Menfez Hesabı
Ön boyutlandırma içindir, proje hesabının yerine geçmez.
Sonuçlar
Girdiler
| Sembol | Büyüklük | Değer | Birim |
|---|---|---|---|
| Hesap Türü | |||
| Ne Hesaplanacak? | Besleme menfezi veya difüzör (ölçü, hız, atış) | ||
| Debi ve Çalışma | |||
| Debi Nereden? | Debiyi Biliyorum | ||
| Q | Hava Debisi | 300 | m³/h |
| Debi Birimi | m³/h | ||
| Çalışma | Soğutma | ||
| tr | Oda Sıcaklığı | 24 | °C |
| ts | Üfleme Sıcaklığı | 14 | °C |
| Menfez | |||
| Menfez Tipi | Çift sıra ayarlı kanatlı menfez, 0° yatay | ||
| Dikey Kanatlar | Düz (Yayılım Yok) | ||
| n | Menfez Adedi | 1 | adet |
| Menfezin Tavana Uzaklığı | 150 | mm | |
| Ölçü | |||
| G | Genişlik | boş | |
| Y | Yükseklik | 150 | mm |
| Mahal ve Oda | |||
| Mahal Tipi | Ofis: yönetici ve özel oda (NC 30) | ||
| NC | NC Hedefi | boş | |
| L | Karakteristik Uzunluk | 4 | m |
| Lx | Oda Uzunluğu | 5 | m |
| Ly | Oda Genişliği | 4 | m |
| h | Tavan Yüksekliği | 2,8 | m |
| Oda Yükü | 50 | W/m² | |
| Katalog Verisi | |||
| Rfa | Serbest Alan Oranı | boş | |
| Ak | Efektif Alan (Katalog) | boş | |
| Cd | Boşaltma Katsayısı | boş | |
| T | Katalog Atışı | boş | |
| Kc3 | Atış Katsayısı | boş | |
| NC | Katalog NC | boş | |
| LWA | Katalog Ses Gücü | boş | |
| Δp | Katalog Basınç Kaybı | boş | |
| Ses Düzeltmeleri | |||
| Menfezin Konumu | Tipe göre | ||
| Dinleyiciye Yakın Menfez Sayısı | boş | ||
| Damper | Yok | ||
| Menfezden Önceki Düz Kanal | 3 kanal çapı | ||
| Flex Bağlantı | Hayır | ||
| Damper Düzeltme Satırı | Menfez tipine göre | ||
| Isıtma ve Cereyan | |||
| Tu | Türbülans Şiddeti | boş | |
| v | Kontrol Noktasında Hız | boş | |
Sonuçlar
Menfez Ölçüsü: 400 × 150 mm
| Sembol | Büyüklük | Değer | Birim |
|---|---|---|---|
| Menfez Ölçüsü1 adet · aday ölçülerden seçildi · genel katsayıyla ön tahmin | 400 × 150 | mm | |
| Q | Menfez Başına Debi83,3 L/s · toplam 300 m³/h | 300 | m³/h |
| Serbest Alan HızıNC 30 sınırı 2,2 m/s · brüt yüz hızı 1,39 m/s | 1,74 | m/s | |
| Atış MesafesiT0,25 (0,25 m/s uç hızına kadar), genel katsayıyla ön tahmin | 6,07 | m | |
| T/L | T/L OranıADPI > 80 aralığı 1,4 ile 2,2 · uygun | 1,52 | |
| Serbest AlanBrüt 0,06 m², serbest alan oranı 0,8 | 0,048 | m² | |
| Debi, Alan ve Hız | |||
| Q | Toplam Debi83,3 L/s · 177 cfm | 300 | m³/h |
| Brüt Yüz HızıBrüt alan 0,06 m² | 1,39 | m/s | |
| Bir Menfezin Taşıyabileceği DebiNC 30 hız sınırında (0,048 m² × 2,2 m/s) | 380 | m³/h | |
| Dinamik Basınç0,185 mmSS | 1,81 | Pa | |
| Atış | |||
| Kc3 | Atış KatsayısıGenel değer (F17-20 Tablo 1) | 5,7 | |
| Bölge 3 Atışı (0,25 m/s)Bölge 4 indirimi (× 0,70) öncesi | 8,67 | m | |
| Atış (0,5 m/s) | 4,34 | m | |
| Atış (0,75 m/s) | 2,89 | m | |
| Öteki Varsayımla Atış5,7 katsayısı serbest jet sayılırsa | 8,59 | m | |
| Konfor | |||
| ADPI > 80 Aralığı, SoğutmaEn yüksek ADPI 88 için T/L 1,8 · 50 W/m² satırı | 1,4 ile 2,2 | ||
| Oda Yükü | 50 | W/m² | |
| Arşimet SayısıBilgi; ASHRAE eşik vermez | -0,0239 | ||
| Ses | |||
| NC HedefiOfis: yönetici ve özel oda | 30 | ||
| Besleme Hız Sınırı (Ses Verisi Yokken)Tablo 9, NC 30 satırı | 2,2 | m/s | |
| Konum DüzeltmesiÜrün seçilince katalog sesine eklenir | +6 | dB | |
Kontroller
| Kontrol | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Genel ASHRAE katsayısı kullanıldı; ürün seçince katalog değerini girin. Sonuç ön tahmindir. | Sınırda | ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 20, Tablo 1 |
| Yüz hızı: serbest alan hızı 1,74 m/s; NC 30 için sınır 2,2 m/s. | Uygun | ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 49, Tablo 9 |
