İklimlendirme Belgesi Nasıl Alınır? Sertifika ve Ustalık Belgesi

Split klima montajı yapan bir teknisyen, VRF sistemine gaz şarj eden bir servis firması ve meslek lisesinde soğutma okuyan bir öğrenci "iklimlendirme belgesi" ararken üç ayrı belgeyi kastediyor olabilir. Teknisyen için zorunlu olan, florlu gazla çalışmaya izin veren mesleki yeterlilik belgesidir; firma için Türk Standardları Enstitüsü'nün hizmet yeterlilik belgesi; kendi dükkânını açmak isteyen usta için ustalık belgesi. Hangisinin gerektiği yapılacak işe göre değişir:

Teknisyen için: florlu sera gazı mesleki yeterlilik belgesi

Klima ve soğutma işinde zorunlu belgenin dayanağı, 15.10.2024 tarihli ve 32693 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik'tir. Yönetmeliğin 16. maddesine göre florlu sera gazı içeren ya da çalışması bu gazlara dayanan ekipmanın kurulumunu, devreye alınmasını, bakımını veya teknik servisini yapan gerçek kişi, bu faaliyetlere yönelik mesleki yeterlilik belgesine sahip olmak zorundadır. Sızıntı kontrolü ve gazın geri kazanımı da belge gerektiren işlemler arasındadır. Belge, Mesleki Yeterlilik Kurumu'nun (MYK) "Florlu Sera Gazlı Cihazlar Teknik Personeli" ulusal yeterliliği kapsamında verilir.

Belgeyi almanın adımları:

1. Kuruluş seçimi: MYK'nın internet sitesindeki yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşları listesinden bu yeterlilikte sınav yapan bir kuruluş seçilir.
2. Başvuru: Kuruluşa başvuru formu ve kimlik bilgileriyle başvurulur, sınav tarihi ve yeri belirlenir.
3. Teorik sınav: Yeterliliğin birimlerine göre bilgi ölçülür.
4. Performans sınavı: Akışkanla çalışılan işlemler (kaçak testi, vakum, şarj, geri kazanım gibi) gözetim altında uygulamalı yapılır.
5. Belge: Her iki sınavı geçen adaya MYK mesleki yeterlilik belgesi düzenlenir. Belge 5 yıl geçerlidir; süre sonunda yenileme şartları yerine getirilir.
6. Kayıt: Hizmet yeterlilik belgeli bir firmada çalışan belgeli personel, Ekipman Operatörleri Merkezi Veri Tabanı'na (EKOMVET) kaydedilir.

Ustalık belgesi işyeri açma ve genel meslek ehliyeti içindir; florlu gazla yapılan işlemler için yönetmelik bu mesleki yeterlilik belgesini ayrıca ister.

Firma için: hizmet yeterlilik belgesi

Yönetmeliğin 17. maddesine göre florlu sera gazı içeren soğutma ve iklimlendirme ekipmanı, ısı pompası, yangından korunma sistemi ve elektrik şalt cihazı için kurulum, bakım ve teknik servis veren tüzel kişiler, TSE'nin TS 13905 standardı kapsamında verdiği hizmet yeterlilik belgesine sahip olur. Başvuruda firmanın belgeli personeli ve hizmet altyapısı TSE tarafından değerlendirilir; kriterlerin güncel listesi başvuru öncesinde TSE'den alınmalıdır. Bir klima ya da VRF servisiyle anlaşırken sorulacak ilk belge budur.

İklimlendirme ustalık belgesi

Ustalık belgesi 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'na göre Milli Eğitim Bakanlığı tarafından verilir. Klima ve soğutma işleri bakanlığın "Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme" alanında yer alır. Yol, çıraklık sözleşmesiyle mesleki eğitim merkezine kayıt, kalfalık sınavı ve kalfalıkta kanunun öngördüğü süre ile eğitimin tamamlanmasının ardından ustalık sınavı şeklindedir. Ustalık belgesi sahipleri ya da bunları işyerinde çalıştıranlar bağımsız işyeri açabilir; işyeri açılırken ilgili esnaf ve sanatkârlar odasına kayıt yapılır.

Çıraklık eğitimi almadan yıllarca sahada çalışmış kişiler için de belirli şartlarla sınava giriş yolu bulunur. Şartlar dönem dönem değiştiği için başvurudan önce ilçe milli eğitim müdürlüğünden ya da en yakın mesleki eğitim merkezinden güncel durum öğrenilmelidir.

