Karbon Filtre Nasıl Değiştirilir? Ticari Davlumbaz ve Baca Ünitesi

Ticari bir mutfağın egzoz hattındaki karbon filtreyi değiştirmek, ünite erişilebilir yerdeyse kısa süren bir iştir. Zor olan, değişimin ne zaman gerektiğini bilmek ve değişimden sonra kokunun neden geri döndüğünü anlamaktır. Aktif karbon, kokuya yol açan organik bileşikleri gözeneklerinin yüzeyinde tutar; buna adsorpsiyon denir. Gözenekler doldukça filtre görünüşte aynı kalır, hava geçmeye devam eder, fan sesi değişmez. Değişen tek şey bacadan çıkan kokudur.

Bu yazı restoran, kafe ve üretim mutfaklarındaki kanal tipi ve davlumbaz içi karbon ünitelerinin değişimini anlatıyor. Ev aspiratörlerindeki karbon filtre için kısa bir bölüm sonda yer alıyor.

Değişim ne zaman gerekir?

Karbonun doyduğunu gösteren güvenilir işaret kokudur. Fark basınç göstergesi yağ filtresi ve ön filtre için iyi bir ölçüdür ama karbon için değildir: gözenekler dolarken karbonun ağırlığı artar, hava direnci ise neredeyse değişmez. Göstergede direnç belirgin şekilde yükseliyorsa sebep genellikle karbonun doyması değil, karbonun önüne yağ ya da toz gelmesidir. Bu da ön kademelerin işini yapmadığını gösterir.

Değişim aralığı için tek bir ay sayısı vermek doğru olmaz. Aralığı karbonun kütlesi, ünitedeki hava debisi, havanın karbon yatağında kaldığı süre (temas süresi), mutfağın pişirme tipi ve günlük çalışma saati belirler. Izgara, mangal, kokoreç ve kızartma ağırlıklı mutfakta koku yükü fırın ve buharlı pişirmeye göre çok daha yüksektir. Üreticinin verdiği aralık başlangıç noktasıdır; ilk birkaç değişimde kokunun ne zaman döndüğü izlenerek işletmeye özel aralık bulunur ve bakım kaydına yazılır.

Hangi karbon ünitesi var?

Değişim yöntemi ünitenin tipine göre farklıdır. Ticari mutfaklarda üç tip yaygındır:

• Kartuşlu (silindirik) karbon kutusu: Kanal hattına, çoğunlukla elektrostatik filtreden sonra konur. İçinde, bir taşıyıcı plakaya çevirmeli kilitle takılan delikli silindir kartuşlar bulunur; kartuşların içi granül ya da pelet aktif karbonla doludur. Hava kartuşun dış yüzünden girer, karbon katmanını geçip merkezden çıkar.
• Panel ya da V tipi karbon hücresi: Kutunun ya da davlumbaz plenumunun içine raylarla sürülen, iki yüzü delikli sac veya tel örgü arasında karbon taşıyan düz ya da V dizilimli hücrelerdir.
• Karbon emdirilmiş filtre: Karbon tozu emdirilmiş elyaf ya da köpük pedlerdir. Karbon miktarı az olduğu için yoğun ticari kokuyu tutmaz; son kademede ya da düşük yüklü uygulamada kullanılır.

Hat üzerindeki sıralama genellikle şöyledir: davlumbazdaki yağ filtresi, elektrostatik ya da sulu filtre, kalan yağ damlacığı ve toz için ön filtre, karbon kademesi ve fan. Karbon her zaman yağdan arındırılmış havayı görecek yerdedir. Bu dizilimin uygulanmış bir örneği restoran baca hattında elektrostatik ve karbon filtre sayfasında. Karbonun çalışma prensibi karbon filtre nedir yazısında, ozon ve UV gibi diğer koku giderme yöntemleriyle karşılaştırması koku filtresi nedir yazısında anlatılıyor.