| Soğutma: T/L 1,52 (L 4 m); ADPI > 80 aralığı 1,4 ile 2,2, 50 W/m² satırı. | Uygun | ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 58, Tablo 5 ve 6A |
Mevzuat ve bilgi notları
| Kontrol | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Ölçü girilmedi; aday tablosundan seçilen ölçü gösterildi. | Bilgi | |
| Menfez tavan-duvar kesişiminde ya da köşede: ürün seçilince katalog sesine konum düzeltmesi eklenir (A23-49). | Bilgi | ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 49 |
| Serbest alan oranı girilmedi; tip için genel değer kullanıldı (F17-20 Tablo 1 dipnotu). | Bilgi | ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 20, Tablo 1 |
| Yan duvar katsayısının (5,7) yapışık mı serbest jet mi olduğu kaynakta belirsiz; varsayılan yapışık, öteki varsayımın sonucu da gösterildi. | Bilgi | ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 20, Tablo 1 |
Sonuç özeti teklif formuna yazılır; adınızı ve telefonunuzu eklemeniz yeterli.
Aday Ölçüler (1 / 11 aday uygun)
| Ölçü | Adet | Menfez Başına Debi | Hız | Ses Sınırı | Atış T0,25 | T/L | Sonuç |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 400 × 150 mm (seçilen) | 1 | 300 m³/h | 1,74 m/s | Uygun | 6,07 m | 1,52 | Uygun |
| 500 × 150 mm | 1 | 300 m³/h | 1,39 m/s | Uygun | 5,43 m | 1,36 | Atış kısa |
| 600 × 150 mm | 1 | 300 m³/h | 1,16 m/s | Uygun | 4,96 m | 1,24 | Atış kısa |
| 700 × 150 mm | 1 | 300 m³/h | 0,99 m/s | Uygun | 4,59 m | 1,15 | Atış kısa |
| 800 × 150 mm | 1 | 300 m³/h | 0,87 m/s | Uygun | 4,29 m | 1,07 | Atış kısa |
| 900 × 150 mm | 1 | 300 m³/h | 0,77 m/s | Uygun | 4,05 m | 1,01 | Atış kısa |
| 1.000 × 150 mm | 1 | 300 m³/h | 0,69 m/s | Uygun | 3,84 m | 0,96 | Atış kısa |
| 1.100 × 150 mm | 1 | 300 m³/h | 0,63 m/s | Uygun | 3,66 m | 0,92 | Atış kısa |
| 1.200 × 150 mm | 1 | 300 m³/h | 0,58 m/s | Uygun | 3,5 m | 0,88 | Atış kısa |
| 300 × 150 mm | 1 | 300 m³/h | 2,31 m/s | Hız yüksek | 7,01 m | 1,75 | Ses sınırı aşılıyor |
| 200 × 150 mm | 1 | 300 m³/h | 3,47 m/s | Hız yüksek | 8,59 m | 2,15 | Ses sınırı aşılıyor |
T/L ve ADPI Kontrolü
| Çalışma | Karakteristik Uzunluk | T/L | ADPI > 80 Aralığı | Hedef Atış | Durum |
|---|---|---|---|---|---|
| Soğutma, 50 W/m² | 4 m | 1,52 | 1,4 ile 2,2 | 5,6 ile 8,8 m | Uygun |
Adım adım çözüm
| Adım | Formül | Yerine koyma | Sonuç |
|---|---|---|---|
| 1. Toplam debi | |||
| 1.1Kaynak: Kullanıcı girdisi | Girdi | Q = 300,0 m³/h = 83,3 L/s | |
| 2. NC hedefi | |||
| 2.1Kaynak: ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 49, Tablo 1 | Mahal tipinden | Ofis: yönetici ve özel oda | NC 30 |
| 3. Hız sınırı | |||
| 3.1Kaynak: ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 49, Tablo 9 | Ses verisi yokken besleme açıklığı hızı | NC 30 satırı | 2,2 m/s |
| 4. Menfez başına debi | |||
| 4.1Kaynak: Süreklilik | q = Q / n | q = 300,0 / 1 | 300,0 m³/h = 0,0833 m³/s |
| 5. Serbest alan | |||
| 5.1Kaynak: ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 20, Tablo 1 dipnotu | A = Rfa × G × Y | A = 0,80 × 0,400 × 0,150 | 0,0480 m² |
| 6. Serbest alan hızı | |||
| 6.1Kaynak: ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 49, Tablo 9 | V = q / A | V = 0,0833 / 0,0480 | 1,74 m/s ≤ 2,2, uygun |
| 7. Atış, bölge 3 | |||
| 7.1Kaynak: ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 20, Denklem 5 | X = Kc3 × q / (0,25 × √Ao) | X = 5,70 × 0,0833 / (0,25 × √0,0480) | 8,67 m |
| 8. Bölge 4 indirimi | |||
| 8.1Kaynak: ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 20, metin (%30 indirim) | T0,25 = 0,70 × X | 0,70 × 8,67 | 6,07 m |
| 9. Öteki varsayım | |||
