Klima Bakımı Kaç Yılda Bir Yapılır?

Kısa cevap: Klima bakımı yıllarla değil, aylarla ölçülür. Genel bakım yılda en az bir kez, soğutma sezonu başlamadan önce yapılır; cihaz kışın ısıtmada da kullanılıyorsa sonbaharda ikinci bir bakım eklenir. Hava filtresi bu takvimden bağımsızdır ve kullanım yoğunluğuna göre iki haftada bir ile ayda bir arasında temizlenir. Yani "klima bakımı kaç yılda bir yapılır" sorusunun cevabı "her yıl; ticari kullanımda yılda iki kez"dir.

Bu yazı duvar tipi, kaset, kanallı (gizli tavan) ve salon tipi split klimalar ile birkaç iç üniteli multi split sistemler içindir. Santral, VRF ve fan coil'in bir arada bulunduğu binalarda ekipman bazında bakım planı iklimlendirme bakımı için ipuçları yazısında; çok sayıda iç ünitenin ortak dış üniteye bağlandığı VRF sistemlerde periyodik bakım ve kaçak tespiti VRF klima servisi sayfasında ele alınıyor.

Parça parça bakım aralıkları

"Klima bakımı" tek bir iş değildir; her parçanın kirlenme hızı farklıdır ve kimi parçayı kullanıcı, kimini servis ele alır:

Kanallı tiplerde menfezler ve dönüş plenumu sökülerek temizlenir. Kanala ulaşmak için servis kapağı yoksa önce kapak açılması gerekir; bu yüzden kanallı cihazlarda keşifte kanal güzergâhı ve kapak yerleri de sorulur. Kanal yeni yapılıyorsa damper ve menfez noktalarında erişim kapağının imalat aşamasında bırakılması, ileride tavanı kırmadan bakım ve temizlik yapılmasını sağlar; kanal imalatının ayrıntısı hava kanalı imalatı sayfasında. Mutfak egzoz kanalları bu kapsamın dışındadır; yağ yükü taşıyan bu hatlar baca ve davlumbaz temizliği hizmetine girer.

Kullanım yoğunluğuna göre takvim

Aynı model iki farklı işletmede çok farklı hızda kirlenir. Takvimi belirleyen, cihazın yılda kaç saat çalıştığı ve emdiği havanın ne taşıdığıdır. Örnek: haziran ile eylül arasında iş günlerinde günde 10 saat çalışan bir ofis kliması yılda yaklaşık 880 saat çalışır (4 ay × yaklaşık 22 iş günü × 10 saat). Kesintisiz çalışan bir sistem odası kliması ise yılda 8.760 saate ulaşır; aradaki fark yaklaşık on kattır. Takvimde aynı "yılda bir" yazan bu iki cihaz aynı bakım ihtiyacına sahip değildir.

Aşağıdaki aralıklar sahadaki kirlenme hızına göre önerilen başlangıç değerleridir. Cihazın kullanım kılavuzunda daha kısa bir aralık yazıyorsa kılavuz esas alınır; bakım kayıtları biriktikçe aralık işletmeye göre düzeltilir.

Klima bakımı ne zaman yapılır?

En uygun zaman, soğutma sezonu başlamadan önceki nisan ve mayıs haftalarıdır. Kirli ya da arızalı bir cihaz ilk sıcak günlerde fark edilirse bakım ve onarım, cihaza en çok ihtiyaç duyulan döneme denk gelir. Kışın ısı pompası olarak çalışan cihazlarda ikinci bakım ekim ayında, ısıtma sezonu öncesinde yapılır; bu bakımda dış ünitenin drenajı ve buzlanmaya karşı çalışması da kontrol edilir.

