
|---|---|
| 15 | Un, tahıl, yem, kakao, karton tozu, deri tozu, talaş |
| 12 | Kum, alçı, sönmüş kireç, talk, tuz, kumlama tozu, döküm kumu boşaltma, lifli ve selülozik malzeme |
| 10 | Çimento, kireçtaşı, kil ve tuğla tozu, kömür, silika, kayaç tozu ve mineraller, alümina, şeker |
| 9,0 | Metal tozu ve metal oksitleri, plastikler, reçineler, uçucu kül, nişasta, pigmentler |
| 6,0 | Deterjan, sabun, süt tozu, aktif karbon, dumanlar ve doğrudan reaksiyon ürünleri |
| B | Uygulama |
|---|---|
| 1,0 | Rahatsız edici toz emişi: aktarma noktası, konveyör, paketleme |
| 0,9 | Ürün toplama: pnömatik taşıma tahliyesi, değirmen, kurutucu, sınıflandırıcı |
| 0,8 | Proses gazı: sprey kurutucu, fırın, reaktör |
Kaynak: EPA el kitabı, Denklem 1.11 ve Tablo 1.4. Denklem toz yüküne ve tane boyuna duyarlı olduğu için, bu bilgiler biliniyorsa ilk tercih edilen yoldur.
2. EPA Tablosundan Benzer Uygulama
| Toz | A/C (m/dk) |
|---|---|
| Uçucu kül, karbon siyahı, talk, sabun | 1,52 |
| Plastik, silika, boya pigmenti | 2,13 |
| Çimento, kireçtaşı, kömür, nişasta | 2,44 |
| Kuvars, kil, taş tozu, mika | 2,74 |
| Kum, alçı, kireç, kâğıt | 3,05 |
| Un, talaş ve ahşap tozu, deri tozu | 3,66 |
| Şeker | 3,96 |
| Yem ve tahıl | 4,27 |
Değerler pulse jet ve keçe kumaş için, net alan ve gerçek debi üzerindendir (EPA Tablo 1.1). EPA bunları genellikle güvenli tasarım değerleri olarak verir ve tane boyu ile toz yükünün ayrıca değerlendirilmesini ister.
3. Üretici Değeri
Türkiye'de filtre üreticilerinin yayımladığı oranlar genellikle 0,8–2,0 m/dk aralığındadır. Bu değerler EPA tablosunun belirgin biçimde altındadır; bir standarda değil piyasa uygulamasına dayanır. Daha düşük oran filtreyi büyütür ve gövde içi hızları düşürür. Araç üç yolun sonucunu yan yana gösterir; hangisinin esas alınacağı projeyi yapan mühendisin kararıdır.
Filtre Alanı ve Torba Sayısı
A_net [m²] = (Q [m³/h] / 60) / A/C [m/dk]
A_torba = π × D × L (D: torba çapı, L: etkin boy, m)
N = yukarı yuvarla (A_brüt / A_torba) gerçekleşen oran (Q / 60) / (N × A_torba)
Çalışırken temizlenen (online) pulse jet filtrede brüt alan net alana eşittir. Bölmeli (offline) filtrede bir bölme temizlenirken kalanlar bütün debiyi taşır; n bölmeli filtrede brüt alan yaklaşık A_net × n / (n − 1) alınır. EPA'nın brüt alan çarpanı tablosu küçük filtrelerde 2,0'den büyük filtrelerde 1,04'e kadar iner; tablo basamaklı olduğu için sınır değerlerin iki yanında sonuç ayrıca kontrol edilir.
| Torba ölçüsü | Torba başına filtre alanı (taban hariç) |
|---|---|
| Ø130 × 2.500 mm | 1,02 m² |
| Ø160 × 3.000 mm | 1,51 m² |
| Ø160 × 4.000 mm | 2,01 m² |
Kartuş mu, Torba mı?
Pliseli kartuş aynı gövdeye daha çok filtre yüzeyi sığdırır, ama oranı torbadan farklıdır. EPA el kitabının aktardığı bir üretici yöntemine göre kartuşta temel oranlar 0,21–0,76 m/dk aralığındadır; kartuşta bundan yüksek oran kullanılacaksa üretici garantisi istenmelidir. Aynı yönteme göre talaş, sunta, kâğıt tozu, deri, cam elyafı, mineral yün, asbest ve lifli ya da selülozik tozlar kartuşta kullanılmaz; bu tozlarda torbalı filtre seçilir. Şeker, kakao, kahve ve gübre gibi nem çeken tozlarda kartuş değerleri yalnız kontrollü nemde geçerlidir. Kartuş adedi, kartuş başına alanın üretici kataloğundan girilmesiyle bulunur.