| 9.1Kaynak: ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 20, Denklem 12; açık soru | T × √2 | 5,7 serbest jet değeri sayılırsa | 8,59 m |
| 10. Diğer terminal hızlar | |||
| 10.1Kaynak: ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 20, Denklem 5 | X(0,5) ve X(0,75) | T0,5 = 4,34 m, T0,75 = 2,89 m | |
| 11. T/L kontrolü, soğutma | |||
| 11.1Kaynak: ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 58, Tablo 5 ve 6A (50 W/m² satırı) | T/L = T0,25 / L | L = 4,00 m (Girdi) | T/L = 1,52 (öteki varsayım 2,15); ADPI > 80 aralığı 1,4 ile 2,2; uygun |
| 12. T/L kontrolü, ısıtma (bilgi) | |||
| 12.1Kaynak: ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 58, Tablo 5 ve 6B | T/L = T0,25 / L | L = 4,00 m (Girdi) | T/L = 1,52 (öteki varsayım 2,15); ADPI > 80 aralığı 1,1 ile 2,4; uygun |
| 13. Dinamik basınç | |||
| 13.1Kaynak: ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 21, Denklem 9 | pv = 0,602 × V² | 0,602 × 1,74² | 1,81 Pa (0,185 mmSS) |
| 14. Ses | |||
| 14.1Kaynak: ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 49, Tablo 9 notu | Katalog verisi yok | Yalnız Tablo 9 hız sınırı uygulandı | |
Ön boyutlandırma içindir, proje hesabının yerine geçmez.
Varsayımlar
- Debi, hız ve atış ASHRAE yöntemleriyle bulunur; sonuç ön boyutlandırmadır, ürün seçimi katalog atış, ses ve basınç verisiyle kesinleşir.
- Hız sınırı, ses verisi yokken mahal tipine göre NC hedefinden alınır (A23-49 Tablo 9); menfez sayısı arttıkça izin verilen hız düşürülmelidir.
- Atış genel Kc3 katsayısı (F17-20 Tablo 1) ve %30 bölge 4 indirimiyle hesaplanır; katalog atışı girilirse katalog değeri kullanılır.
- Konfor kontrolü T/L ve ADPI tablolarıyla yapılır (A23-58 Tablo 5, 6A, 6B); tablolar en fazla 3,7 m tavan ve soğutmada 50 W/m²’ye kadar yük içindir.
- Türk mevzuatında konfor menfezi için sayısal hız kuralı yoktur; LPG tüp deposu menfezleri BYKHY Md. 106’ya göre hesaplanır.
Kaynaklar ve standartlar
- Kullanıcı girdisi
- ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 49, Tablo 1
- ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 49, Tablo 9
- Süreklilik
- ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 20, Tablo 1 dipnotu
- ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 20, Denklem 5
- ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 20, metin (%30 indirim)
- ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 20, Denklem 12; açık soru
- ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 58, Tablo 5 ve 6A (50 W/m² satırı)
- ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 58, Tablo 5 ve 6B
- ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 21, Denklem 9
- ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 49, Tablo 9 notu
- ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 20, Tablo 1
- ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 58, Tablo 5 ve 6A
- ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 49
Ön boyutlandırma içindir, proje hesabının yerine geçmez. Bu araç ve altındaki rehber, havalandırma ve klima menfezleri (tek ve çift sıra kanatlı panjur, kare anemostat, lineer slot difüzör) içindir. Karayolundaki kutu menfez ya da su menfezi bir inşaat yapısıdır; doğalgaz cihazlarının yakma havası menfezi de gaz dağıtım şirketinin şartnamesine bağlıdır. İkisi de burada hesaplanmaz.
Menfezle ilgili tipik iki şikâyet, ıslık çalan menfez ile tepeden cereyan yapan menfezdir. İkisi de çoğunlukla ölçünün yalnız debiye bakılarak seçilmesinden doğar: menfez havayı taşır, ama ya fazla hızlıdır ya da jeti odaya yanlış yayılır. Menfez hesabı bu yüzden debiyle bitmez; ölçü ve adet adayları sırayla dört kontrolden geçirilir.
