Klima Santrali Bakımı Nasıl Yapılır? Filtre, Batarya ve Drenaj

Klima santralinin servis kapağı açılmadan önce iki değer okunur: her filtre kademesinin fark basıncı ve fan motorunun çektiği akım. Bu iki değer, santralin içinde neyle karşılaşılacağını büyük ölçüde söyler. Ardından bakım, havanın santrale girdiği karışım hücresinden fan çıkışına kadar hücre hücre ilerler. Aşağıdaki sıra; karışım, filtre, ısı geri kazanım, batarya, nemlendirme ve fan hücrelerinden oluşan modüler santraller ve çatı tipi santraller içindir. Santralin yapısı ve tipleri klima santrali nedir yazısında anlatılıyor.

Bakıma başlamadan

• Santral otomasyondan durdurulur, ana şalter kilitlenip etiketlenir. Fan çarkının tamamen durduğu görülmeden fan hücresinin kapağı açılmaz.
• Su bataryalarının vanaları kapatılır; batarya sökülecekse boşaltma ve hava alma noktaları belirlenir.
• Santral bir hastane bölümünü, temiz odayı ya da sürekli çalışan bir hacmi besliyorsa bakım saati kullanıcıyla önceden kararlaştırılır.
• Önceki bakım kaydı ve santralin seçim föyü (debi, dış statik basınç, batarya kapasiteleri) yanınızda olmalıdır.

Karışım hücresi ve damperler

Taze hava, dönüş havası ve egzoz damperleri santralin ne kadar dış hava aldığını belirler. Damper kanatlarının mile bağlantısı, kanat contaları ve aktüatörün tam açık ve tam kapalı konuma gidişi kumandadan denenir. Taze hava damperinin kapalıyken sızdırması kışın batarya donmasına, yazın gereksiz soğutma yüküne yol açar. Dış hava emiş ağzındaki panjur ve kuş teli de bu adımda temizlenir.

Filtre hücresi

Filtrenin yanından geçen hava, filtreden geçmeyen havadır. Bu yüzden filtre değişiminde çerçeve contaları ve sıkıştırma mekanizması da kontrol edilir. Fark basınç göstergesinin hortumları ve sıfır ayarı unutulmamalıdır; ters takılmış ya da kırık hortum göstergeyi hep temiz okutur. Değiştirilen filtrelerin sınıfı ve tarihi kayda geçirilir.

Isı geri kazanım bölümü

Kontrol, geri kazanım cihazının tipine göre değişir:

• Plakalı eşanjör: plaka aralarında toz ve lif birikimi, egzoz tarafındaki drenaj tavası (kışın egzoz havası plakalarda yoğuşur), buzlanmaya karşı by-pass damperinin çalışması.
• Döner tip (rotor): tahrik kayışı ve motoru, çevre ve orta fırça contaları, rotor yüzeyinde birikim, temizleme sektörünün ayarı. Fırça contası aşınmış rotorda egzoz havası taze hava tarafına karışır.
• Isı borulu ve sulu devreli sistemler: lamel temizliği; sulu devrede pompa, antifriz oranı ve devre basıncı.

Cihaz tiplerinin farkları ısı geri kazanım cihazı nedir yazısında.

Isıtıcı ve soğutucu bataryalar

Bataryanın lamelleri santralde en çok kirlenen ve kirlendiğinde en çok verim kaybettiren yüzeydir. Ön filtre yırtıksa ya da filtre yanından hava kaçıyorsa bataryanın giriş yüzü keçeyle kaplanır.

1. Lamel yüzeyindeki gevşek toz fırça ya da vakumla alınır.
2. Bataryaya uygun, alüminyum ve bakırı aşındırmayan temizleyici uygulanır, üreticinin öngördüğü süre beklenir.
3. Lameller hava akışının tersi yönünden düşük basınçlı suyla durulanır. Su drenaj tavasına akmalı, santral tabanına yayılmamalıdır.
4. Ezilen lameller lamel tarağıyla düzeltilir.
5. Su bataryasında hava purjörleri açılıp hava alınır, üç yollu vana ve aktüatörün tam stroku denenir.
6. Isıtıcı bataryanın hava çıkışındaki donma termostatı, çoğunlukla +5 °C civarındaki ayar değerine soğutularak denenir; devreye girdiğinde fanın durduğu ve vananın tam açtığı görülür.