Gövde İçi Hızlar
V_gövde = Q / (L_g × W_g) brüt gövde kesitinden geçen hız
V_ara = Q / (L_g × W_g − N × π × D² / 4) torbalar arasındaki yukarı hız
Toz gövdeye alttan girdiğinde torbalar arasından yukarı çıkan hava, silkelenen tozu tekrar torbaya taşıyabilir. Bazı üreticiler bu hız için 1,2 m/s üzerini riskli, 1,5 m/s üzerini belirgin riskli kabul eder; eşik bağımsız bir standartla doğrulanmış değildir ve araçta değiştirilebilir. Yüksek hava/kumaş oranı gövdeyi küçültür, küçülen gövdede ara hız yükselir: aşağıdaki örnekte EPA oranıyla 48 torbalı gövdede ara hız 1,49 m/s, 1,2 m/dk oranla 111 torbalı gövdede 0,61 m/s çıkıyor.
Kanal Çapı ve Taşıma Hızı
D = √(4 × Q / (π × V_t)) (Q: m³/s; V_t: asgari taşıma hızı, m/s)
Seçilen standart çap, kanal hızını taşıma hızının altına düşürmeyen en büyük çaptır; aksi hâlde toz kanalda çöker ve hattı tıkar.
| Malzeme grubu | Asgari taşıma hızı (m/s) |
|---|---|
| Gazlar, çok ince ve hafif tozlar | 10,2 |
| İnce, kuru tozlar ve pudralar | 15,2 |
| Ortalama endüstriyel tozlar | 17,8 |
| İri tozlar | 20,3–22,9 |
| Ağır ya da nemli toz yükü | 22,9'dan büyük |
Kaynak: EPA el kitabı, "Hoods, Ductwork and Stacks" bölümü Tablo 1.3. Ahşap talaşı ve tozu bu tabloda ayrıca yer almaz; ön boyutlandırmada iri tozlar satırı kullanılır, kesin değer mühendis kararıdır.
Fan Basıncı: Basınç Kaybı Bütçesi
Fanın sağlaması gereken toplam basınç, en dirençli hat boyunca kayıpların toplamıdır:
Δp_fan = kh × VP + Δp_kanal + Δp_dirsek + Δp_filtre + Δp_baca + VP_çıkış
VP = ρ × V² / 2: kanal hızındaki dinamik basınçkh: emiş ağzı kayıp katsayısı; flanşsız ağız 0,93, flanşlı ağız 0,50, konik bağlantılı kabin 0,25- Galvaniz spiral kanalda sürtünme:
Δp / L [Pa/m] ≈ 0,01467 × V^1,8 / D^1,18(V m/s, D m); oluklu flex hortumda bu değer 2,3 katına çıkar - Dirsek:
k90 × VP; eğrilik oranı R/D = 1,5 için k90 = 0,27–0,39 - Kirli filtre ünitesi: EPA'ya göre ünite boyunca 1.245–2.491 Pa (5–10 inç su sütunu); ön boyutlandırmada 1.500 Pa alınır
Sık yapılan bir hata dinamik basıncı iki kez saymaktır. Emiş ağzındaki statik basınç (1 + kh) × VP'dir, ama bunun yalnız kh × VP kadarı kayıptır; kalan bir VP havayı kanal hızına çıkarmak için harcanır ve bacadan çıkışta bir kez sayılır. Davlumbazı (1 + kh) × VP ile alıp çıkışı da ayrıca eklemek fan basıncını bir VP kadar büyütür; aşağıdaki örnekte bu fark 256 Pa'dır. Fan statik basıncı yaklaşık olarak toplam basınçtan çıkış dinamik basıncının düşülmesiyle bulunur. Fanın kendisini seçmek için fan seçim hesabı kullanılır.
