VRF Klima Avantajları, Sınırları ve Uygulama Alanları

VRF sistemlerinin güçlü yanları da sınırları da aynı tasarım kararından doğar: soğutucu akışkan, su ya da hava yerine bakır borularla doğrudan her mahaldeki iç üniteye taşınır. Bu karar tesisatı inceltir ve her odaya kendi kontrolünü verir; ama aynı karar akışkanı bina içinde dolaştırır, taze havayı ve nemi sistemin dışında bırakır. VRF klima avantajları bu yüzden "hangi bina için" sorusuyla birlikte değerlendirilir. Sistemin nasıl çalıştığı, VRF ile VRV adlarının farkı ve iç ünite tipleri VRF klima nedir yazısında anlatıldı.

Bir bakışta: her avantajın karşılığı

Avantajlar

Mahal bazında bağımsız kontrol

Her iç ünite kendi termostatıyla çalışır; boş toplantı odası kapatılırken yanındaki ofis soğutulmaya devam eder. Güney cephedeki odalar öğleden sonra, kuzeydekiler sabah farklı yük alır ve her biri kendi ihtiyacı kadar akışkan çeker. Otel odası, hasta odası, derslik ve kiralık ofis gibi kullanıcısı ve saati farklı mahallerin çok olduğu binalarda bu, konforun yanında enerji tasarrufunun da kaynağıdır: kullanılmayan alan şartlandırılmaz.

Kısmi yükte çalışma

Bir bina yılın büyük kısmını tasarım günündeki tepe yükün altında geçirir. Sabit hızlı bir kompresör bu saatlerde sık sık durup kalkarak çalışır; VRF'nin inverter kompresörü ise devrini düşürüp yükü izler. Oda sıcaklığı daha dar bir aralıkta tutulur ve sık dur-kalk kaynaklı kayıplar azalır. Tasarrufun ne kadar olacağı binanın yük profiline, iklime ve karşılaştırılan sisteme bağlıdır; tek bir yüzde vermek doğru değildir.

Dar şaftta tesisat

Aynı soğutma kapasitesini taşımak için gereken bakır boru, su borulu sistemin gidiş-dönüş hatlarından ve havalı sistemin kanallarından çok daha az yer kaplar. Şaftı dar, kat yüksekliği düşük ya da sonradan dönüştürülen binalarda, örneğin tarihî dokudaki iş hanlarında ve eski ofis binalarında, VRF çoğu zaman tesisatın sığabildiği tek merkezi seçenektir. Mahallerin içinden su borusu geçmemesi de sunucu ve arşiv odası komşuluğunda tercih sebebidir; yalnız iç ünitelerin yoğuşma drenajı yine planlanır.

Aynı anda ısıtma ve soğutma

Isı geri kazanımlı VRF'de soğutulan mahallerden çekilen ısı, aynı anda ısıtma isteyen mahallere aktarılabilir. Ara mevsimlerde bir binanın güneyindeki camlı ofislerin soğutma, kuzeyindeki odaların ısıtma istediği saatler olur; iç bölgedeki toplantı salonları kışın bile soğutma isteyebilir. Böyle binalarda ısı geri kazanımlı tip, iki ayrı sistem kurmadan iki ihtiyacı birden karşılar.

Aşamalı yatırım

Dış üniteler modüler olduğu için bina kat kat ya da kiracı kiracı devreye alınabilir. Bunun şartı, ana boru güzergâhının, branşman noktalarının ve dış ünite alanının baştan son kapasiteye göre planlanmasıdır; sonradan eklenen her iç ünite yukarıdaki boru çaplarını etkiler.

Merkezi yönetim ve enerji paylaştırma

Merkezi kontrol cihazları bütün iç üniteleri tek ekrandan izler, zaman programı ve sıcaklık sınırı koyar, arıza kodlarını gösterir. Birçok üreticinin merkezi kontrol cihazında iç ünite bazında enerji paylaştırma işlevi bulunur; ortak dış üniteyi kullanan kiracılara tüketimin dağıtılmasında kullanılır. Bina otomasyonuna bağlantı üreticinin ağ geçitleriyle yapılır.

Sınırlar ve dezavantajlar

Taze hava vermez

VRF iç ünitesi odanın havasını alıp şartlandırarak geri verir. İnsanların bulunduğu her binada taze hava ayrı bir sistemle getirilir: ısı geri kazanım cihazı, taze hava santrali ya da VRF devresine bağlanan DX bataryalı bir santral. Bu cihazın debisi mahaldeki kişi sayısından ve taban alanından bulunur; ön hesap için havalandırma hesabı aracındaki kişi ve alan başına taze hava yöntemi kullanılabilir. Taze havanın getirdiği ısı ve nem yükü iç ünite seçiminde hesaba katılmazsa kalabalık saatlerde odalar hem ısınır hem ağırlaşır.

Nem kontrolü sınırlıdır

İç ünite soğuturken havanın nemini de bir miktar alır, ama bu kontrol edilen bir değer değil, soğutmanın yan sonucudur; sistem nemlendirme yapmaz. Bağıl nemin dar bir aralıkta tutulması gereken ameliyathane, temiz oda, müze deposu ve arşiv gibi mahallerde VRF tek başına yeterli değildir.

