İçeriğe atla
Dağdeniz Mekanik

Menfez Hesabı

Menfez hesabı: debi hesabı ile ölçü ve adet, mahale göre menfez hız hesabı, atış mesafesi ve ses kontrolü. Formüller, çözümlü örnek ve Excel çıktısı.

Ön boyutlandırma içindir, proje hesabının yerine geçmez.

Girdiler

Hesap Türü

Debiden menfez başına debi, ölçü, yüz hızı, atış mesafesi ve konfor kontrolü.

Debi ve Çalışma

Debi Nereden?

Mahale verilen toplam besleme debisi.

Çalışma

Menfez

Dikey Kanatlar

Dikey kanatlar geniş açılırsa genel atış katsayısı 5,7’den 4,2’ye düşer (F17-20 Tablo 1).

300 mm ve üstünde jet tavana yapışmaz, atış yaklaşık %29 kısalır (A23-58).

Ölçü

Menfez çekirdek ölçüsü. Yükseklik girilip genişlik boş bırakılırsa genişlik taranır.

Mahal ve Oda

NC hedefi A23-49 Tablo 1’den.

Jete dik karşı duvara uzaklık (A23-58 Tablo 5).

ADPI tabloları en fazla 3,7 m tavan içindir.

Soğutma yükü; ADPI tablosunun 25 ya da 50 W/m² satırını seçer.

Ayrıntılı girdiler varsayılanlarla hesaplanır

Katalog Verisi

Ürün seçildiyse katalog değerlerini girin; genel katsayıların yerine bunlar kullanılır.

Girilirse hız bu alanla kontrol edilir.

ASHRAE’ye göre genellikle 0,65 ile 0,90 arası.

0,25 m/s uç hızına kadar atış (T0,25), girilen ölçü ve debi için.

Menfez başına, girilen debide.

Ses Düzeltmeleri

Katalog NC girildiğinde toplam sese eklenir (A23-49, A23-58 Tablo 4).

Dinleyiciye 3 m içindeki menfezler (10 × log n).

NC +1 (A23-58 Tablo 4 dipnotu).

A23-58 Tablo 4 satırı; yan duvar menfezinde tabloda satır yoktur.

Isıtma ve Cereyan

Cereyan oranı yalnız bu iki alan doluysa hesaplanır.

Sonuçlar

Girdiler

SembolBüyüklükDeğerBirim
Hesap Türü
Ne Hesaplanacak?Besleme menfezi veya difüzör (ölçü, hız, atış)
Debi ve Çalışma
Debi Nereden?Debiyi Biliyorum
QHava Debisi300m³/h
Debi Birimim³/h
ÇalışmaSoğutma
trOda Sıcaklığı24°C
tsÜfleme Sıcaklığı14°C
Menfez
Menfez TipiÇift sıra ayarlı kanatlı menfez, 0° yatay
Dikey KanatlarDüz (Yayılım Yok)
nMenfez Adedi1adet
Menfezin Tavana Uzaklığı150mm
Ölçü
GGenişlikboş
YYükseklik150mm
Mahal ve Oda
Mahal TipiOfis: yönetici ve özel oda (NC 30)
NCNC Hedefiboş
LKarakteristik Uzunluk4m
LxOda Uzunluğu5m
LyOda Genişliği4m
hTavan Yüksekliği2,8m
Oda Yükü50W/m²
Katalog Verisi
RfaSerbest Alan Oranıboş
AkEfektif Alan (Katalog)boş
CdBoşaltma Katsayısıboş
TKatalog Atışıboş
Kc3Atış Katsayısıboş
NCKatalog NCboş
LWAKatalog Ses Gücüboş
ΔpKatalog Basınç Kaybıboş
Ses Düzeltmeleri
Menfezin KonumuTipe göre
Dinleyiciye Yakın Menfez Sayısıboş
DamperYok
Menfezden Önceki Düz Kanal3 kanal çapı
Flex BağlantıHayır
Damper Düzeltme SatırıMenfez tipine göre
Isıtma ve Cereyan
TuTürbülans Şiddetiboş
vKontrol Noktasında Hızboş