Menfez Hesabının Dört Kontrolü
| Sıra | Kontrol | Ne bulunur | Sınırı belirleyen |
|---|---|---|---|
| 1 | Debi | Mahal debisi ve menfez başına debi | Proje, soğutma yükü ya da hava değişimi |
| 2 | Hız | Serbest alan ya da boğaz hızı | Mahal tipine göre ses hedefi (NC) |
| 3 | Atış | T0,25, T0,5, T0,75 ve T/L oranı | Oda boyu ve menfez tipi |
| 4 | Ses ve basınç | Damper, konum ve menfez sayısının etkisi; dinamik basınç | Üretici kataloğu |
Debi bilinmiyorsa hava değişimiyle bulmak için havalandırma hesabı, klima santralinin üfleme debisi için klima santrali hesabı kullanılır. Ürün seçildikten sonra dört kontrol katalogdaki efektif alan, atış ve ses değerleriyle tekrarlanır.

Menfez Debi Hesabı: Süreklilik Formülü
Q [m³/h] = 3600 × A [m²] × V [m/s]
Menfez başına debi q = Q / n olur (n: menfez adedi). Debi soğutma yükünden bulunacaksa ASHRAE el kitabındaki bağıntı kullanılır:
Q [L/s] = qs [W] / (1,2 × (tr − ts)) ve Q [m³/h] = 3,6 × Q [L/s]
Burada qs mahalin duyulur ısı kazancı (W), tr oda ya da dönüş havası sıcaklığı, ts üfleme sıcaklığıdır (°C). 1,2 katsayısı havanın yoğunluğu ile özgül ısısının çarpımından gelir. Örnek: 1.000 W duyulur yük, 24 °C oda ve 14 °C üfleme için Q = 1.000 / (1,2 × 10) = 83,3 L/s = 300 m³/h.
Aynı Ölçüdeki İki Menfez Neden Farklı Debi Taşır?
Menfezin ölçüsü (örneğin 300 × 150 mm) çerçeve içindeki nominal alanı verir. Hava bu alanın tamamından geçmez; kanatlar, çerçeve ve ayar damperi kesitin bir kısmını kapatır. Hesapta bu yüzden dört ayrı alan ve dört ayrı hız ortaya çıkar. İnternette dolaşan tablolardaki rakam karışıklığının çoğu bunların birbirine karıştırılmasından doğar.
| Alan | Tanımı | Bu alanla bulunan hız nerede kullanılır |
|---|---|---|
| Brüt (nominal) alan | G × Y ölçüsü | Dönüş, emiş ve kapı menfezi hız tabloları |
| Serbest alan | Havanın geçebildiği en küçük toplam açıklık; brüt alanın bir oranı (Rfa) | Ses hedefine göre hız sınırı; yan duvar menfezinin atış hesabı |
| Efektif alan (Ak) | Serbest alan × boşaltma katsayısı (Cd, genellikle 0,65–0,90) | Üretici kataloglarındaki efektif hız ve debi tabloları |
| Boğaz alanı | Tavan difüzörüne bağlanan kanal ağzının alanı | Tavan anemostatında hız sınırı ve atış hesabı |
Oranlar menfez tipine göre belirgin biçimde değişir. ASHRAE'nin genel değerlerine göre kanatlı yan duvar menfezinde serbest alan çekirdek alanın yaklaşık %80'i, lineer slot difüzörde yaklaşık %50'sidir. Yerli üretici kataloglarında çift sıra kanatlı menfezin efektif alanı yaklaşık 0,60 × G × Y iken, aynı nominal ölçüdeki dört yönlü kare anemostatta bu oran 0,39 civarına iner; aynı ölçüdeki anemostat aynı hızda belirgin biçimde daha az hava taşır. "Efektif alan = A × B × 0,6" kuralı bu nedenle her menfeze uygulanamaz. Katalogda ölçüye göre verilen Ak değeri her zaman genel orandan önce gelir.
Menfez Hızı Kaç m/s Olmalı?
Menfezden geçen havanın sesi hızla çok hızlı büyür: ASHRAE'ye göre aerodinamik ses gücü, hava hızının beşinci ile yedinci kuvveti arasında bir oranla artar. Menfez hız hesabı bu yüzden mahalin kabul edebileceği arka plan sesinden (NC) başlar. Türkiye'de konfor menfezinin hızı ya da atışı için yönetmelikle belirlenmiş bir sayı yoktur; değerler ASHRAE el kitabından ve üretici kataloğundan alınır.