Akışkan miktarı ve kaçak

Büyük bir VRF sisteminde onlarca kilogram soğutucu akışkan bulunur ve bu akışkan iç ünitelerin olduğu her odaya kadar gelir. Bir kaçakta sistemdeki akışkanın tamamı tek bir odaya boşalabileceği için en küçük odanın hacmi EN 378 ve ISO 5149'a dayanan sınırla kontrol edilir; küçük otel odaları ve tek kişilik ofisler bu kontrolde belirleyici olur. Hesabın nasıl yapıldığı VRF klima sistemleri sayfasında örnekle anlatılıyor.

Uzun boru hatları ve çok sayıda bağlantı noktası, kaçağın yerini bulmayı da güçleştirir. Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik'e göre ton CO₂ eşdeğeri 50 ile 500 arasında kalan ekipmanda sızıntı kontrolü 6 ayda en az bir kez yapılır; 30 kg R410A taşıyan bir sistem (yaklaşık 62,6 ton CO₂ eşdeğeri) bu gruptadır. Sızıntı kontrolleri ve kayıtları işletme bütçesine baştan yazılır.

Isıtmada dış hava koşulu

Isı pompası olarak çalışan VRF'nin ısıtma kapasitesi dış hava soğudukça düşer. Nemli ve sıfır dereceye yakın havalarda dış ünite bataryası buzlanır ve sistem belirli aralıklarla buz çözmeye geçer; bu sürede ısıtma kesintiye uğrar. Isıtmanın tamamı VRF'ye bırakılacaksa kapasite, üreticinin bu koşullar için verdiği düzeltilmiş değerlerle kontrol edilir.

Üretici bağımlılığı ve ilk yatırım

İç üniteler, dış üniteler, branşman elemanları ve kontrol cihazları aynı üreticinin ürün ailesinden seçilir; arıza teşhisi de çoğunlukla üreticinin servis yazılımıyla yapılır. Yedek parça ve servis desteği bu yüzden marka seçiminde fiyat kadar önemlidir. İlk yatırım tek tek split klimalardan yüksektir; fark, işletme ve kontrol avantajlarıyla tartılır.

Montaj kalitesine duyarlılık

Boru içinin temiz ve kuru tutulması, kaynakta azot geçirilmesi, vakum ve doğru ilave şarj VRF'de daha da kritiktir: uzun tesisatta kalan nem ve oksit, devreye almadan sonra yıllarca genleşme valfi ve kompresör arızası olarak döner. Basınç testinin süresi ve ulaşılan vakum değeri devreye alma tutanağına yazılır; servis aşamasında çıkan bir arızanın montajdan mı işletmeden mi kaynaklandığı bu kayıtla ayırt edilir.

VRF sistemi kullanım alanları: hangi binada uygun?

Otel ölçeğinde tamamlanmış bir uygulama referanslarımızda yer alıyor: otel VRF klima sistemi kurulumu. Ofis, AVM ve otellerde VRF'nin taze hava ve egzoz sistemleriyle birlikte nasıl kurgulandığı ofis, AVM ve otel havalandırma sayfasında.

VRF yerine ne zaman başka bir sistem?

• Su soğutma grubu ve fan coil: Çok büyük ve tek kullanıcılı binalarda, merkezi bir tesis dairesi ve geniş şaft varsa; akışkan bina içinde dolaşmaz, iç mahallere yalnız su gider. Split, multi split, VRF ile chiller ve fan coil sistemlerinin akışkan, boru boyu ve kontrol açısından yan yana karşılaştırması VRF klima nedir yazısındaki tabloda.
• Klima santrali: Taze hava ihtiyacının iklimlendirme yükünü geçtiği büyük hacimlerde ve nem kontrolünün şart olduğu yerlerde (klima santrali).
• Split ve multi split: Birkaç odalı küçük işletmelerde, bağımsız kullanılan tek mahallerde (klima montajı ve bakımı).

Projeye başlamadan önce netleşmesi gerekenler

• Mahal listesi, her mahalin kullanım saatleri ve en küçük odaların hacmi.
• Dış ünitelerin konacağı çatı ya da teknik balkon; hava dolaşımı, servis boşluğu ve komşulara ses.
• Bakır boru, drenaj ve kablo için şaft ve asma tavan güzergâhı.
• Taze havanın nasıl verileceği ve bu yükün iç ünitelere mi santrale mi yükleneceği.
• Kontrol beklentisi: oda bazlı, kat bazlı, kiracı bazlı enerji paylaştırma, otomasyon bağlantısı.
• Bakım ve sızıntı kontrolü için erişim; iç ünite servis kapakları.

Mahal yüklerinden iç ve dış ünite kapasitesini, bağlantı oranını ve boru çaplarını ön boyutlandırmak için VRF kapasite ve boru çapı hesabı aracını kullanabilirsiniz.

VRF sistemlerinin projelendirilmesi, bakır tesisat ve devreye alma VRF klima sistemleri hizmetimizin kapsamında; kurulu sistemlerin arıza ve bakım işleri VRF klima servisi sayfasında. Teklifi etkileyen kalemler VRF klima fiyatları sayfasında; mahal listenizle keşif talebi için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.