Sonuçlar

Menfez Ölçüsü: 400 × 150 mm

SembolBüyüklükDeğerBirim
Menfez Ölçüsü1 adet · aday ölçülerden seçildi · genel katsayıyla ön tahmin400 × 150mm
QMenfez Başına Debi83,3 L/s · toplam 300 m³/h300m³/h
Serbest Alan HızıNC 30 sınırı 2,2 m/s · brüt yüz hızı 1,39 m/s1,74m/s
Atış MesafesiT0,25 (0,25 m/s uç hızına kadar), genel katsayıyla ön tahmin6,07m
T/LT/L OranıADPI > 80 aralığı 1,4 ile 2,2 · uygun1,52
Serbest AlanBrüt 0,06 m², serbest alan oranı 0,80,048m²
Debi, Alan ve Hız
QToplam Debi83,3 L/s · 177 cfm300m³/h
Brüt Yüz HızıBrüt alan 0,06 m²1,39m/s
Bir Menfezin Taşıyabileceği DebiNC 30 hız sınırında (0,048 m² × 2,2 m/s)380m³/h
Dinamik Basınç0,185 mmSS1,81Pa
Atış
Kc3Atış KatsayısıGenel değer (F17-20 Tablo 1)5,7
Bölge 3 Atışı (0,25 m/s)Bölge 4 indirimi (× 0,70) öncesi8,67m
Atış (0,5 m/s)4,34m
Atış (0,75 m/s)2,89m
Öteki Varsayımla Atış5,7 katsayısı serbest jet sayılırsa8,59m
Konfor
ADPI > 80 Aralığı, SoğutmaEn yüksek ADPI 88 için T/L 1,8 · 50 W/m² satırı1,4 ile 2,2
Oda Yükü50W/m²
Arşimet SayısıBilgi; ASHRAE eşik vermez-0,0239
Ses
NC HedefiOfis: yönetici ve özel oda30
Besleme Hız Sınırı (Ses Verisi Yokken)Tablo 9, NC 30 satırı2,2m/s
Konum DüzeltmesiÜrün seçilince katalog sesine eklenir+6dB

Kontroller

KontrolSonuçDayanak
Genel ASHRAE katsayısı kullanıldı; ürün seçince katalog değerini girin. Sonuç ön tahmindir.SınırdaASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 20, Tablo 1
Yüz hızı: serbest alan hızı 1,74 m/s; NC 30 için sınır 2,2 m/s.UygunASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 49, Tablo 9
Soğutma: T/L 1,52 (L 4 m); ADPI > 80 aralığı 1,4 ile 2,2, 50 W/m² satırı.UygunASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 58, Tablo 5 ve 6A
Mevzuat ve bilgi notları
KontrolSonuçDayanak
Ölçü girilmedi; aday tablosundan seçilen ölçü gösterildi.Bilgi
Menfez tavan-duvar kesişiminde ya da köşede: ürün seçilince katalog sesine konum düzeltmesi eklenir (A23-49).BilgiASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 49
Serbest alan oranı girilmedi; tip için genel değer kullanıldı (F17-20 Tablo 1 dipnotu).BilgiASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 20, Tablo 1
Yan duvar katsayısının (5,7) yapışık mı serbest jet mi olduğu kaynakta belirsiz; varsayılan yapışık, öteki varsayımın sonucu da gösterildi.BilgiASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 20, Tablo 1

Sonuç özeti teklif formuna yazılır; adınızı ve telefonunuzu eklemeniz yeterli.

Aday Ölçüler (1 / 11 aday uygun)

ÖlçüAdetMenfez Başına DebiHızSes SınırıAtış T0,25T/LSonuç
400 × 150 mm (seçilen)1300 m³/h1,74 m/sUygun6,07 m1,52Uygun
500 × 150 mm1300 m³/h1,39 m/sUygun5,43 m1,36Atış kısa
600 × 150 mm1300 m³/h1,16 m/sUygun4,96 m1,24Atış kısa
700 × 150 mm1300 m³/h0,99 m/sUygun4,59 m1,15Atış kısa
800 × 150 mm1300 m³/h0,87 m/sUygun4,29 m1,07Atış kısa
900 × 150 mm1300 m³/h0,77 m/sUygun4,05 m1,01Atış kısa
1.000 × 150 mm1300 m³/h0,69 m/sUygun3,84 m0,96Atış kısa
1.100 × 150 mm1300 m³/h0,63 m/sUygun3,66 m0,92Atış kısa
1.200 × 150 mm1300 m³/h0,58 m/sUygun3,5 m0,88Atış kısa
300 × 150 mm1300 m³/h2,31 m/sHız yüksek7,01 m1,75Ses sınırı aşılıyor
200 × 150 mm1300 m³/h3,47 m/sHız yüksek8,59 m2,15Ses sınırı aşılıyor

