Havalandırma Kanalı İzolasyonu Nasıl Yapılır? Isı ve Ses Yalıtımı

Örnekle başlayalım. Yazın asma tavan boşluğunda hava 28 °C ve bağıl nem yüzde 65 ise bu havanın çiğ noktası yaklaşık 20,8 °C'dir. Aynı boşluktan 13 °C hava taşıyan çıplak bir galvaniz kanal geçtiğinde sac yüzeyi 14 °C civarında kalır; çiğ noktasının yaklaşık 7 derece altıdır. Kanal yüzeyinde yoğuşan su damlar, asma tavan plakasını lekeler, sacı paslandırır ve kanal etrafında küf başlar. Aynı kanal, ısı iletkenliği 0,036 W/(m·K) civarında olan 13 mm kauçuk köpükle kaplandığında izolasyonun dış yüzeyi yaklaşık 24 °C'ye çıkar ve yoğuşma olmaz (hesap, durgun hava yüzey direnciyle basitleştirilmiştir). Havalandırma kanalı izolasyonunun ilk işi budur. Bu yazıda hangi kanalın neden izole edildiğini, malzeme ve kalınlık seçimini ve uygulamanın adımlarını anlatıyoruz.

Dört ayrı gerekçe

Hangi kanal izole edilir, hangisi edilmez?

• Besleme kanalı (soğutma yapan sistemde): şartlandırılmış hacmin asma tavanında bile izole edilir, çünkü taşıdığı hava çevresinin çiğ noktasının altındadır.
• Taze hava kanalı: kışın 0 °C civarına inen dış havayı ısıtılmış bina içinden taşır; kanal dış yüzünde kışın yoğuşma olur. Santrale ya da ısı geri kazanım cihazına kadar izole edilir.
• Isı geri kazanım sonrası atılan hava: cihazdan çıkan egzoz havası soğumuştur; bina içinden geçen bölümü izole edilir.
• Dönüş ve egzoz kanalı: şartlandırılmış hacim içinde kalıyorsa çoğunlukla ısı yalıtımı gerekmez; şartlandırılmamış hacimden geçiyorsa izole edilir.
• Mutfak egzoz kanalı: yağlı ve sıcak hava taşır; yalıtım ısı için değil yangın ve yüzey sıcaklığı için yapılır ve yanmaz malzeme gerektirir. Bkz. restoran havalandırma sistemleri.

Malzeme seçimi

Kalınlık nasıl seçilir?

Kalınlık iki hesapla belirlenir ve büyük olan seçilir:

1. Yoğuşma hesabı: izolasyonun dış yüzey sıcaklığı, kanalın geçtiği hacmin en kötü durumdaki çiğ noktasının üstünde kalmalıdır. Örneğin yazın havalandırılmayan bir çatı arasında 30 °C ve yüzde 70 bağıl nemde çiğ noktası yaklaşık 23,9 °C'dir; asma tavan örneğindeki 20,8 °C'ye göre çok daha yüksektir ve aynı kanal için daha kalın izolasyon gerekir.
2. Isı kaybı hesabı: kanal boyunca havanın ısınması ya da soğuması, menfeze ulaşan havanın tasarım sıcaklığından sapmamasını sağlayacak kadar sınırlı olmalıdır. Uzun ve şartlandırılmamış hacimden geçen kanallarda bu ölçüt belirleyici olur.

Uygulamada kauçuk köpükte şartlandırılmış hacimlerin asma tavanında 9 ile 13 mm, şartlandırılmamış bodrum, çatı arası ve dış ortamda 19 ile 32 mm arasındaki kalınlıklar sık görülür. Bu aralıklar hesabın yerini tutmaz; İstanbul ve Kocaeli'nin nemli yaz günlerinde şartlandırılmamış hacimlerdeki çiğ noktası, ince seçilen izolasyonun yetmemesine yol açabilir. Kanal metrajından izolasyon metrekaresini çıkarmak için kanal metraj hesabı aracını kullanabilirsiniz.

Kauçuk köpük levha uygulaması adım adım

1. Sızdırmazlık testi tamamlanmış olmalıdır; izolasyondan sonra kaçak bulmak çok zordur. Montaj ve test adımları havalandırma kanalı montajı nasıl yapılır yazısında.
2. Kanal yüzeyi toz, yağ ve nemden arındırılır; galvaniz üzerindeki yağ filmi yapıştırıcının tutmasını engeller.
3. Levhalar kanal yüzlerine göre ölçülüp kesilir; alt ve üst yüzler, yan yüzlerin kenarlarını örtecek şekilde boyutlandırılır.
4. Kanal yüzeyine ve levhanın arkasına üreticinin önerdiği yapıştırıcı sürülür, yapıştırıcının ön kuruma süresi beklenir; yapışkanlı levhada koruyucu kâğıt aşamalı açılır.
5. Levha bastırılarak, arkada hava kabarcığı bırakmadan yerleştirilir.
6. Ek yerleri sıkıştırarak birleştirilir ve kenarlarına da yapıştırıcı sürülür; ekler izolasyon bandıyla kapatılır. Soğuk kanalda tek bir açık ek, yoğuşmanın o noktada başlaması için yeterlidir.
7. Flanş ve köşe parçaları ayrı bir şerit izolasyonla örtülür; flanş çıplak bırakılmaz.