Mahal Tipine Göre Ses Hedefi
| Mahal | NC / RC hedefi |
|---|---|
| Konut oturma alanları, otel odası | 30 |
| Yönetici odası, özel ofis, toplantı odası | 30 |
| Derslik, kütüphane, hastane hasta odası | 30 |
| Konut banyo ve mutfakları | 35 |
| Açık ofis, koridor, lobi | 40 |
| Spor salonu, yüzme havuzu | 45 |
Kaynak: ASHRAE HVAC Applications, "Noise and Vibration Control" bölümü, Tablo 1. Restoran, mağaza, AVM ve fabrika bu tabloda yer almaz; bu mahallerde NC hedefi proje sahibiyle birlikte belirlenir.
Menfez Hız Hesabı: Ses Hedefine Göre İzin Verilen Hız
| NC hedefi | Besleme menfezi (m/s) | Dönüş menfezi (m/s) |
|---|---|---|
| 45 | 3,2 | 3,8 |
| 40 | 2,8 | 3,4 |
| 35 | 2,5 | 3,0 |
| 30 | 2,2 | 2,5 |
| 25 | 1,8 | 2,2 |
Kaynak: aynı bölüm, Tablo 9. Değerler serbest açıklık hızıdır (tavan difüzörlerinde boğaz hızı) ve menfezin üretici ses verisi yoksa kullanılır. Mahalde birden çok menfez varsa ya da menfez oturan kişiye yakınsa izin verilen hız düşürülmelidir. NC 25'in altındaki mahaller (stüdyo, konser salonu) tablonun kapsamı dışındadır ve akustik danışman gerektirir.
Dönüş, Emiş ve Kapı Menfezleri
| Menfezin yeri | Brüt alan hızı (m/s) |
|---|---|
| Kullanım bölgesinin üstünde | 4'ten büyük olabilir |
| Kullanım bölgesinde, oturan kişiye uzak | 3–4 |
| Kullanım bölgesinde, oturan kişiye yakın | 2–3 |
| Kapı ya da duvar transfer menfezi | 1–1,5 |
| Kapı altı boşluğu | 1–1,5 |
Kaynak: ASHRAE HVAC Applications, "Room Air Distribution" bölümü, Tablo 1. Aspiratör çalışan her kapalı mahalde bu hızlara göre yeterli dönüş ya da transfer açıklığı bırakılır. Örnek: 100 m³/h'lik bir WC aspiratörü için 1–1,5 m/s hızla 0,019–0,028 m² açıklık gerekir; 80 cm genişliğindeki kapıda bu yaklaşık 23–35 mm kapı altı boşluğu demektir.
Atış Mesafesi Nasıl Hesaplanır?
Atış, menfez yüzünden itibaren jet ekseni hızının belirli bir terminal hıza düştüğü mesafedir. Ön boyutlandırmada 0,25, 0,5 ve 0,75 m/s terminal hızları kullanılır (T0,25, T0,5, T0,75). Yan duvar menfezi ve tavan anemostatı gibi eksenel ve radyal jetlerde ASHRAE Fundamentals "Space Air Diffusion" bölümündeki bağıntı geçerlidir:
X = Kc3 × Qo / (Vx × √Ao)
X: atış (m);Qo: menfez debisi (m³/s);Vx: terminal hız (m/s)Ao: katsayının tanımlandığı alan (yan duvar menfezinde serbest alan, tavan anemostatında boğaz alanı, m²)Kc3: menfez tipine bağlı atış katsayısı
0,25 m/s'ye kadar olan atış çoğunlukla jetin dördüncü bölgesine düşer; bu bölge için hesaplanan değer %30 azaltılır (T0,25 = 0,70 × X). Lineer slot difüzörde jet hızı mesafenin karekökü ile azaldığından ayrı bağıntı kullanılır: X = Kc2 × Ho × (Vo / Vx)² (Ho: slot çıkışındaki jet genişliği). Aynı debide slot difüzörün atışı bu yüzden daha uzundur.
| Menfez tipi | Ao tanımı | Genel Kc3 |
|---|---|---|
| Yan duvar menfezi, 0° kanat | Serbest alan | 5,7 |
| Yan duvar menfezi, geniş saptırma | Serbest alan | 4,2 |
| Tavan difüzörü, dört yönlü | Boğaz | 3,8 |
| Tavan difüzörü, 360° yatay | Boğaz | 1,1 |
| Tavan lineer slot, yüzeye yapışık jet | Serbest alan | 5,5 |
ASHRAE bu katsayıları yalnız örnek amaçlı verir ve üretici verisine bakılmasını ister. Pratikte farkı büyüktür: yerli bir üreticinin kare anemostat kataloğundaki atış değerleri, genel 3,8 katsayısıyla hesaplanan atışın yaklaşık yarısıdır. Ürün seçilmeden yapılan atış hesabı bu yüzden bir ön tahmindir; araç sonucu bu etiketle verir ve katalog atışı girildiğinde onu esas alır.