Fan gücü: P [kW] = Q [m³/s] × Δp [Pa] / (1000 × η). EPA fan ve motor için birleşik verimi 0,65 kabul eder; bu güç şebekeden çekilen güce karşılık gelir ve motor etiket gücü bunun bir üst standart kademesinden seçilir.
Basınçlı Hava İhtiyacı
EPA'ya göre pulse jet filtre her 1.000 m³ filtrelenen gaz için yaklaşık 2 m³ basınçlı hava harcar: Q_hava ≈ 0,002 × Q_gaz. Hat basıncı 4,1–6,9 bar(g) aralığındadır. Bir torba sırasının iki temizlemesi arasında geçen süre yaklaşık 5–15 dakikadır; bu süre, valf atışları arasındaki saniyelerle karıştırılmamalıdır. Kompresör ortalama tüketime değil anlık tepe tüketime göre seçilir; temizleme havasının kuru ve yağsız olması kumaşın körleşmesini önler.
Kumaşın Sıcaklık Sınırı
| Kumaş | Azami sürekli çalışma sıcaklığı (°C) |
|---|---|
| Polipropilen | 93 |
| Akrilik | 127 |
| Polyester | 135 |
| Aramid | 191 |
| PPS | 191 |
| PTFE | 232 |
| Poliimid | 246 |
| Cam elyafı | 260 |
Kaynak: EPA el kitabı, Tablo 1.6. Gaz sıcaklığı ayrıca yoğuşabilen bileşenlerin çiğ noktasının üstünde tutulmalıdır; aksi hâlde toz torba yüzeyinde çamurlaşır ve temizleme işe yaramaz.

Baca Emisyonu ve Mevzuat
Toplanan toz ṁ [kg/h] = Q [m³/h] × C_giriş [g/m³] / 1000; bacadan çıkan toz ṁ_çıkış [kg/h] = Q_N [Nm³/h] × C_çıkış [mg/Nm³] × 10⁻⁶. Çıkış konsantrasyonu üreticinin garanti ettiği değerdir.
Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği'nin (RG 03.07.2009) yayımlanan metnine göre kapalı alanda yapılan doldurma, ayırma, eleme, taşıma, kırma ve öğütme işlemlerinde baca toz sınırları, işlenen malzemenin tane boyutuna göre belirlenir:
| İşlenen malzemenin tane boyutu | Bacadan atılan toz | Sınır (mg/Nm³) |
|---|---|---|
| 5 mm ve üzeri | 1,5 kg/h'ye kadar | 200 |
| 5 mm ve üzeri | 1,5–2,5 kg/h | 150 |
| 5 mm ve üzeri | 2,5 kg/h ve üzeri | 100 |
| 1–5 mm | - | 75 |
| 1 mm'den küçük | - | 75 |
- Satırı tozun kendi tane boyu değil, işlenen malzemenin tane boyutu belirler. Kamyonların malzeme boşalttığı ilk kırma ünitesi 5 mm satırlarının dışındadır; aynı ünitede birden çok baca varsa toz kütleleri toplanarak değerlendirilir.
- Toz emisyonu saatte 10 kg ve üzerinde olan tesislerde toz konsantrasyonu ve debi sürekli ölçülür (Ek-3).
- Filtrelerin boşaltılmasında toz kapalı sistemle alınır ya da boşaltma sırasında nemlendirilir.
- Sunta ve benzeri ağaç ürünleri üretim tesislerinde zımparalama ve talaş taşıma için 75, talaş kurutma için 150 mg/Nm³ sınırı vardır; mobilya ve doğrama gibi diğer ağaç işleme tesislerinde sınır yönetmelikteki diyagramdan okunur.
- Yönetmeliğin sonraki değişikliklerle güncellenmiş metni proje aşamasında ayrıca kontrol edilmelidir.
Ahşap, un, şeker, kömür, plastik ve metal tozu gibi yanabilen tozlarda, Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik uyarınca patlayıcı ortam bölgelerinin sınıflandırılması ve patlamadan korunma dokümanı gerekir. Patlama kapağı ve izolasyon bu ön hesabın dışındadır.
Çözümlü Örnek: Taş Kırma-eleme Hattı, 12.000 m³/h
Veriler (hesap örneği): Bant aktarma noktalarının emişi; gerçek debi 12.000 m³/h, gaz 30 °C, mutlak basınç 101,325 kPa. Giriş toz yükü 5 g/m³, kütle medyan çapı 10 µm. Torba Ø160 × 3.000 mm polyester keçe, online temizleme. Emiş konik bağlantılı kabinle; 40 m spiral kanal, R/D = 1,5 dört dirsek, 10 m baca.