Değişimden önce: güvenlik ve hazırlık

1. Fanı durdurun ve kilitleyin. Egzoz fanı panodan kapatılır, şalter kilitlenip etiketlenir. Fanı zaman rölesi ya da bina otomasyonu çalıştırıyorsa o devre de devreden çıkarılır.
2. Elektrostatik ünite varsa enerjisini kesin. Elektrostatik filtre yüksek gerilimle çalışır ve kapatıldıktan sonra hücrelerde yük kalabilir. Üreticinin bekleme süresi dolmadan ve hücreler topraklanmadan kapak açılmaz.
3. Kişisel koruyucu donanım kullanın. Kullanılmış karbon ince toz çıkarır; toz maskesi, gözlük ve eldiven kullanılır. Ünite çatıda ya da yüksekteyse yüksekte çalışma önlemleri alınır.
4. Doğru yedeği hazırlayın. Kartuş çapı ve boyu, kilit tipi, karbon tipi ve miktarı mevcut kartuşla aynı olmalıdır. Farklı ölçülü kartuş contayı tam sıkıştırmaz ve hava kenardan kaçar.
5. Atık için ayrı torba ayırın. Kullanılmış kartuşlar yağ ve organik bileşik taşır; ağzı kapanan ayrı torbaya alınır ve bertaraf yöntemi atık toplayıcıya sorulur.

Kartuşlu karbon kutusunda adım adım değişim

1. Servis kapağının kilitleri açılır; kapak contası yırtık ya da sertleşmiş mi bakılır.
2. Kutunun tabanında yağ ya da toz birikmişse kartuşlar sökülmeden önce not edilir. Bu birikim ön kademelerin durumunu gösterir.
3. Kartuşlar saat yönünün tersine çevrilerek taşıyıcı plakadan çıkarılır ve doğrudan torbaya konur. Kartuşu kutu içinde silkelemek karbon tozunu fan tarafına taşır.
4. Taşıyıcı plaka ve kutu iç yüzeyi silinir; kartuş yuvaları ve kilit tırnakları eğilmiş mi kontrol edilir.
5. Yeni kartuşların ağız contaları kontrol edilir. Kartuş yuvaya oturtulup kilitlenene kadar çevrilir; her kartuşun aynı derinliğe oturduğu gözle doğrulanır.
6. Boş yuva bırakılmaz. Kartuşu eksik yuvadan hava karbona uğramadan geçer ve değişimin etkisini siler; yedek yoksa yuva kör tapa ile kapatılır.
7. Kapak kapatılır, kilitler eşit sıkılır.
8. Elektrostatik ünite ve fan devreye alınır. Fark basınç göstergesi varsa yeni okuma bakım kaydına referans değer olarak yazılır.
9. Pişirme başladıktan sonra çıkış ağzında ve çevresinde koku kontrolü yapılır.
10. Değişim tarihi, kartuş adedi ve karbon tipi ünite etiketine ve bakım defterine işlenir.

Panel ya da V tipi hücrede farklar

Panel hücreler raylardan çekilerek çıkarılır. Takılırken hava yönü okuna dikkat edilir; birçok hücrede ön yüzde ince bir koruyucu elyaf katman bulunur ve bu katmanın havayı ilk karşılayan tarafta kalması gerekir. V dizilimli kasetlerde hücrelerin birbirine ve ray kenarına oturduğu noktalardaki contalar en çok ihmal edilen yerdir. Davlumbaz plenumuna konan karbon paneller ısıya ve yağa daha yakın çalıştığı için kanal tipi kutudaki karbondan daha erken doyar.

Karbon filtre temizlenir ya da yıkanır mı?

Ticari mutfaktaki aktif karbon yıkanarak yenilenmez. Su ve deterjan gözenekleri kapatır, ıslak karbon koku tutmaz ve kartuş içinde topaklanır. Karbonu yeniden kullanılabilir hâle getiren işleme rejenerasyon denir; kontrollü ısı ya da buharla yapılan endüstriyel bir işlemdir ve sahada uygulanamaz. Sahada iki seçenek vardır: kartuşu komple değiştirmek ya da gövdesi sağlam kartuşun karbonunu boşaltıp yeni karbonla doldurmak. Doldurmada karbonun sıkı ve boşluksuz yerleşmesi önemlidir; gevşek dolan kartuşta hava, karbonun az olduğu yerlerden kaçar.

