Hijyenik Klima Santrali Nedir? Hastane ve Temiz Oda Kullanımı

Bir klima santralinin içi, işletme sırasında kimsenin görmediği ama binadaki herkesin soluduğu havanın geçtiği bir hacimdir. Soğutucu bataryanın altında biriken yoğuşma suyu, filtre çerçevesinin kenarından sızıp bataryaya yapışan toz, köşelere dolan lifler ve nemlenmiş yalıtım bakteri ve küf için uygun bir ortam oluşturur. Hijyenik klima santrali, bu noktaların oluşmayacağı, oluştuğunda da görülüp temizlenebileceği şekilde tasarlanmış santraldir. Fark tek bir parçada değildir; gövde yüzeylerinden drenaj tavasına, filtre yerleşiminden nemlendirme yöntemine kadar her bölümde aranır.

Ameliyathane, yoğun bakım, izolasyon odası, sterilizasyon ünitesi, ilaç ve tıbbi cihaz üretimi, gıda üretiminin hassas bölümleri ve laboratuvarlar gibi havanın mikrobiyolojik temizliğinin hasta ya da ürün güvenliğini doğrudan etkilediği yerlerde kullanılır. Santralin genel çalışma düzeni ve bölümleri klima santrali nedir yazısında; burada yalnız hijyenik tipi ayıran ayrıntılar ele alınıyor.

Hijyenik santrali tanımlayan belgeler

Hangi belgenin esas alınacağı projenin şartnamesinde ya da onay sürecinde belirlenir. Hastaneler için mevzuat tarafı hastane havalandırma yönetmeliği yazısında ayrıntılı olarak toplanmıştır.

Standart santralle bölüm bölüm karşılaştırma

Filtre kademeleri ve basınç düzeni

Hijyenik uygulamalarda filtrasyon üç kademede kurulur. İlk kademe santral girişindedir ve taze havayı ve santralin iç bölümlerini korur. İkinci kademe santral çıkışında, fan ve bataryalardan sonra yer alır; santralin içinde oluşabilecek partikülün ve mikroorganizmanın kanala geçmesini sınırlar. Üçüncü kademe ise mahaldeki terminal HEPA filtredir; ameliyathanede laminer akışlı tavan, temiz odada tavan HEPA kutuları bu kademedir. Eski EN 779 sınıflarıyla F7 ve F9 olarak anılan ara kademeler bugün ISO 16890'a göre ePM1 grubunda tanımlanır; test yöntemi farklı olduğu için birebir dönüşüm yapılmaz. HEPA filtreler EN 1822'ye göre H13 ve H14 sınıflarında seçilir.

Fan sonrasındaki bölümler pozitif basınç altındadır. Bu bölümdeki gövde kaçağı dışarı doğru olur ve filtrelenmemiş havanın içeri sızması engellenir; ikinci kademe filtrenin fan sonrasına konmasının bir nedeni de budur. Fan öncesindeki negatif basınçlı bölümlerde ise gövde sızdırmazlığı ve kapı contaları daha da kritiktir. Mahaller arasındaki basınç kademesi, debi farkı ve kapı açılmalarına karşı davranışı temiz oda havalandırması yazısında anlatılıyor.

Nemlendirme ve yoğuşma suyu

Sirküle edilen suyla çalışan püskürtmeli ya da petekli adyabatik nemlendiricilerde durgun su ve biyofilm oluşma riski vardır; hijyenik santrallerde bu yüzden buharlı nemlendirme tercih edilir. Buhar, santrale bağlı elektrotlu ya da rezistanslı bir buhar jeneratöründen veya binanın buharından alınabilir. Bina buharı kullanılacaksa kazan suyu şartlandırma kimyasallarının havaya taşınmaması için saf buhar üretimi düşünülür. Buhar dağıtıcıdan sonra buharın tamamen emilmesi için üreticinin verdiği mesafe korunur; bu mesafe içinde filtre ya da susturucu bulunursa ıslanır.

Soğutucu bataryanın drenajında da aynı mantık geçerlidir: tava hiç su bırakmadan boşalmalı, sifon kuruduğunda kanalizasyon havası santrale emilmemelidir. Kuru çalışmada kendini kapatan sifon tipleri bu nedenle hijyenik santrallerde yaygındır. Sifon yüksekliğinin bölümdeki basınca göre nasıl belirlendiği klima santrali yazısının bağlantı şeması bölümünde anlatılıyor.