Okul yoluyla: meslek lisesi ve önlisans

Meslek liselerinin Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme alanı, soğutma ve iklimlendirmeye yönelik dallarıyla mesleğe lise düzeyinde giriş sağlar. Üniversitelerin meslek yüksekokullarındaki iki yıllık İklimlendirme ve Soğutma Teknolojisi önlisans programından mezun olanlar tekniker unvanıyla çalışır; kamu kurumlarına KPSS puanıyla atanabilir, dikey geçiş sınavıyla ilgili lisans programlarına geçebilir. Proje ve tasarım tarafında çalışmak, yani sistemin hesabını yapıp imzalamak ise makine mühendisliği lisansı ve meslek odası kaydı gerektirir; bu tarafı mekanik tesisat yetki belgesi yazısında anlattık.

Bina işletmecisi için belge

Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği'nin 24/1 fıkrasına göre binanın enerji kullanan sistemlerinin işletmecisi, bakanlığın belirlediği usul ve esaslara göre meslek odalarının düzenlediği eğitimlere katılarak belge alır. Bu belge montaj ve servis yetkisi vermez; kazan dairesi, santral ve soğutma grubu olan binalarda sistemi işleten personele yöneliktir. İşletmecinin uyacağı kurallar iklimlendirme yönetmeliği yazısında toplu olarak yer alıyor.

VRF ve büyük soğutma sistemlerinde belgenin önemi

Duvar tipi bir split klimada şarj birkaç kilogramla sınırlıyken, bir ofis binasındaki VRF klima sistemi onlarca iç üniteyi tek bir akışkan devresiyle besler ve uzun bakır boru hattı içerir. Bu ölçekte bir lehim kusuru ya da eksik vakum, yalnız bir odayı değil bütün devreyi etkiler; gazın tamamı kaçarsa yeniden şarj maliyeti de büyür. Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik bu yüzden ekipmanı gaz miktarına göre periyodik sızıntı kontrolüne bağlar ve bu kontrolleri belgeli personelin yapmasını ister. VRF sisteminin çalışma mantığını VRF klima nedir, bakım adımlarını VRF klima bakımı nasıl yapılır yazılarında anlattık.

Belgenin geçerliliği nasıl kontrol edilir?

MYK mesleki yeterlilik belgeleri MYK'nın belge sorgulama ekranından ya da e-Devlet üzerinden, belge sahibinin kimlik bilgisi ve belge numarasıyla doğrulanabilir. TSE'nin verdiği belgelerin geçerliliği TSE'nin belge sorgulama sayfasından kontrol edilir. Ustalık belgesinin aslı ya da noter onaylı sureti istenebilir. Süresi dolmuş bir yeterlilik belgesi, sahadaki iş için geçerli belge yerine geçmez.

Klima montajı yaptırırken hangi belgeleri sormalı?

Belgelerin işveren için anlamı, kimin hangi işi yapmaya ehil olduğunu göstermeleridir. Bir ofis katına klima montajı ya da bir binaya VRF kurulumu yaptırırken şunlar istenebilir:

• Sahada gazla çalışacak teknisyenlerin florlu sera gazı mesleki yeterlilik belgeleri.
• Firmanın TS 13905 hizmet yeterlilik belgesi.
• Servis formunda akışkan tipi, şarj edilen miktar ve yapılan sızıntı kontrolünün kaydı.
• Devreye almadan önce boru hattında azotla basınç testi ve vakum yapıldığına dair kayıt.
• Gaz miktarı 5 ton CO₂ eşdeğerini aşıyorsa sızıntı kontrol periyodu ve EKOMVET kaydı için bilgilendirme; bu kayıt yükümlülüğü ekipmanı işleten taraftadır.

Montajın sahadaki sırasını klima montajı nasıl yapılır ve VRF klima montajı nasıl yapılır yazılarında, bakım aralıklarını klima bakımı kaç yılda bir yapılır yazısında anlattık. İklimlendirmenin ne olduğunu ve havalandırmadan farkını iklimlendirme nedir yazısı açıklıyor. Kurulu VRF sistemlerinde arıza ve bakım için VRF klima servisi sayfasına, işçilik ve malzeme kalemleri için klima montajı ve bakımı fiyatları ile VRF klima fiyatları sayfalarına bakılabilir. İstanbul ve Kocaeli'deki işler için keşif talebi iletişim sayfasından iletilir.