Takvim dışında bakım gerektiren durumlar da vardır:

• Mekânda tadilat yapıldıysa: alçı, boya ve kesim tozu filtreden geçip bataryaya yapışır; tadilat sırasında cihaz çalıştırılmamalı, bittiğinde temizlenmelidir.
• İşletme el değiştirdiyse ya da cihazın son bakım tarihi bilinmiyorsa.
• İç üniteden su damlıyor, ilk çalıştırmada ekşi koku geliyor ya da dış ünite sıcak saatlerde durup yeniden çalışıyorsa.

Klima bakımı nasıl yapılır? Servisin izlediği sıra

İyi bir bakım ölçümle başlar ve ölçümle biter. Bakımdan önce ve sonra aynı değerler kaydedildiğinde, yapılan işin cihaza ne kazandırdığı görülür ve bir sonraki bakımda karşılaştırma yapılabilir.

1. Çalışırken ilk ölçüm: İç ünitenin emiş ve üfleme sıcaklıkları, dış ünitenin akımı ve mümkünse çalışma basınçları kaydedilir.
2. Enerjinin kesilmesi ve kapakların sökülmesi: İç ünitenin ön paneli ve filtreleri çıkarılır; elektronik kart ve motor suya karşı örtülür.
3. Filtreler: Yıkanır; yırtılmış ya da çerçevesi bozulmuş filtre değiştirilir.
4. İç ünite bataryası: Lamellere uygun temizleyiciyle temizlenip durulanır; kirli su, bataryanın altına takılan toplama torbasıyla alınır.
5. Fan çarkı: Duvar tipi cihazlardaki uzun silindirik çarkın kanatları arasında biriken kir fırçayla ve suyla alınır; kirli çark hem debiyi düşürür hem ses yapar.
6. Drenaj: Tava temizlenir, hatta su dökülerek akış denenir; yoğuşma pompası varsa çalışıp durduğu kontrol edilir.
7. Dış ünite: Batarya lamelleri ezilmeden düşük basınçlı suyla temizlenir; fan kanatları, kaide ve titreşim takozları kontrol edilir.
8. Elektrik: Klemens sıkılığı, kablo izolasyonu, kontaktör ve kompresör kondansatörü kontrol edilir.
9. Son ölçüm ve kayıt: İlk ölçümler tekrarlanır; değerler, tarih ve yapılan işler cihazın bakım kaydına yazılır.

Ölçümde gaz basıncı düşük çıkarsa bakım, arıza aramasına döner. Soğutucu akışkan çalışırken tükenmez; eksilme bir kaçağın işaretidir ve kaçağın yeri bulunup onarılmadan gaz eklemek sorunu yalnız erteler. Bazı sorunlar ise bakımla düzelmez: montajda vakum yapılmadan devreye alınmış bir cihazdaki nem ya da yanlış eğimli bir drenaj hattı ancak tesisata müdahaleyle çözülür. Montaj gününün borudan devreye almaya kadar adımları ve sonradan arıza olarak dönen montaj kusurları klima montajı sayfasında listeleniyor.

Bakımın geciktiğini gösteren işaretler

• Cihaz ilk açıldığında ekşi ya da küf kokusu geliyor.
• Üfleme ızgarasında ve kanatlarda siyah noktalar görülüyor.
• Oda aynı sıcaklığa eskisinden geç iniyor; cihaz neredeyse hiç durmadan çalışıyor.
• İç üniteden damlama var ya da bataryada buzlanma görülüyor.
• Dış ünite sıcak saatlerde durup bir süre sonra yeniden çalışıyor; bu çoğunlukla kirli dış ünite bataryasının yükselttiği basınçtan cihazın kendini korumasıdır.
• İç ya da dış üniteden yeni bir ses ve titreşim geliyor.

Kullanıcının yapabileceği bakım

Filtre temizliği kullanıcı işidir ve klimanın en çok ihmal edilen bakım kalemidir. Enerji kesildikten sonra ön panel kaldırılır, filtreler çıkarılır, ılık suyla ve gerekirse hafif deterjanla yıkanır, gölgede kurutulup kuru olarak yerine takılır. Kumandada filtre uyarısı bulunan cihazlarda uyarı, filtre temizlendikten sonra sıfırlanır. Dış ünitenin önü ve üstü açık tutulur; drenaj hortumunun ucu ezilmemiş ve tıkanmamış olmalıdır.