T/L ve ADPI Kontrolü

ÇalışmaKarakteristik UzunlukT/LADPI > 80 AralığıHedef AtışDurum
Soğutma, 50 W/m²4 m1,521,4 ile 2,25,6 ile 8,8 mUygun
Adım adım çözüm
AdımFormülYerine koymaSonuç
1. Toplam debi
1.1Kaynak: Kullanıcı girdisiGirdiQ = 300,0 m³/h = 83,3 L/s
2. NC hedefi
2.1Kaynak: ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 49, Tablo 1Mahal tipindenOfis: yönetici ve özel odaNC 30
3. Hız sınırı
3.1Kaynak: ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 49, Tablo 9Ses verisi yokken besleme açıklığı hızıNC 30 satırı2,2 m/s
4. Menfez başına debi
4.1Kaynak: Süreklilikq = Q / nq = 300,0 / 1300,0 m³/h = 0,0833 m³/s
5. Serbest alan
5.1Kaynak: ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 20, Tablo 1 dipnotuA = Rfa × G × YA = 0,80 × 0,400 × 0,1500,0480 m²
6. Serbest alan hızı
6.1Kaynak: ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 49, Tablo 9V = q / AV = 0,0833 / 0,04801,74 m/s ≤ 2,2, uygun
7. Atış, bölge 3
7.1Kaynak: ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 20, Denklem 5X = Kc3 × q / (0,25 × √Ao)X = 5,70 × 0,0833 / (0,25 × √0,0480)8,67 m
8. Bölge 4 indirimi
8.1Kaynak: ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 20, metin (%30 indirim)T0,25 = 0,70 × X0,70 × 8,676,07 m
9. Öteki varsayım
9.1Kaynak: ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 20, Denklem 12; açık soruT × √25,7 serbest jet değeri sayılırsa8,59 m
10. Diğer terminal hızlar
10.1Kaynak: ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 20, Denklem 5X(0,5) ve X(0,75)T0,5 = 4,34 m, T0,75 = 2,89 m
11. T/L kontrolü, soğutma
11.1Kaynak: ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 58, Tablo 5 ve 6A (50 W/m² satırı)T/L = T0,25 / LL = 4,00 m (Girdi)T/L = 1,52 (öteki varsayım 2,15); ADPI > 80 aralığı 1,4 ile 2,2; uygun
12. T/L kontrolü, ısıtma (bilgi)
12.1Kaynak: ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 58, Tablo 5 ve 6BT/L = T0,25 / LL = 4,00 m (Girdi)T/L = 1,52 (öteki varsayım 2,15); ADPI > 80 aralığı 1,1 ile 2,4; uygun
13. Dinamik basınç
13.1Kaynak: ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 21, Denklem 9pv = 0,602 × V²0,602 × 1,74²1,81 Pa (0,185 mmSS)
14. Ses
14.1Kaynak: ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 49, Tablo 9 notuKatalog verisi yokYalnız Tablo 9 hız sınırı uygulandı

Ön boyutlandırma içindir, proje hesabının yerine geçmez.

Varsayımlar

  1. Debi, hız ve atış ASHRAE yöntemleriyle bulunur; sonuç ön boyutlandırmadır, ürün seçimi katalog atış, ses ve basınç verisiyle kesinleşir.
  2. Hız sınırı, ses verisi yokken mahal tipine göre NC hedefinden alınır (A23-49 Tablo 9); menfez sayısı arttıkça izin verilen hız düşürülmelidir.
  3. Atış genel Kc3 katsayısı (F17-20 Tablo 1) ve %30 bölge 4 indirimiyle hesaplanır; katalog atışı girilirse katalog değeri kullanılır.
  4. Konfor kontrolü T/L ve ADPI tablolarıyla yapılır (A23-58 Tablo 5, 6A, 6B); tablolar en fazla 3,7 m tavan ve soğutmada 50 W/m²’ye kadar yük içindir.
  5. Türk mevzuatında konfor menfezi için sayısal hız kuralı yoktur; LPG tüp deposu menfezleri BYKHY Md. 106’ya göre hesaplanır.
Kaynaklar ve standartlar
  1. Kullanıcı girdisi
  2. ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 49, Tablo 1
  3. ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 49, Tablo 9
  4. Süreklilik
  5. ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 20, Tablo 1 dipnotu
  6. ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 20, Denklem 5
  7. ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 20, metin (%30 indirim)
  8. ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 20, Denklem 12; açık soru
  9. ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 58, Tablo 5 ve 6A (50 W/m² satırı)
  10. ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 58, Tablo 5 ve 6B
  11. ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 21, Denklem 9
  12. ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 49, Tablo 9 notu
  13. ASHRAE Fundamentals 2017 Bölüm 20, Tablo 1
  14. ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 58, Tablo 5 ve 6A
  15. ASHRAE HVAC Applications 2023 Bölüm 49

Ön boyutlandırma içindir, proje hesabının yerine geçmez. Bu araç ve altındaki rehber, havalandırma ve klima menfezleri (tek ve çift sıra kanatlı panjur, kare anemostat, lineer slot difüzör) içindir. Karayolundaki kutu menfez ya da su menfezi bir inşaat yapısıdır; doğalgaz cihazlarının yakma havası menfezi de gaz dağıtım şirketinin şartnamesine bağlıdır. İkisi de burada hesaplanmaz.

Menfezle ilgili tipik iki şikâyet, ıslık çalan menfez ile tepeden cereyan yapan menfezdir. İkisi de çoğunlukla ölçünün yalnız debiye bakılarak seçilmesinden doğar: menfez havayı taşır, ama ya fazla hızlıdır ya da jeti odaya yanlış yayılır. Menfez hesabı bu yüzden debiyle bitmez; ölçü ve adet adayları sırayla dört kontrolden geçirilir.

Menfez Hesabının Dört Kontrolü

SıraKontrolNe bulunurSınırı belirleyen
1DebiMahal debisi ve menfez başına debiProje, soğutma yükü ya da hava değişimi
2HızSerbest alan ya da boğaz hızıMahal tipine göre ses hedefi (NC)
3AtışT0,25, T0,5, T0,75 ve T/L oranıOda boyu ve menfez tipi
4Ses ve basınçDamper, konum ve menfez sayısının etkisi; dinamik basınçÜretici kataloğu

Debi bilinmiyorsa hava değişimiyle bulmak için havalandırma hesabı, klima santralinin üfleme debisi için klima santrali hesabı kullanılır. Ürün seçildikten sonra dört kontrol katalogdaki efektif alan, atış ve ses değerleriyle tekrarlanır.

