Mekanik Tesisat İstanbul: Proje, Uygulama ve Mühendislik

Mekanik tesisat İstanbul'da büyük ölçüde mevcut binaların içinde yapılan bir iştir: kiracısı değişen ofis katı, mutfağı yenilenen restoran, otoparkı duman tahliye şartına uydurulan iş merkezi ya da yeni üretim hattı eklenen atölye. Bu işlerde hesap kadar binanın bugünkü hâli de belirleyicidir; kiriş altı yüksekliği, kullanılabilir şaft, çatıda ve cephede cihaz konabilecek yer ve binanın iş sürerken çalışmaya devam edip etmeyeceği keşifte netleşir. Mekanik tesisatın hava tarafını, yani havalandırma, iklimlendirme, ısıtma ve duman kontrolü sistemlerini projeden devreye almaya kadar yürütüyoruz; sıhhi tesisat, yangın söndürme ve elektrik hatlarıyla kesişen noktaları aynı koordinasyon çiziminde çözüyoruz. Kavramın kendisi, sistem grupları ve proje içeriği mekanik tesisat nedir yazısında anlatılıyor.

Üstlendiğimiz tesisat kalemleri

Mekanik tesisat proje çizimi: rölöveden uygulama paftasına

Yeni yapıda çizim mimari projenin üzerine kurulur. Mevcut binada ise önce güvenilir bir altlık gerekir, çünkü eldeki mimari proje çoğu zaman yıllar içindeki tadilatları göstermez. Bu yüzden tadilat işlerinde proje rölöveyle başlar: kat planı yeniden ölçülür; kiriş altı ve asma tavan kotları, mevcut kanal ve boru güzergâhları, şaft kesitleri, yangın kompartımanı duvarları ve cephe açıklıkları plana işlenir.

Mevcut binada çizim, yeni yapıdan üç noktada ayrılır:

• Söküm ve koruma planı: yerinde kalacak kanal, fan ve cihazlar ile sökülecek olanlar ayrı gösterilir. Korunacak hattın kesiti ve fanı yeni debiyle yeniden hesaplanır; eski bir kanala hesapsız yeni yük bağlamak çoğu zaman hattın sonundaki menfezleri havasız bırakır.
• Aşama planı: bina kullanımdaysa iş kat ya da bölge sırasına bölünür ve her aşamada hangi mahallerin geçici olarak havalandırmasız kalacağı çizim üzerinde işaretlenir.
• Bağlantı detayları: yeni hattın eski şafta, mevcut santrale ya da çatı fanına bağlandığı noktalar ayrı detayla çözülür; sahada ölçü sürprizi en çok bu noktalarda çıkar.

Havalandırma paftalarının adım adım nasıl hazırlandığı havalandırma projesi nasıl çizilir yazısında, projeyi kimin imzalayabileceği havalandırma projesini kim çizer yazısında, uyulan mevzuat mekanik tesisat yönetmeliği yazısında yer alıyor.

Kullanımdaki binada uygulama

Ofis, otel ve iş merkezi işlerinin çoğunda montaj bina çalışırken yapılır. Uygulama planı bu durumda tesisat sırasının yanında binanın günlük işleyişini de hesaba katar:

• Sac kesimi ve özel parça imalatı atölyede yapılır, sahaya ölçüsünde kesilmiş parça gelir; beton delme ve kırım gibi gürültülü işler mesai dışına alınır.
• Çalışılan bölüm toz perdesiyle ayrılır, açık kalan kanal ağızları ve cihaz bağlantıları kapatılır; böylece şantiye tozu çalışan sisteme girmez.
• Malzeme giriş saatleri, yük asansörü kullanımı ve atık çıkışı bina yönetimiyle yazılı olarak belirlenir.
• Kesilen duvar ve döşeme geçişleri aynı gün yangın yalıtımıyla kapatılır; kompartıman sınırı gece boyunca açık bırakılmaz.
• Çatıya ya da cepheye cihaz taşınacaksa vinç konumu ile yol ve kaldırım kullanımı için gereken izinler önceden alınır. Araç üstü sepetli vinçle yapılan bir montaj ticari bina paslanmaz çelik baca montajı sayfasında görülebilir.