Kullanıcının yapmaması gerekenler de vardır: iç ünite bataryasına basınçlı yıkama makinesi tutmak, elektronik karta ya da motora sıvı temizleyici sıkmak, dış ünitenin kapağını açmak ve soğutucu devreye müdahale etmek. Florlu gaz içeren cihazların kurulumu, bakımı ve onarımı Mesleki Yeterlilik Belgesi olan kişilerce yapılır; sızıntı kontrolünün hangi cihazda zorunlu olduğu ve hangi aralıkla yapıldığı aşağıdaki bölümde.

Yasal bir bakım aralığı var mı? Florlu gaz eşiği

Klimanın periyodik temizliği için yasal bir aralık yoktur; yasal takvim yalnız soğutucu devrenin sızıntı kontrolü için konmuştur. Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik (Resmî Gazete 15.10.2024, sayı 32693) kontrolün sıklığını, cihazdaki gaz miktarının ton CO₂ eşdeğerine göre belirler. Hesap şöyledir: şarj miktarı (kg) × gazın küresel ısınma potansiyeli ÷ 1.000. Yönetmelik eklerinde bu değer R32 için 675, R410A için 2.087,5'tir. Eşik 5 ton CO₂ eşdeğeridir: bunun altındaki ekipmanda periyodik sızıntı kontrolü yükümlülüğü yoktur.

Tablodaki şarjlar örnektir. Gerçek miktar dış ünite etiketinden okunur ve sahada eklenen gaz da bu miktara dahildir. Eşik her ekipman için ayrı hesaplanır; aynı işletmedeki on küçük split toplanarak değerlendirilmez. 5 ton CO₂ eşdeğeri ve üzerindeki ekipmanlar, ekipman operatörlerinin kaydedildiği EKOMVET sistemine girilir. Yani küçük splitler için yasal bir takvim yoktur ama bu, bakımın gereksiz olduğu anlamına gelmez: yukarıdaki aralıklar cihazın kapasitesini ve ömrünü korumak içindir.

Ortak dış üniteye çok sayıda iç ünitenin bağlandığı bir VRF sisteminde ilave şarjı sıvı hattı boylarından bulmak, toplam şarjın ton CO₂ eşdeğerini ve buna bağlı sızıntı kontrol periyodunu çıkarmak için VRF kapasite ve boru çapı hesabı aracını kullanabilirsiniz.

İşletmeler için bakım planı

Birden fazla klimanın bulunduğu işletmede bakım, cihaz listesiyle planlanır: her cihazın tipi, kapasitesi, gaz türü ve şarjı, yeri ve son bakım tarihi bir tabloda tutulur. Bakım, mağaza ve restoranlarda açılış öncesi saatlere, ofislerde hafta sonuna ya da bölüm bölüm iş saatlerine yayılır. Florlu gaz eşiğini aşan cihazların sızıntı kontrolleri bu takvime işlenir ve kayıtları saklanır.

İşletmenizdeki klimaların bakım planı ve periyodik bakımı klima montajı ve bakımı hizmetimizin kapsamındadır; bakım bedelini etkileyen kalemler (cihaz sayısı ve tipi, kat yüksekliği, iskele ihtiyacı, kanal temizliği) klima montajı ve bakımı fiyatları sayfasında. Çatıda ya da makine dairesinde duran bir santralin bakımı split cihazdan farklı kalemler içerir (filtre kademeleri, kayış, drenaj sifonu, donma koruması); bu ekipman klima santrali sayfasında anlatılıyor. Taze hava fanları, kanallar ve aspiratörler için havalandırma bakım ve onarım hizmeti ayrıca planlanır. Bakım takvimi çıkarmak için iletişim sayfasından cihaz listenizi iletebilirsiniz.