Menfezin Tavana Mesafesi ve Coanda Etkisi
Tavana 300 mm'den yakın, yatay ya da hafif yukarı ayarlı bir menfezin jeti tavana yapışır ve daha uzağa gider. Menfez tavandan 300 mm veya daha aşağıdaysa jet serbest kalır; serbest jetin atışı yapışık jetin yaklaşık 0,707 katıdır, başka bir deyişle yapışık jet yaklaşık %40 daha uzağa gider. Kirişli ya da alçak asma tavanlı mahallerde menfezin tavana mesafesi bu yüzden ölçüsüyle birlikte belirlenir. Modüler asma tavana yerleştirilmiş kare anemostat ile alçıpan tavana gömülü lineer slot menfezin yan yana kullanıldığı bir ofis uygulaması ofis lineer menfez ve anemostat montajı referansında görülebilir.
Konfor Kontrolü: T/L Oranı
Atış tek başına bir şey söylemez; odanın boyutuyla karşılaştırılır. Karakteristik uzunluk L, yan duvar menfezinde jetin karşısındaki duvara olan mesafe, tavan difüzöründe en yakın duvara ya da komşu difüzörle arasındaki orta düzleme olan mesafedir. T0,25/L çok küçükse hava odaya yayılmaz, durgun bölgeler kalır; çok büyükse jet karşı duvara çarpar ve kullanım bölgesine inerek cereyan yapar. ASHRAE HVAC Applications 2023 baskısı, "Room Air Distribution" bölümü Tablo 6A, soğutmada en yüksek hava dağılım konforunu (ADPI) veren aralıkları şöyle verir:
| Menfez tipi | Oda yükü | T0,25/L aralığı |
|---|---|---|
| Yan duvar menfezi, 0° yatay kanat | 50 W/m² | 1,4–2,2 |
| Yan duvar menfezi, 0° yatay kanat | 25 W/m² | 1,2–2,2 |
| Yan duvar menfezi, 15° yukarı sabit kanat | 50 W/m² | 1,2–2,9 |
| Kare tavan difüzörü | 50 W/m² | 0,6–3,1 |
| Kare tavan difüzörü | 25 W/m² | 0,8–2,8 |
Aralıklar 3,7 m'ye kadar tavan yüksekliği için verilmiştir; 50 W/m²'den yüksek yükler tablonun kapsamı dışındadır ve araç bu durumda konfor kontrolünü yalnız bilgi olarak gösterir. El kitabının eski baskılarında 60–250 W/m² satırlı başka bir tablo vardır ve bazı menfezlerde sonucu tersine çevirir; hesapta hangi baskının kullanıldığı belirtilmelidir.
Çözümlü Örnek: 20 m² Özel Ofis
Veriler: 5 m derinlik × 4 m genişlik, tavan 2,8 m. Duyulur soğutma yükü 1.000 W (50 W/m²). Oda 24 °C, üfleme 14 °C. Kısa duvarın ortasına, tavandan 150 mm aşağıya tek bir çift sıra kanatlı menfez (0° kanat) konacak. Serbest alan oranı 0,80, atış katsayısı genel değer 5,7.

- Debi: Q = 1.000 / (1,2 × 10) = 83,3 L/s = 300 m³/h = 0,0833 m³/s.
- Ses hedefi: özel ofis NC 30, dolayısıyla besleme hızı en fazla 2,2 m/s.
- Karakteristik uzunluk: karşı duvara mesafe L = 5 m. 50 W/m² satırında hedef T0,25/L = 1,4–2,2, yani atış 7,0–11,0 m olmalı.
- Aday ölçüler aşağıdaki tabloda.
| Ölçü (mm) | Serbest alan (m²) | Hız (m/s) | NC 30 sınırı | T0,25 (m) | T/L | Durum |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 300 × 150 | 0,0360 | 2,31 | aşıyor | 7,01 | 1,40 | Atış sınırda, ses sınırı aşılıyor |
| 400 × 150 | 0,0480 | 1,74 | uygun | 6,07 | 1,21 | Sessiz, atış kısa |
| 500 × 150 | 0,0600 | 1,39 | uygun | 5,43 | 1,09 | Sessiz, atış daha kısa |
400 × 150 satırının açılımı: serbest alan 0,80 × 0,40 × 0,15 = 0,048 m²; hız 0,0833 / 0,048 = 1,74 m/s; atış X = 5,7 × 0,0833 / (0,25 × √0,048) = 8,67 m; dördüncü bölge düzeltmesiyle T0,25 = 0,70 × 8,67 = 6,07 m; T/L = 6,07 / 5 = 1,21. Dinamik basınç pv = 0,602 × 1,74² = 1,8 Pa (0,19 mmSS).