Yıkanabilir olarak satılan bazı ev aspiratörü filtreleri istisnadır; üretici makinede yıkanıp fırında kurutulmasına izin veriyorsa o ürünün talimatı uygulanır. Bu izin ticari karbon kartuşları için geçerli değildir.

Karbon ömrünü kısaltan hatalar

• Yağ filtresi ve elektrostatik bakımını atlamak: Karbona ulaşan yağ damlacığı gözenekleri kalıcı olarak kaplar. Elektrostatik hücrelerin yıkama düzeni aksadığında karbon ömrü belirgin kısalır; bu bakım elektrostatik filtre nasıl temizlenir yazısında anlatılıyor.
• Fan devrini artırmak: Debi yükseldikçe havanın karbon yatağındaki temas süresi kısalır, koku tutulmadan geçer. Emiş yetersizse sebep davlumbaz ya da kanal tarafında aranır; gereken debi davlumbaz emiş hesabı ile kontrol edilebilir.
• Nemli hava: Bulaşıkhane buharı ya da yağmur suyu giren kutu karbonu ıslatır. Çatıdaki ünitenin kapak contası ve drenajı her değişimde kontrol edilir.
• Eksik ya da yanlış oturmuş kartuş: Tek boş yuva bile kokunun bir kısmını doğrudan dışarı verir.
• Karbonu yağ ayırıcı olarak kullanmak: Karbon yağı değil, yağdan arındırılmış havadaki kokuyu tutar. Davlumbazdan sonra doğrudan karbona giden hat hem çabuk tıkanır hem de kanalda yangın yükü oluşturur.

Ev aspiratöründe karbon filtre nasıl takılır?

Bacasız çalışan ev aspiratörlerinde karbon filtre, metal yağ filtresinin arkasında motor ağzına takılır. Önce metal yağ filtreleri çıkarılır, eski karbon filtre motor ağzındaki tırnaklardan çevrilerek ya da klipsleri açılarak sökülür, yenisi aynı yönde çevrilerek kilitlenir ve yağ filtreleri yerine takılır. Uygun model aspiratörün kılavuzunda yazılıdır. Bu tip filtre ticari mutfakta kullanılmaz; ticari kokuyu tutacak karbon kütlesi yoktur.

Değişim yetmiyorsa

Karbon yeni olduğu hâlde koku geçiyorsa sorun çoğu zaman kademelerin işin yüküne göre küçük seçilmesidir: karbon kütlesi debiye göre az, ön filtreleme zayıf ya da baca çıkışı komşu pencerelere yakındır. Bu durumda değişim aralığını sıklaştırmak geçici çözümdür. Kalıcı çözüm için koku yükü, debi ve kademeler birlikte değerlendirilir; kokunun kaynağına göre çözümler mutfak havalandırma kokusu nasıl giderilir yazısında. Kokuyla birlikte yoğun duman da varsa ön arındırma sulu filtre sistemi ya da elektrostatik filtre sistemi ile güçlendirilir.

Ünite seçimi, karbon kütlesinin hesabı ve periyodik değişim karbon koku filtresi hizmetimizin kapsamındadır. Baca ve davlumbaz hattının yağ temizliği baca ve davlumbaz temizliği ile aynı bakım takvimine bağlanır; restoranın tüm egzoz hattı ise restoran havalandırma sistemleri sayfasında anlatılıyor. Kartuş, ünite ve değişim işçiliğinin nasıl fiyatlandığı karbon filtre fiyatları sayfasında. Ünitenin fotoğrafı ve etiket bilgileriyle iletişim sayfasından değişim talebi bırakabilirsiniz.