Cam yünü ve taş yünü uygulaması

1. Büyük kesitli kanalın alt yüzüne ve yan yüzlerine, şilte kalınlığına uygun yapışkanlı ya da kaynaklı tutturma pimleri belirli aralıklarla yerleştirilir.
2. Folyolu şilte, folyo dışa gelecek şekilde pimlere geçirilir ve pul ile sabitlenir; şilte gereğinden fazla sıkıştırılmaz, çünkü ezilen şilte kalınlığını ve yalıtım değerini kaybeder.
3. Bütün ekler ve pim delikleri alüminyum folyo bantla kapatılır. Soğuk kanalda folyo buhar kesici görevi gördüğünden yırtık ve açık ek bırakılmaz.
4. Köşelerde şilte bindirmeli bırakılır, bant köşeyi dönerek yapıştırılır.

Askı, flanş ve geçiş detayları

Soğuk kanalda izolasyonun en zayıf noktaları askılardır. Kanalın oturduğu travers izolasyonun içinde kalırsa kanal yüzeyiyle temas eden çelik, ısıyı iletir ve askı noktasında yoğuşma başlar. Bunu önlemenin iki yolu vardır: travers izolasyonun dışında bırakılır ve kanal ile travers arasına yük taşıyan izolasyon takozu konur, ya da travers de izolasyonla birlikte sarılır. Yuvarlak kanallarda izolasyonlu kelepçe kullanılır. Duvar ve döşeme geçişlerinde izolasyon kesilmeden geçirilir; yangın bölmesi geçişlerinde ise yangın damperinin ve geçiş detayının üretici talimatına göre yapılması gerekir.

Çatı ve dış ortam kanalları

Çatıdaki kanal hem güneş ışığına hem yağmura hem de yürüyen bakım personeline maruzdur. Kauçuk köpük güneş ışığında yüzeyden bozulur; dış ortamdaki izolasyon alüminyum ya da galvaniz kaplama sac ile veya üreticinin dış ortam kaplamasıyla korunur. Kaplama sac üstte su birikmeyecek şekilde eğimli ve aşağı doğru bindirmeli yapılır; ek yerleri dış ortama uygun mastikle kapatılır. Kanalın içine su girebilecek her nokta (flanş, kapak, cihaz bağlantısı) ayrıca kontrol edilir.

Havalandırma ses izolasyonu

Ses iki yoldan gelir. Birincisi kanal içinden menfeze taşınan fan ve akış sesidir; bu ses kanal içi akustik kaplamayla, fana yakın konan susturucuyla ve hava hızının düşük tutulmasıyla azaltılır. Susturucunun seçimi ve yeri havalandırma susturucusu yazısında. İkincisi kanal cidarından asma tavana ve odaya yayılan sestir; özellikle büyük kesitli dikdörtgen kanalda belirgindir. Bunun için kanal dışına kauçuk köpükle birlikte ağır ses yalıtım membranı uygulanır. Fanla kanal arasında esnek bağlantı ve titreşim sönümleyici askı kullanılmadıkça bu önlemlerin etkisi sınırlı kalır. Kanal içi lifli kaplama hastane, temiz oda ve gıda üretimi gibi hijyen alanlarında kullanılmaz; bu alanlar için temiz oda sistemleri sayfasına bakabilirsiniz.

Havalandırma borusu izolasyonu: yuvarlak ve spiral kanallar

Sahada "havalandırma borusu" denince çoğunlukla yuvarlak spiral kanal kastedilir. Küçük çaplarda boru tipi kauçuk köpük kullanılır: montaj öncesi kanal üzerine geçirilir ya da boyuna kesilip sarılarak ek yeri yapıştırılır. Büyük çaplarda levha izolasyon çevreye göre kesilip sarılır; boyuna ek yeri kanalın üst tarafına getirilmez, yan tarafa getirilir. Dirseklerde segmentli kesim yapılır. Menfeze giden esnek kanallar için izoleli esnek kanal kullanılır; izolesiz esnek kanal, izolasyonu dikkatle yapılmış bir hattın son metresinde yoğuşmaya yol açar. Spiral kanalın kendisi spiral kanal nedir yazısında.

Sahadan

Boş bir plaza katında tavana askılanmış izoleli yuvarlak ana kanal plaza katı kanal montajı, bir üretim alanında ekipman üstünden geçen izoleli emiş kanalları üretim alanı proses havalandırma kanalları, asma tavan içinde izoleli esnek kanal bağlantıları ofis katı kanal tipi iç ünite sayfalarında görülebilir.

Teslimde kontrol

• Soğuk kanallarda ek, flanş, askı ve kapak noktalarında açık izolasyon kalmadı.
• Bant ve yapıştırıcı tam tutuyor; kalkmış kenar yok.
• Damper kolları, temizlik kapakları ve ölçüm noktaları izolasyonun altında kalmadı, işaretlendi.
• Dış ortam kaplaması eğimli ve sızdırmaz.
• İlk soğutma çalışmasında askı noktaları ve ekler yoğuşma açısından gözle kontrol edildi.

Kanal imalatı, montajı ve izolasyonu hava kanalı imalatı hizmetimizin kapsamında; izolasyon metrekaresi dahil maliyet kalemleri havalandırma kanalı fiyatları sayfasında. Isı geri kazanım cihazının kanal bağlantıları ısı geri kazanım cihazı nedir yazısında. İstanbul ve Kocaeli'deki projeler için İstanbul ve Kocaeli bölge sayfalarına, keşif talebi için iletişim sayfasına bakabilirsiniz.