Ahşap lamel tavanlı lobide lineer slot menfez
Ahşap lamel tavanlı lobide lineer slot menfez

Menfez Debi Hesabı: Süreklilik Formülü

Q [m³/h] = 3600 × A [m²] × V [m/s]

Menfez başına debi q = Q / n olur (n: menfez adedi). Debi soğutma yükünden bulunacaksa ASHRAE el kitabındaki bağıntı kullanılır:

Q [L/s] = qs [W] / (1,2 × (tr − ts))   ve   Q [m³/h] = 3,6 × Q [L/s]

Burada qs mahalin duyulur ısı kazancı (W), tr oda ya da dönüş havası sıcaklığı, ts üfleme sıcaklığıdır (°C). 1,2 katsayısı havanın yoğunluğu ile özgül ısısının çarpımından gelir. Örnek: 1.000 W duyulur yük, 24 °C oda ve 14 °C üfleme için Q = 1.000 / (1,2 × 10) = 83,3 L/s = 300 m³/h.

Aynı Ölçüdeki İki Menfez Neden Farklı Debi Taşır?

Menfezin ölçüsü (örneğin 300 × 150 mm) çerçeve içindeki nominal alanı verir. Hava bu alanın tamamından geçmez; kanatlar, çerçeve ve ayar damperi kesitin bir kısmını kapatır. Hesapta bu yüzden dört ayrı alan ve dört ayrı hız ortaya çıkar. İnternette dolaşan tablolardaki rakam karışıklığının çoğu bunların birbirine karıştırılmasından doğar.

AlanTanımıBu alanla bulunan hız nerede kullanılır
Brüt (nominal) alanG × Y ölçüsüDönüş, emiş ve kapı menfezi hız tabloları
Serbest alanHavanın geçebildiği en küçük toplam açıklık; brüt alanın bir oranı (Rfa)Ses hedefine göre hız sınırı; yan duvar menfezinin atış hesabı
Efektif alan (Ak)Serbest alan × boşaltma katsayısı (Cd, genellikle 0,65–0,90)Üretici kataloglarındaki efektif hız ve debi tabloları
Boğaz alanıTavan difüzörüne bağlanan kanal ağzının alanıTavan anemostatında hız sınırı ve atış hesabı

Oranlar menfez tipine göre belirgin biçimde değişir. ASHRAE'nin genel değerlerine göre kanatlı yan duvar menfezinde serbest alan çekirdek alanın yaklaşık %80'i, lineer slot difüzörde yaklaşık %50'sidir. Yerli üretici kataloglarında çift sıra kanatlı menfezin efektif alanı yaklaşık 0,60 × G × Y iken, aynı nominal ölçüdeki dört yönlü kare anemostatta bu oran 0,39 civarına iner; aynı ölçüdeki anemostat aynı hızda belirgin biçimde daha az hava taşır. "Efektif alan = A × B × 0,6" kuralı bu nedenle her menfeze uygulanamaz. Katalogda ölçüye göre verilen Ak değeri her zaman genel orandan önce gelir.

Menfez Hızı Kaç m/s Olmalı?

Menfezden geçen havanın sesi hızla çok hızlı büyür: ASHRAE'ye göre aerodinamik ses gücü, hava hızının beşinci ile yedinci kuvveti arasında bir oranla artar. Menfez hız hesabı bu yüzden mahalin kabul edebileceği arka plan sesinden (NC) başlar. Türkiye'de konfor menfezinin hızı ya da atışı için yönetmelikle belirlenmiş bir sayı yoktur; değerler ASHRAE el kitabından ve üretici kataloğundan alınır.

Mahal Tipine Göre Ses Hedefi

MahalNC / RC hedefi
Konut oturma alanları, otel odası30
Yönetici odası, özel ofis, toplantı odası30
Derslik, kütüphane, hastane hasta odası30
Konut banyo ve mutfakları35
Açık ofis, koridor, lobi40
Spor salonu, yüzme havuzu45

Kaynak: ASHRAE HVAC Applications, "Noise and Vibration Control" bölümü, Tablo 1. Restoran, mağaza, AVM ve fabrika bu tabloda yer almaz; bu mahallerde NC hedefi proje sahibiyle birlikte belirlenir.

Menfez Hız Hesabı: Ses Hedefine Göre İzin Verilen Hız

NC hedefiBesleme menfezi (m/s)Dönüş menfezi (m/s)
453,23,8
402,83,4
352,53,0
302,22,5
251,82,2

Kaynak: aynı bölüm, Tablo 9. Değerler serbest açıklık hızıdır (tavan difüzörlerinde boğaz hızı) ve menfezin üretici ses verisi yoksa kullanılır. Mahalde birden çok menfez varsa ya da menfez oturan kişiye yakınsa izin verilen hız düşürülmelidir. NC 25'in altındaki mahaller (stüdyo, konser salonu) tablonun kapsamı dışındadır ve akustik danışman gerektirir.