Sonuç: Bu odada tek bir 0° kanatlı menfezle iki şart birlikte sağlanamıyor; NC 30 hız sınırında ulaşılabilen en yüksek T/L yaklaşık 1,37. Ölçüyü büyütmek sesi azaltıyor ama atışı kısaltıyor, küçültmek atışı uzatıyor ama hız sınırını aşıyor. Seçenekler:
- Katalogdaki tavana yapışık atış değeriyle kontrol: Genel 5,7 katsayısının yüzeyden etkilenmeyen jete ait olduğu kabul edilirse, tavana 150 mm yakın menfezin atışı yaklaşık 8,6 m (T/L ≈ 1,72) çıkar ve 400 × 150 iki şartı da sağlar. Katsayının hangi jet tipine ait olduğu belirsiz olduğundan karar ürün kataloğuyla verilir.
- Kanatları 15° yukarı sabit yan duvar menfezi: aynı yükte kabul aralığı 1,2–2,9; 400 × 150 aralığa girer, üretici atışıyla doğrulanır.
- Tavandan üfleme: kare tavan difüzörüyle aralık 0,6–3,1 olduğundan çözüm daha esnektir.
Genel katsayıyla bulunan "uygun" sonuç, katalogla doğrulanmadan sipariş listesine yazılmamalıdır.
Menfez Neden Ses Yapar?
- Hız: yukarıdaki sınırların her aşılması sesi hızla yükseltir.
- Ayar damperi: menfez boğazındaki tam açık bir damper bile katalogdaki NC değerine 8 NC'ye kadar ekleyebilir; kısılmış damper daha fazlasını ekler. Sese duyarlı mahallerde ayar damperi menfezden uzağa, kanal üzerine konur.
- Konum: tavan ile duvarın birleştiği yere konan menfezin sesi yaklaşık 6 dB, oda köşesindekinin yaklaşık 9 dB artar.
- Menfez sayısı: dinleyiciye eşit uzaklıktaki n menfezin sesi 10 × log n kadar artar; 2 menfez +3 dB, 4 menfez +6 dB.
- Bağlantı: menfeze eksenden kaçık giren flex bağlantı ya da düzgün olmayan giriş, sesi katalog değerinin 12–15 dB üstüne çıkarabilir.
Çalışan bir menfez ıslık çalıyor ya da cereyan yapıyorsa önce debi ve hız ölçülür. Çözüm çoğu zaman menfezi değiştirmek değil, damper ayarını ve bağlantıyı düzeltmektir; bu tür şikâyetler havalandırma bakım ve onarım kapsamında ele alınır. Uğultu menfezden değil kanaldan geliyorsa fan çıkışına susturucu ve esnek bağlantı eklenmesi ya da kanalın içten akustik kaplanması ayrıca değerlendirilir; ses izolasyonu ve susturucuyla tamamlanan bir ofis kanal hattı modern ofis havalandırma referansında anlatılıyor.
Sık Yapılan Hatalar
- Brüt alanla besleme hızı hesaplamak: ses sınırları serbest alan hızına uygulanır; brüt alanla bulunan hız olduğundan düşük görünür.
- Efektif alanı genel atış katsayısıyla kullanmak: genel katsayılar serbest ya da boğaz alanı için verilir; efektif alanla kullanılınca atış olduğundan uzun çıkar.
- Yalnız hıza bakmak: sessiz ama atışı kısa menfez de konfor sorunu yaratır; T/L kontrolü atlanmamalıdır.
- Dönüş yolu bırakmamak: aspiratörlü banyo, WC ya da toplantı odasında kapı altı ya da transfer menfezi olmadan emiş debisi gerçekleşmez, kapı ıslık çalar.
- Dinamik basıncı yanlış hesaplamak: dolaşımdaki bazı Excel dosyalarında dinamik basınç kesitin karesi ile hızın çarpımı olarak yazılmış. Doğrusu
pv = ρ × V² / 2; standart havadapv = 0,602 × V²(Pa). 1 mmSS = 9,80665 Pa.
Menfez İçin Yönetmelik Var mı?
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'te konfor menfezinin hızı ya da atışı için sayısal bir değer yoktur. Yönetmelikte sayı içeren menfez kuralı LPG tüp depoları içindir (Madde 106): doğal havalandırmada dış duvarların her 600 cm'si için en az bir menfez, her menfezin alanı en az 140 cm², toplam menfez alanı döşemenin her m²'si için en az 65 cm²; fanla havalandırmada debi döşemenin her m²'si için en az 0,3 m³/dak. Aynı yönetmelik dış kaçış geçidine bitişik duvarlardaki menfezlerin yanmaz olmasını ve gazlı söndürme yapılan hacimlerde doğal havalandırma menfezlerinin söndürme anında kendiliğinden kapanmasını ister. Doğalgaz cihazı menfezleri gaz dağıtım şirketinin iç tesisat şartnamesine bağlıdır.