- Yoğunluk ve debi: ρ = 101.325 / (287,05 × 303,15) = 1,164 kg/m³; Q = 200 m³/dk = 3,333 m³/s.
- Hava/kumaş oranı: A = 10 (kayaç tozu), B = 1,0 (aktarma noktası). T = 86 °F → T^−0,2335 = 0,3534; L = 5 / 2,2884 = 2,185 gr/ft³ → 0,9540; parantez 0,7471 + 0,0853 × ln 10 = 0,9435. V = 2,878 × 10 × 1,0 × 0,3534 × 0,9540 × 0,9435 = 9,16 ft/dk = 2,79 m/dk; EPA tablosundaki taş tozu değeri (2,74 m/dk) ile uyumlu.
- Alan ve torba: 200 / 2,79 = 71,7 m²; torba başına 1,508 m², 71,7 / 1,508 = 47,5 → 48 torba, gerçekleşen oran 2,76 m/dk. Aynı debi 1,2 m/dk ile seçilseydi 166,7 m² ve 111 torba gerekirdi.
- Gövde: 48 torba 2,0 × 1,6 m gövdede brüt gövde hızı 1,04 m/s, torbalar arası hız 1,49 m/s. Üretici eşiği 1,2 m/s aşıldığı için gövdenin büyütülmesi ya da daha uzun torbayla torba sayısının azaltılması değerlendirilir.
- Kanal: taş tozunun taşıma hızı 17,8 m/s, gerekli çap 0,489 m. Ø500 seçilirse hız 16,98 m/s'ye düşer ve sınırın altında kalır; bu yüzden Ø450 seçilir: hız 20,96 m/s, VP = 1,164 × 20,96² / 2 = 255,7 Pa.
- Basınç bütçesi:
| Kalem | Hesap | Pa |
|---|---|---|
| Emiş kabini kaybı | 0,25 × 255,7 | 64 |
| 40 m düz kanal | 8,73 Pa/m × 40 (yoğunluk düzeltmeli) | 349 |
| 4 dirsek | 4 × 0,39 × 255,7 (aralığın üst değeri) | 399 |
| Filtre ünitesi, kirli | tasarım değeri | 1.500 |
| 10 m baca | 8,73 × 10 | 87 |
| Çıkış dinamik basıncı | 1 × VP | 256 |
| Fan toplam basıncı | 2.655 |
Fan statik basıncı yaklaşık 2.655 − 256 = 2.399 Pa'dır. Dirsekler için aralığın ortalaması (0,33) alınırsa dirsek kaybı 338 Pa olur.
- Fan gücü: 3,333 × 2.655 / (1000 × 0,65) = 13,6 kW; motor bir üst standart kademeden, yaygın seride 15 kW. Yılda 4.000 saat çalışmada yaklaşık 54.460 kWh.
- Basınçlı hava: 0,002 × 12.000 = 24 Nm³/h, yaklaşık 400 Nl/dk.
- Toz ve emisyon: toplanan toz 12.000 × 5 / 1000 = 60 kg/h. Normal debi 10.812 Nm³/h; üretici garantisi 20 mg/Nm³ ise bacadan 0,22 kg/h toz çıkar. Kırma-eleme hattında işlenen malzeme 5 mm ve üzeri olduğundan 1,5 kg/h'ye kadar olan satır uygulanır: sınır 200 mg/Nm³, sonuç uygun ve sürekli ölçüm eşiğinin altında.
- Kumaş: polyester 135 °C, gaz 30 °C; uygun.
6.500 m³/h Toz Toplama Ünitesi Kaç Torbalı Olur?
20 °C'de 6.500 m³/h (108,3 m³/dk), Ø130 × 2.500 mm torba (1,02 m²) ile:
| Hava/kumaş oranı | Filtre alanı | Torba |
|---|---|---|
| 2,74 m/dk (EPA tablosu, taş tozu) | 39,5 m² | 39 |
| 1,5 m/dk | 72,2 m² | 71 |
| 1,2 m/dk | 90,3 m² | 89 |
Taş tozu taşıma hızıyla kanal Ø355 (18,2 m/s) olur, basınçlı hava ihtiyacı yaklaşık 13 Nm³/h'dir. Aynı debide torba sayısının iki katından fazla değişmesi, iki teklif karşılaştırılmadan önce hangi oranla hesaplandıklarının sorulması gerektiğini gösterir.