Dönüş, Emiş ve Kapı Menfezleri

Menfezin yeriBrüt alan hızı (m/s)
Kullanım bölgesinin üstünde4'ten büyük olabilir
Kullanım bölgesinde, oturan kişiye uzak3–4
Kullanım bölgesinde, oturan kişiye yakın2–3
Kapı ya da duvar transfer menfezi1–1,5
Kapı altı boşluğu1–1,5

Kaynak: ASHRAE HVAC Applications, "Room Air Distribution" bölümü, Tablo 1. Aspiratör çalışan her kapalı mahalde bu hızlara göre yeterli dönüş ya da transfer açıklığı bırakılır. Örnek: 100 m³/h'lik bir WC aspiratörü için 1–1,5 m/s hızla 0,019–0,028 m² açıklık gerekir; 80 cm genişliğindeki kapıda bu yaklaşık 23–35 mm kapı altı boşluğu demektir.

Atış Mesafesi Nasıl Hesaplanır?

Atış, menfez yüzünden itibaren jet ekseni hızının belirli bir terminal hıza düştüğü mesafedir. Ön boyutlandırmada 0,25, 0,5 ve 0,75 m/s terminal hızları kullanılır (T0,25, T0,5, T0,75). Yan duvar menfezi ve tavan anemostatı gibi eksenel ve radyal jetlerde ASHRAE Fundamentals "Space Air Diffusion" bölümündeki bağıntı geçerlidir:

X = Kc3 × Qo / (Vx × √Ao)

  • X: atış (m); Qo: menfez debisi (m³/s); Vx: terminal hız (m/s)
  • Ao: katsayının tanımlandığı alan (yan duvar menfezinde serbest alan, tavan anemostatında boğaz alanı, m²)
  • Kc3: menfez tipine bağlı atış katsayısı

0,25 m/s'ye kadar olan atış çoğunlukla jetin dördüncü bölgesine düşer; bu bölge için hesaplanan değer %30 azaltılır (T0,25 = 0,70 × X). Lineer slot difüzörde jet hızı mesafenin karekökü ile azaldığından ayrı bağıntı kullanılır: X = Kc2 × Ho × (Vo / Vx)² (Ho: slot çıkışındaki jet genişliği). Aynı debide slot difüzörün atışı bu yüzden daha uzundur.

Menfez tipiAo tanımıGenel Kc3
Yan duvar menfezi, 0° kanatSerbest alan5,7
Yan duvar menfezi, geniş saptırmaSerbest alan4,2
Tavan difüzörü, dört yönlüBoğaz3,8
Tavan difüzörü, 360° yatayBoğaz1,1
Tavan lineer slot, yüzeye yapışık jetSerbest alan5,5

ASHRAE bu katsayıları yalnız örnek amaçlı verir ve üretici verisine bakılmasını ister. Pratikte farkı büyüktür: yerli bir üreticinin kare anemostat kataloğundaki atış değerleri, genel 3,8 katsayısıyla hesaplanan atışın yaklaşık yarısıdır. Ürün seçilmeden yapılan atış hesabı bu yüzden bir ön tahmindir; araç sonucu bu etiketle verir ve katalog atışı girildiğinde onu esas alır.

Menfezin Tavana Mesafesi ve Coanda Etkisi

Tavana 300 mm'den yakın, yatay ya da hafif yukarı ayarlı bir menfezin jeti tavana yapışır ve daha uzağa gider. Menfez tavandan 300 mm veya daha aşağıdaysa jet serbest kalır; serbest jetin atışı yapışık jetin yaklaşık 0,707 katıdır, başka bir deyişle yapışık jet yaklaşık %40 daha uzağa gider. Kirişli ya da alçak asma tavanlı mahallerde menfezin tavana mesafesi bu yüzden ölçüsüyle birlikte belirlenir. Modüler asma tavana yerleştirilmiş kare anemostat ile alçıpan tavana gömülü lineer slot menfezin yan yana kullanıldığı bir ofis uygulaması ofis lineer menfez ve anemostat montajı referansında görülebilir.

Konfor Kontrolü: T/L Oranı

Atış tek başına bir şey söylemez; odanın boyutuyla karşılaştırılır. Karakteristik uzunluk L, yan duvar menfezinde jetin karşısındaki duvara olan mesafe, tavan difüzöründe en yakın duvara ya da komşu difüzörle arasındaki orta düzleme olan mesafedir. T0,25/L çok küçükse hava odaya yayılmaz, durgun bölgeler kalır; çok büyükse jet karşı duvara çarpar ve kullanım bölgesine inerek cereyan yapar. ASHRAE HVAC Applications 2023 baskısı, "Room Air Distribution" bölümü Tablo 6A, soğutmada en yüksek hava dağılım konforunu (ADPI) veren aralıkları şöyle verir:

Menfez tipiOda yüküT0,25/L aralığı
Yan duvar menfezi, 0° yatay kanat50 W/m²1,4–2,2
Yan duvar menfezi, 0° yatay kanat25 W/m²1,2–2,2
Yan duvar menfezi, 15° yukarı sabit kanat50 W/m²1,2–2,9
Kare tavan difüzörü50 W/m²0,6–3,1
Kare tavan difüzörü25 W/m²0,8–2,8

Aralıklar 3,7 m'ye kadar tavan yüksekliği için verilmiştir; 50 W/m²'den yüksek yükler tablonun kapsamı dışındadır ve araç bu durumda konfor kontrolünü yalnız bilgi olarak gösterir. El kitabının eski baskılarında 60–250 W/m² satırlı başka bir tablo vardır ve bazı menfezlerde sonucu tersine çevirir; hesapta hangi baskının kullanıldığı belirtilmelidir.