Menfez Hesabı Excel ve PDF Olarak
İnternette bulunan menfez hesabı Excel dosyalarının çoğu tek mahallik, hızın elle ve kaynaksız yazıldığı tablolardır. Bu araçtan indirilen .xlsx dosyasında her mahal bir satırdır; debi, ölçü ya da adet değiştirildiğinde hız, atış, T/L ve durum hücreleri Excel'de yeniden hesaplanır. Tablolar sayfasında NC, hız sınırı ve atış katsayısı tabloları kaynaklarıyla birlikte durur; payda boş kaldığında hücre hata kodu yerine uyarı metni gösterir. PDF çıktısı girdileri, aday tablosunu, adım adım çözümü ve uyarıları A4 düzeninde verir.
Hesaptan Sonra
Menfez ölçüsü ve adedi belli olunca menfezleri besleyen kanalın kesiti ve basınç kaybı hava kanalı hesabı ile bulunur. Lineer slot menfezin metreyle, anemostat, swirl difüzör ve panjur menfezin adetle fiyatlanması yüzünden ölçü listesinin teklife tip tip ayrılarak nasıl döküldüğü menfez fiyatları sayfasında anlatılıyor. Menfez, plenum kutusu ve besleme kanalını birlikte imal edip monte ettiğimiz işler hava kanalı imalatı sayfasında; ofis, otel ve mağaza katları için ofis, AVM ve otel havalandırması sayfasına bakabilirsiniz. Ölçü × adet listesini iletişim sayfasındaki forma ekleyerek keşif ve teklif isteyebilirsiniz.
Havalandırma Menfez Hesabı: Fansız Hacimde Doğal Havalandırma Açıklığı
Araç fanlı sistemlerin menfezini boyutlandırır. Fan bulunmayan depo, kazan dairesi ya da çatı arasında ise havayı sıcaklık farkı taşır ve alt ile üst kotta birer menfez gerekir. Eşit büyüklükte iki açıklık için ASHRAE Fundamentals'ın doğal havalandırma bağıntısı şu biçimi alır:
Q [m³/s] = Cd × A × √(2 × g × (H/2) × ΔT / Ti)
- Cd: açıklık katsayısı, keskin kenarlı açıklıkta yaklaşık 0,65
- A: her bir menfezin serbest alanı (m²)
- H: iki menfezin merkezleri arasındaki yükseklik farkı (m)
- ΔT: iç ve dış sıcaklık farkı (K); Ti: iç sıcaklık (K)
Örnek: menfezler arası 2 m, içerisi 25 °C, dışarısı 15 °C. Açıklıktaki hız √(2 × 9,81 × 1 × 10 / 298,15) = 0,81 m/s, metrekare başına debi 0,65 × 0,81 = 0,53 m³/s olur. 300 m³/h (0,083 m³/s) için her menfezde yaklaşık 0,158 m², yani 1580 cm² serbest alan gerekir. Dış sıcaklık 22 °C'ye çıktığında aynı debi için gereken alan 0,289 m²'ye yükselir. Bağıntı rüzgârı hesaba katmaz ve sıcaklık farkı kapandığında akış durur; bodrum gibi sürekli debi gereken hacimlerde fanlı çözüm bodrum kat havalandırma yazısında anlatılıyor.
Kutu Menfez Hesabı Excel Dosyalarında Ne Vardır?
Karayolu menfezi için hazırlanan dosyalarda iki ayrı hesap bulunur: havzadan gelen taşkın debisinin açıklıktan hangi su yüksekliğiyle geçtiğini bulan hidrolik hesap ve dolgu ile taşıt yükü altında duvar ve döşeme kalınlığını bulan betonarme hesap. İkisi de inşaat mühendisliği hesabıdır ve bu araçla yapılmaz.
Sık Sorulan Sorular
Menfez hesabı nasıl yapılır?
Menfez debi hesabı nasıl yapılır?
Menfez hızı kaç m/s olmalı?
300×150 menfez kaç m³/h hava verir?
Menfez hesabı Excel olarak indirilebilir mi?
Kutu menfez hesabı bu sayfada var mı?
Banyo ve WC kapı altı boşluğu ne kadar olmalı?
Menfez neden ses yapar?
İlgili Sayfalar
Diğer Hesaplama Araçları
- Havalandırma Kanalı Hesabı
- Havalandırma Kanalı Metrekare Hesaplama ve Metraj Cetveli
- Otopark Havalandırma Hesabı
- Davlumbaz Emiş ve Mutfak Havalandırma Hesabı
- Havalandırma Hesabı
- Merdiven Basınçlandırma Hesabı
- Duman Tahliye Hesabı
- Sığınak Havalandırma Hesabı
- Salyangoz Fan Hesabı ve Fan Seçimi
- Jet Pulse Filtre Hesabı
- Klima Santrali Hesabı
- VRF Klima Kapasite Hesabı ve Boru Çapı
- Radyant Isıtıcı Kapasite Hesabı