Doğrudan genleşmeli (DX) bataryalı santrallerde soğutucu akışkan devresi ve dış ünite de bakıma girer; bu tip için DX bataryalı klima santrali nedir yazısına bakabilirsiniz.

Damla tutucu, drenaj tavası ve sifon

Soğutucu bataryada yoğuşan su damla tutucuda toplanıp tavaya akar. Tavada duran su ve tortu, santraldeki hijyen sorunlarının en sık kaynağıdır.

• Damla tutucu lamelleri yerinde ve temiz olmalıdır; eksik ya da yatmış lamel suyu fan hücresine taşır.
• Tava, su çıkışına doğru eğimli olmalı ve dibinde su kalmamalıdır. Paslanmış tava sızdırır ve gövde tabanını çürütür.
• Sifon, hücredeki basıncı yenecek su sütununu tutmalıdır. Fanın emme tarafındaki tava negatif basınçtadır; 1 mmSS yaklaşık 9,81 Pa olduğundan 600 Pa emme basıncı yaklaşık 61 mm su sütunu demektir ve sifon yüksekliği bunun üstünde bir payla seçilir. Yetersiz sifonda su tahliye olmaz, emilen hava sifondan hırıltıyla geçer ve tava taşar.
• Kışın kullanılmayan soğutma sezonundan sonra sifonun suyu kurur; ilk soğutma çalışmasından önce sifon suyla doldurulur.
• Farklı basınçtaki tavalar sifondan önce ortak bir hatta bağlanmaz.

Nemlendirici

Nemlendirici santralin suyla en uzun temas eden bölümüdür ve bu yüzden en sıkı hijyen kontrolü burada yapılır. Buharlı nemlendiricide silindir ya da elektrotlardaki kireç, buhar dağıtıcı borunun yoğuşma tahliyesi ve su besleme vanası kontrol edilir. Islak pedli (evaporatif) tipte ped yüzeyinde kireç ve biyolojik tabaka, su haznesi, pompa ve boşaltma programı kontrol edilir. Durgun su kalan haznede mikrobiyal üreme riski vardır. VDI 6022 serisi, nemlendiricili sistemlerde hijyen denetimini nemlendiricisiz sistemlere göre daha sık öngörür.

Fan hücresi

Kayışlı fanlarda kayış gerginliği, kasnak hizası ve rulmanlar; doğrudan akuple plug fan ve EC fanlarda çarkın göbeğe oturuşu, motor yatakları ve sürücü kartının soğutması kontrol edilir. Fan ile santral gövdesi arasındaki esnek bağlantı ve titreşim izolatörleri gözden geçirilir. Motor her fazda akımıyla ölçülür; filtre değişimi ve batarya temizliğinden sonra akımın ve debinin nasıl değiştiği kayda geçirilir. Fan tarafının ayrıntılı bakım adımları havalandırma bakımı nasıl yapılır yazısında.

Gövde, kapaklar ve conta

Santral gövdesinin hava sızdırmazlığı EN 1886 standardında sınıflandırılır; sahada bu sınıfı korumanın yolu kapak contalarına ve panel birleşimlerine bakmaktır. Ezilmiş ya da kopmuş conta, negatif basınçlı hücrede filtrelenmemiş havanın santrale girmesine, pozitif basınçlı hücrede şartlandırılmış havanın kaybına yol açar. Kapak kilitleri, menteşeler ve gözetleme lambaları da bu adımda kontrol edilir.

Çatı tipi santrallerde dış yüzey ayrıca önemlidir: gövde boyası, panel birleşimlerinin su yalıtımı, çatı ile kanal geçişleri ve santralin oturduğu kaide. Çatıdaki bir klima santralinin servis kapakları açılarak iç hücre ve filtre bölümünün temizlendiği saha kaydı çatı tipi klima santrali bakımı sayfasında.