Çözümlü Örnek: 20 m² Özel Ofis

Veriler: 5 m derinlik × 4 m genişlik, tavan 2,8 m. Duyulur soğutma yükü 1.000 W (50 W/m²). Oda 24 °C, üfleme 14 °C. Kısa duvarın ortasına, tavandan 150 mm aşağıya tek bir çift sıra kanatlı menfez (0° kanat) konacak. Serbest alan oranı 0,80, atış katsayısı genel değer 5,7.

Cam bölmeli ofiste lineer slot menfezler
Cam bölmeli ofiste lineer slot menfezler
  1. Debi: Q = 1.000 / (1,2 × 10) = 83,3 L/s = 300 m³/h = 0,0833 m³/s.
  2. Ses hedefi: özel ofis NC 30, dolayısıyla besleme hızı en fazla 2,2 m/s.
  3. Karakteristik uzunluk: karşı duvara mesafe L = 5 m. 50 W/m² satırında hedef T0,25/L = 1,4–2,2, yani atış 7,0–11,0 m olmalı.
  4. Aday ölçüler aşağıdaki tabloda.
Ölçü (mm)Serbest alan (m²)Hız (m/s)NC 30 sınırıT0,25 (m)T/LDurum
300 × 1500,03602,31aşıyor7,011,40Atış sınırda, ses sınırı aşılıyor
400 × 1500,04801,74uygun6,071,21Sessiz, atış kısa
500 × 1500,06001,39uygun5,431,09Sessiz, atış daha kısa

400 × 150 satırının açılımı: serbest alan 0,80 × 0,40 × 0,15 = 0,048 m²; hız 0,0833 / 0,048 = 1,74 m/s; atış X = 5,7 × 0,0833 / (0,25 × √0,048) = 8,67 m; dördüncü bölge düzeltmesiyle T0,25 = 0,70 × 8,67 = 6,07 m; T/L = 6,07 / 5 = 1,21. Dinamik basınç pv = 0,602 × 1,74² = 1,8 Pa (0,19 mmSS).

Sonuç: Bu odada tek bir 0° kanatlı menfezle iki şart birlikte sağlanamıyor; NC 30 hız sınırında ulaşılabilen en yüksek T/L yaklaşık 1,37. Ölçüyü büyütmek sesi azaltıyor ama atışı kısaltıyor, küçültmek atışı uzatıyor ama hız sınırını aşıyor. Seçenekler:

  • Katalogdaki tavana yapışık atış değeriyle kontrol: Genel 5,7 katsayısının yüzeyden etkilenmeyen jete ait olduğu kabul edilirse, tavana 150 mm yakın menfezin atışı yaklaşık 8,6 m (T/L ≈ 1,72) çıkar ve 400 × 150 iki şartı da sağlar. Katsayının hangi jet tipine ait olduğu belirsiz olduğundan karar ürün kataloğuyla verilir.
  • Kanatları 15° yukarı sabit yan duvar menfezi: aynı yükte kabul aralığı 1,2–2,9; 400 × 150 aralığa girer, üretici atışıyla doğrulanır.
  • Tavandan üfleme: kare tavan difüzörüyle aralık 0,6–3,1 olduğundan çözüm daha esnektir.

Genel katsayıyla bulunan "uygun" sonuç, katalogla doğrulanmadan sipariş listesine yazılmamalıdır.

Menfez Neden Ses Yapar?

  • Hız: yukarıdaki sınırların her aşılması sesi hızla yükseltir.
  • Ayar damperi: menfez boğazındaki tam açık bir damper bile katalogdaki NC değerine 8 NC'ye kadar ekleyebilir; kısılmış damper daha fazlasını ekler. Sese duyarlı mahallerde ayar damperi menfezden uzağa, kanal üzerine konur.
  • Konum: tavan ile duvarın birleştiği yere konan menfezin sesi yaklaşık 6 dB, oda köşesindekinin yaklaşık 9 dB artar.
  • Menfez sayısı: dinleyiciye eşit uzaklıktaki n menfezin sesi 10 × log n kadar artar; 2 menfez +3 dB, 4 menfez +6 dB.
  • Bağlantı: menfeze eksenden kaçık giren flex bağlantı ya da düzgün olmayan giriş, sesi katalog değerinin 12–15 dB üstüne çıkarabilir.