Kocaeli'deki sanayi tesisleri

Kocaeli'de mekanik tesisat işinin ağırlığı üretim alanlarındadır. Gebze, Dilovası ve İzmit çevresindeki tesislerde genel havalandırmanın yanında kaynak dumanı, toz ve proses ısısı için lokal emiş, çatı fanları ve büyük kesitli kanal hatları aynı projede ele alınır; yüksek hollerin ısıtması da çoğu zaman bu projeye girer. Montaj üretim duruşlarına ve vardiya düzenine göre planlanır. Makinelerin üst çıkışlarından alınan emişin yalıtımlı kanallarla tavandaki hatlara bağlandığı bir uygulama üretim alanı proses havalandırma kanalları sayfasında. Bölgeye göre öne çıkan işler Kocaeli havalandırma ve Gebze havalandırma sayfalarında, proses tarafının ayrıntıları endüstriyel havalandırma sistemleri sayfasında.

Firma modelleri ve teklif karşılaştırma

Mekanik tesisat firmaları İstanbul'da genellikle üç modelde çalışır: yalnız proje hazırlayan mühendislik bürosu, projesi başkasına ait işi uygulayan yüklenici ve projeden devreye almaya kadar ikisini birlikte üstlenen firma. Model ne olursa olsun teklifler, aynı kapsamı aynı biçimde tarif ettiğinde karşılaştırılabilir.

İstanbul mekanik tesisat mühendislik firmaları için sorulacaklar

• Projeyi hangi mühendis hesaplayıp imzalayacak; hesap raporu teklifin ekinde mi?
• Sıhhi tesisat, yangın söndürme ve elektrik projeleriyle koordinasyon kimin sorumluluğunda?
• Sahada değişiklik gerektiğinde proje revizyonunu kim yapacak, onaya kim sunacak?
• Kullanımdaki binada aşamalı çalışma ve mesai dışı işler teklife dahil mi?
• Teslim dosyasında hangi test ve ölçüm tutanakları yer alacak?

Belgelerin hangi kurumdan ve kime verildiği mekanik tesisat yetki belgesi yazısında, kalemlerin poz ve birim fiyat düzeni mekanik tesisat birim fiyatları sayfasında açıklanıyor. Proje çizimlerinden kanal metrajı çıkarmak için kanal metraj hesabı aracı kullanılabilir.

Teslim dosyasında bulunanlar

Bir mekanik tesisat işinin bittiğini montajın tamamlanması değil, ölçümlerin kayda geçmesi gösterir. Teslimde şu belgeler verilir:

• Ana kanal ve menfez debi ölçüm tutanağı, ayar damperlerinin son konumları
• Sızdırmazlık testi yapılan kanal hatları için test raporu
• Fan motor akımları, dönüş yönü ve frekans invertörü ayarları
• Yangın damperi, duman tahliye ve basınçlandırma fanlarının yangın senaryosu denemesi
• Soğutucu akışkan hatlarında basınç ve vakum testi kayıtları
• Son durum çizimleri, cihaz listesi ve bakım planı

Teslimden sonra filtre değişimi, kayış ve rulman kontrolü gibi periyodik işler havalandırma bakım onarım kapsamında sürdürülür.

Referanslardan örnekler

• Beyoğlu İş Hanı klima santrali kurulumu: çok katlı iş hanında ofis, toplantı ve ortak kullanım hacimlerini besleyen merkezi santral; ısı geri kazanım, nem kontrolü ve bina yönetim sistemi bağlantısı.
• The Mandala Hotel VRF klima sistemi: misafir odaları ve ortak alanlar için borulama planı, zonlama, otomasyon bağlantısı ve devreye alma testleri.
• Plaza katı havalandırma kanal montajı: inşaat aşamasındaki katlarda yalıtımlı spiral ana kanalın asma tavan kapanmadan tamamlanması.

İlçelere göre iş tipleri için İstanbul havalandırma ve Anadolu Yakası havalandırma sayfalarına bakabilirsiniz. Mimari projenizi ve kullanım bilgilerini iletişim sayfası üzerinden iletebilirsiniz.