Toz Toplama Hesabında Sık Hatalar
- Filtre alanını Nm³/h ile hesaplamak; sıcak gazda filtre küçük çıkar.
- Kartuşu torba oranıyla boyutlandırmak ya da talaş, sunta ve lifli tozda kartuş seçmek.
- Emiş ağzını (1 + kh) × VP ile toplamak ve bacada çıkış VP'sini ayrıca eklemek.
- Toz cinsine bakmadan tek bir kanal hızı seçmek; ağır tozda kanal tıkanır, hafif tozda fan boşuna büyür.
- Kumaşın sıcaklık sınırını ve gazın çiğ noktasını kontrol etmemek.
- Yanıcı tozda patlamadan korunma dokümanını ve boşaltmanın kapalı yapılmasını işin sonuna bırakmak.
Jet Pulse Filtre Hesabı Excel Olarak
Araç sonucu makrosuz bir .xlsx dosyası olarak verir. Girdiler sayfasında debi, sıcaklık, toz yükü, tane boyu ve torba ölçüsü; Hesap sayfasında EPA denkleminin her terimi, alan, torba sayısı, kanal çapı ve basınç bütçesi formül olarak durur; Tablolar sayfasında A ve B faktörleri, taşıma hızları ve kumaş sınırları kaynaklarıyla yer alır. Bir girdi değiştirildiğinde bütün sonuçlar Excel'de yeniden hesaplanır. PDF çıktısı aynı hesabı yazdırma düzeninde verir.
Hattın Geri Kalanı ve Keşif
Emiş ağzından bacaya kadar bütün hattın kurulumu ve jet pulse torbalı filtre, kartuşlu filtre ile siklon ön ayırıcı arasındaki seçim toz toplama sistemi sayfasında anlatılıyor. Temizlemeyi sabit zaman aralığı yerine filtre fark basıncına bağlamanın filtre kaybını dar bir bantta tutup basınçlı hava tüketimini nasıl azalttığı endüstriyel havalandırmada enerji verimliliği yazısında. Islak ya da yapışkan tozda alternatif için sulu filtre sistemi, kaynak atölyeleri için kaynak dumanı emiş sistemi, fabrika havalandırmasının bütünü için endüstriyel havalandırma sistemleri sayfalarına bakabilirsiniz. Kanal hattının kesiti ve kaybı hava kanalı hesabı ile bulunur; teklif kalemleri endüstriyel havalandırma fiyatları sayfasında. Kocaeli'de İzmit, Gebze ve Dilovası, İstanbul'da İkitelli gibi sanayi bölgelerindeki tesisler için hesap çıktısını iletişim sayfasından gönderip keşif isteyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Jet pulse filtre hesabı nasıl yapılır?
Hava kumaş oranı kaç olmalı?
Toz toplama filtre alanı hesabı nasıl yapılır?
Torba sayısı nasıl hesaplanır?
Jet pulse filtre hesabında m³/h mi Nm³/h mi kullanılır?
Jet pulse filtrede basınç kaybı ne kadar olmalı?
Jet pulse filtre ne kadar basınçlı hava harcar?
Jet pulse filtre hesabı Excel olarak indirilebilir mi?
İlgili Sayfalar
Diğer Hesaplama Araçları
- Havalandırma Kanalı Hesabı
- Havalandırma Kanalı Metrekare Hesaplama ve Metraj Cetveli
- Otopark Havalandırma Hesabı
- Davlumbaz Emiş ve Mutfak Havalandırma Hesabı
- Havalandırma Hesabı
- Merdiven Basınçlandırma Hesabı
- Duman Tahliye Hesabı
- Sığınak Havalandırma Hesabı
- Menfez Hesabı
- Salyangoz Fan Hesabı ve Fan Seçimi
- Klima Santrali Hesabı
- VRF Klima Kapasite Hesabı ve Boru Çapı
- Radyant Isıtıcı Kapasite Hesabı