Çalışan bir menfez ıslık çalıyor ya da cereyan yapıyorsa önce debi ve hız ölçülür. Çözüm çoğu zaman menfezi değiştirmek değil, damper ayarını ve bağlantıyı düzeltmektir; bu tür şikâyetler havalandırma bakım ve onarım kapsamında ele alınır. Uğultu menfezden değil kanaldan geliyorsa fan çıkışına susturucu ve esnek bağlantı eklenmesi ya da kanalın içten akustik kaplanması ayrıca değerlendirilir; ses izolasyonu ve susturucuyla tamamlanan bir ofis kanal hattı modern ofis havalandırma referansında anlatılıyor.

Sık Yapılan Hatalar

  • Brüt alanla besleme hızı hesaplamak: ses sınırları serbest alan hızına uygulanır; brüt alanla bulunan hız olduğundan düşük görünür.
  • Efektif alanı genel atış katsayısıyla kullanmak: genel katsayılar serbest ya da boğaz alanı için verilir; efektif alanla kullanılınca atış olduğundan uzun çıkar.
  • Yalnız hıza bakmak: sessiz ama atışı kısa menfez de konfor sorunu yaratır; T/L kontrolü atlanmamalıdır.
  • Dönüş yolu bırakmamak: aspiratörlü banyo, WC ya da toplantı odasında kapı altı ya da transfer menfezi olmadan emiş debisi gerçekleşmez, kapı ıslık çalar.
  • Dinamik basıncı yanlış hesaplamak: dolaşımdaki bazı Excel dosyalarında dinamik basınç kesitin karesi ile hızın çarpımı olarak yazılmış. Doğrusu pv = ρ × V² / 2; standart havada pv = 0,602 × V² (Pa). 1 mmSS = 9,80665 Pa.

Menfez İçin Yönetmelik Var mı?

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'te konfor menfezinin hızı ya da atışı için sayısal bir değer yoktur. Yönetmelikte sayı içeren menfez kuralı LPG tüp depoları içindir (Madde 106): doğal havalandırmada dış duvarların her 600 cm'si için en az bir menfez, her menfezin alanı en az 140 cm², toplam menfez alanı döşemenin her m²'si için en az 65 cm²; fanla havalandırmada debi döşemenin her m²'si için en az 0,3 m³/dak. Aynı yönetmelik dış kaçış geçidine bitişik duvarlardaki menfezlerin yanmaz olmasını ve gazlı söndürme yapılan hacimlerde doğal havalandırma menfezlerinin söndürme anında kendiliğinden kapanmasını ister. Doğalgaz cihazı menfezleri gaz dağıtım şirketinin iç tesisat şartnamesine bağlıdır.

Menfez Hesabı Excel ve PDF Olarak

İnternette bulunan menfez hesabı Excel dosyalarının çoğu tek mahallik, hızın elle ve kaynaksız yazıldığı tablolardır. Bu araçtan indirilen .xlsx dosyasında her mahal bir satırdır; debi, ölçü ya da adet değiştirildiğinde hız, atış, T/L ve durum hücreleri Excel'de yeniden hesaplanır. Tablolar sayfasında NC, hız sınırı ve atış katsayısı tabloları kaynaklarıyla birlikte durur; payda boş kaldığında hücre hata kodu yerine uyarı metni gösterir. PDF çıktısı girdileri, aday tablosunu, adım adım çözümü ve uyarıları A4 düzeninde verir.

Hesaptan Sonra

Menfez ölçüsü ve adedi belli olunca menfezleri besleyen kanalın kesiti ve basınç kaybı hava kanalı hesabı ile bulunur. Lineer slot menfezin metreyle, anemostat, swirl difüzör ve panjur menfezin adetle fiyatlanması yüzünden ölçü listesinin teklife tip tip ayrılarak nasıl döküldüğü menfez fiyatları sayfasında anlatılıyor. Menfez, plenum kutusu ve besleme kanalını birlikte imal edip monte ettiğimiz işler hava kanalı imalatı sayfasında; ofis, otel ve mağaza katları için ofis, AVM ve otel havalandırması sayfasına bakabilirsiniz. Ölçü × adet listesini iletişim sayfasındaki forma ekleyerek keşif ve teklif isteyebilirsiniz.

Havalandırma Menfez Hesabı: Fansız Hacimde Doğal Havalandırma Açıklığı

Araç fanlı sistemlerin menfezini boyutlandırır. Fan bulunmayan depo, kazan dairesi ya da çatı arasında ise havayı sıcaklık farkı taşır ve alt ile üst kotta birer menfez gerekir. Eşit büyüklükte iki açıklık için ASHRAE Fundamentals'ın doğal havalandırma bağıntısı şu biçimi alır:

Q [m³/s] = Cd × A × √(2 × g × (H/2) × ΔT / Ti)

  • Cd: açıklık katsayısı, keskin kenarlı açıklıkta yaklaşık 0,65
  • A: her bir menfezin serbest alanı (m²)
  • H: iki menfezin merkezleri arasındaki yükseklik farkı (m)
  • ΔT: iç ve dış sıcaklık farkı (K); Ti: iç sıcaklık (K)

Örnek: menfezler arası 2 m, içerisi 25 °C, dışarısı 15 °C. Açıklıktaki hız √(2 × 9,81 × 1 × 10 / 298,15) = 0,81 m/s, metrekare başına debi 0,65 × 0,81 = 0,53 m³/s olur. 300 m³/h (0,083 m³/s) için her menfezde yaklaşık 0,158 m², yani 1580 cm² serbest alan gerekir. Dış sıcaklık 22 °C'ye çıktığında aynı debi için gereken alan 0,289 m²'ye yükselir. Bağıntı rüzgârı hesaba katmaz ve sıcaklık farkı kapandığında akış durur; bodrum gibi sürekli debi gereken hacimlerde fanlı çözüm bodrum kat havalandırma yazısında anlatılıyor.