Isı geri kazanım: hangi eşanjör?

Hastanelerde de taze hava debisi yüksek olduğu için ısı geri kazanım enerji açısından önemlidir; Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği de belirli debinin üzerindeki sistemlerde ısı geri kazanımın değerlendirilmesini ister. Ancak ameliyathane ve izolasyon odası egzozu patojen ya da anestezik gaz taşıyabilir. Dönen tamburlu (rotorlu) eşanjörlerde egzoz havasının bir kısmı taze hava tarafına taşınabildiği için bu mahallerde tercih edilmez. Hava akımlarının birbirine hiç değmediği bataryalı (ara akışkanlı, run-around) sistem ya da sızdırmazlığı doğrulanmış plakalı eşanjör kullanılır. Bataryalı sistemde egzoz ve taze hava kanallarının yan yana gelmesi de gerekmez; bu, mevcut hastanelerde yer sorununu da çözer. Eşanjör tiplerinin çalışması ve verimleri ısı geri kazanım cihazı nedir yazısında.

Nerelerde gerekir?

• Hastaneler: Ameliyathane, yoğun bakım, yanık ünitesi, izolasyon odaları, sterilizasyon ünitesi, tüp bebek ve kateter laboratuvarları.
• İlaç ve tıbbi cihaz üretimi: Steril dolum, tartım ve paketleme alanları; GMP denetimleri santralin temizlenebilirliğini ve kayıtlarını da inceler.
• Gıda üretimi: Süt ürünleri, et işleme, aseptik dolum ve hazır yemek üretiminin hassas bölümleri.
• Laboratuvarlar: Mikrobiyoloji, hücre kültürü ve analiz laboratuvarları.
• Elektronik ve optik temiz odalar: Burada öncelik mikroorganizma değil partiküldür, ancak gövde sızdırmazlığı ve filtre by-pass kaçağı gibi hijyenik santral özellikleri aynı derecede gereklidir.

Temiz oda tarafı, yani panel kabuk, HEPA kutuları, hava kilitleri ve sınıf testleri temiz oda sistemleri sayfasında; sınıfların anlamı temiz oda nedir ve temiz oda sınıfları yazılarında. Hastane, otel ve ofis gibi binalarda santralin bağlandığı havalandırma sisteminin bütünü ofis, AVM, otel ve hastane havalandırma sayfasında ele alınıyor.

Devreye alma, hijyen muayenesi ve bakım

Hijyenik santral, inşaat tozu bitmeden çalıştırılmaz; çalıştırılması gerekirse geçici filtrelerle çalıştırılır ve terminal HEPA filtreler en son takılır. Devreye almada debi ve basınç kademeleri ölçülür, HEPA filtrelerin montaj kaçağı aerosol testiyle kontrol edilir, mahallerde partikül sayımı yapılır. VDI 6022, hijyen muayenesinin nemlendirmeli sistemlerde iki yılda bir, nemlendirmesiz sistemlerde üç yılda bir yapılmasını öngörür; muayenede yüzeylerden ve nemlendirici suyundan numune alınır. Ülkemizde iş ekipmanları mevzuatının istediği periyodik kontrol havalandırma periyodik kontrol yönetmeliği yazısında; santral bakımının adımları klima santrali bakımı nasıl yapılır yazısında anlatılıyor.

Teklifi ve fiyatı belirleyenler

Hijyenik klima santrali fiyatı aynı debideki konfor santralinden yüksektir; farkı iç sac malzemesi (paslanmaz ya da kaplamalı), paslanmaz drenaj tavaları, gövdenin EN 1886 sınıfları, filtre kademe sayısı ve sınıfı, buharlı nemlendirici, raylı bataryalar, gözetleme camı ve aydınlatma ile otomasyon kapsamı belirler. Teklifler bu kalemler satır satır yazılarak karşılaştırılmalıdır. Kalem listesi klima santrali fiyatları, temiz oda tarafının maliyeti temiz oda fiyatları sayfasında. Debi, batarya ve nem kontrolü ön boyutlandırması için klima santrali hesabı aracını kullanabilirsiniz. Santral seçimi, montajı ve devreye alma işleri klima santrali hizmet sayfasında; keşif için iletişim sayfası.