Otomasyon ve sensörler

• Besleme, dönüş ve dış hava sıcaklık sensörleri el termometresiyle karşılaştırılır.
• Filtre ve fan fark basınç anahtarlarının alarm verdiği değer denenir.
• Yangın alarmı sinyalinde santralin durduğu ve yangın damperlerinin kapandığı senaryo, bina yönetimiyle birlikte denenir.
• Zaman programları ve set değerleri kullanım saatleriyle karşılaştırılır.

Hijyenik santralde ek adımlar

Hastane, ilaç ve gıda üretimi gibi alanları besleyen hijyenik santrallerde iç yüzeyler dezenfektanla silinir, drenaj tavaları ve nemlendirici daha kısa aralıklarla temizlenir, HEPA kademesinin yuva sızdırmazlığı kontrol edilir ve her müdahale kayda geçirilir. Bakımdan sonra beslenen odaların basınç farkları yeniden doğrulanır. Hijyenik santralin yapısı hijyenik klima santrali nedir, hastane tarafındaki kurallar hastane havalandırma yönetmeliği yazısında.

Bakım sonu ölçüm tablosu

Ölçülen debi seçim föyündeki değerin belirgin altındaysa ve filtre, batarya ve fan temizse santral bugünkü ihtiyaca göre küçük kalmış olabilir; ön kontrol için klima santrali hesabı aracı kullanılabilir.

Santral bakımını diğer ekipmanla birlikte planlamak

Santral çoğu binada tek başına çalışmaz; fan coil cihazları, VRF iç üniteleri ya da egzoz fanlarıyla birlikte bir sistemdir. Ekipman bazında bakım takvimi iklimlendirme bakımı için ipuçları, fan coil tarafı fan coil nedir yazısında. Santral seçimi, değişimi ve bakımı klima santrali hizmetimizin, fan ve motor arızaları havalandırma bakım onarım hizmetimizin kapsamında. Santral değişimi gündemdeyse kapasite ve donanıma göre maliyet kalemleri klima santrali fiyatları sayfasında. İstanbul ve Kocaeli'deki tesisler için İstanbul ve Kocaeli bölge sayfalarına, bakım talebi için iletişim sayfasına bakabilirsiniz.

Klima santrali sifonu: kaide yüksekliği, sifon tipi ve ortak hat

Sifon yüksekliği bölüm basıncından bulunduktan sonra sahada ilk kontrol edilen ölçü, santral kaidesinin bu sifona yer bırakıp bırakmadığıdır. Drenaj ağzı ile döşeme arasında sifonun giriş ve çıkış kolları, boru çapı ve ortak hatta verilecek ilk eğim için yükseklik gerekir. Kaidesi alçak tutulmuş santralde sifon ya döşemeye gömülür ya da gerekenden kısa yapılır; kısa sifon ilk sıcak günlerde tavanın taşmasıyla kendini belli eder. Kaide yüksekliği bu yüzden seçim föyündeki emme ve basma basınçlarıyla birlikte belirlenir.

Seçilen sifon tipi de bakım listesini değiştirir. Su tutan klasik U sifon her soğutma sezonundan önce doldurulur. Bilyalı sifonda su kesildiğinde bilya ağzı kapatır ve sifon kurusa bile hava çekmez; hangi basınç yönünde kullanılabileceği üretici verisinden kontrol edilir. Çatıdaki santrallerde sifon ve drenaj hattı kışın donabileceği için yalıtılır, gerekiyorsa ısıtıcı kabloyla korunur.

Şartnamelerde klima santrali toplu sifon diye geçen iş, sahada tek bir sifon değil, her çıkışın kendi sifonundan sonra açık bir toplama hunisinde birleştiği ortak hattır. Bu hatta sürekli eğim, dirsek ve uç noktalarda temizleme ağzı bırakılır; birden fazla santral aynı hatta bağlanıyorsa kesit toplam yoğuşma suyuna göre seçilir. Sifon ve ortak hattın teklifte nasıl ayrı kalem yazıldığı klima santrali fiyatları sayfasında.