Kutu Menfez Hesabı Excel Dosyalarında Ne Vardır?

Karayolu menfezi için hazırlanan dosyalarda iki ayrı hesap bulunur: havzadan gelen taşkın debisinin açıklıktan hangi su yüksekliğiyle geçtiğini bulan hidrolik hesap ve dolgu ile taşıt yükü altında duvar ve döşeme kalınlığını bulan betonarme hesap. İkisi de inşaat mühendisliği hesabıdır ve bu araçla yapılmaz.

Sık Sorulan Sorular

Menfez hesabı nasıl yapılır?
Önce mahal debisi bulunur (doğrudan, soğutma yükünden ya da hava değişiminden). Mahal tipine göre ses hedefi (NC) seçilir ve bu hedefin izin verdiği en yüksek hız belirlenir. Menfez başına debi ile serbest alan hızı hesaplanıp ölçü ve adet seçilir. Ardından atış mesafesi oda boyuyla karşılaştırılır (T/L) ve ses kontrol edilir. Ürün belli olunca hesap katalogdaki efektif alan, atış ve ses değerleriyle tekrarlanır.
Menfez debi hesabı nasıl yapılır?
Debi = 3600 × alan × hız formülüyle: Q (m³/h) = 3600 × A (m²) × V (m/s). Alan olarak menfezin dış ölçüsü değil, havanın geçtiği alan kullanılır: üretici kataloğundaki efektif alan (Ak) ya da serbest alan. Örneğin efektif alanı 0,009 m² olan bir anemostat 2 m/s efektif hızda yaklaşık 65 m³/h taşır.
Menfez hızı kaç m/s olmalı?
Üretici ses verisi yoksa ASHRAE el kitabının önerdiği besleme hızları: NC 25 için 1,8; NC 30 için 2,2; NC 35 için 2,5; NC 40 için 2,8; NC 45 için 3,2 m/s (serbest alan hızı). Dönüş menfezlerinde aynı hedefler için 2,2–3,8 m/s. Özel ofis ve otel odası NC 30, açık ofis NC 40 hedefiyle seçilir.
300×150 menfez kaç m³/h hava verir?
Hıza ve serbest alana bağlıdır. Serbest alanı %80 (0,036 m²) olan bir menfez NC 30 hız sınırında yaklaşık 285 m³/h, NC 40 sınırında yaklaşık 363 m³/h taşır. Efektif alanı 0,6 × G × Y olan bir üründe NC 30 için yaklaşık 214 m³/h çıkar. Kesin değer ürünün kataloğundan okunur.
Menfez hesabı Excel olarak indirilebilir mi?
Evet. Araç sonucu canlı formüllü .xlsx dosyası olarak verir: her mahal bir satırdır, debi, ölçü ya da adet değiştirildiğinde hız, atış ve uygunluk hücreleri Excel'de yeniden hesaplanır. Kullanılan tablolar dosyada kaynaklarıyla birlikte yer alır; ayrıca A4 PDF çıktısı alınabilir.
Kutu menfez hesabı bu sayfada var mı?
Hayır. Kutu menfez ve su menfezi karayollarında suyu yolun altından geçiren betonarme yapılardır; hesabı ve yönetmeliği inşaat mühendisliğinin konusudur. Bu sayfadaki menfez hesabı havalandırma ve klima menfezleri içindir.
Banyo ve WC kapı altı boşluğu ne kadar olmalı?
Aspiratörün çektiği hava kapı altından 1–1,5 m/s hızla gelecek şekilde açıklık bırakılır. 100 m³/h aspiratör için 0,019–0,028 m² açıklık gerekir; 80 cm genişliğindeki kapıda bu yaklaşık 23–35 mm boşluk demektir. Boşluk bırakılamıyorsa kapıya ya da duvara transfer menfezi konur.
Menfez neden ses yapar?
En sık nedenler yüksek yüz hızı, menfez boğazındaki kısılmış ayar damperi, eksenden kaçık flex bağlantı ve birbirine yakın çok sayıda menfezdir. Tam açık bir boğaz damperi bile katalogdaki ses değerine 8 NC'ye kadar ekleyebilir. Önce debi ve hız ölçülür; çoğu zaman damper ve bağlantı düzeltmesi yeterli olur.

İlgili Sayfalar

Bu Ölçüyle Teklif İsteyin

Araçtaki “Bu Ölçüyle Teklif İste” düğmesi sonuç özetini formun “İşin detayı” alanına yazar. Adınızı ve telefonunuzu ekleyin; keşif günü için sizi arayalım.

Konu: Keşif talebi: Hava Kanalı İmalatı