Banyo Havalandırma Fanı Nasıl Takılır? Montaj, Elektrik ve Temizlik

Banyo fanı küçük bir cihazdır ama doğru takılmadığında ya nemi almaz ya da sesiyle rahatsız eder. Montaj üç işin birleşimidir: havanın yolu (delik, boru, dış çıkış), fanın gövdesi ve elektrik. Bu yazı fan tiplerini, iki montaj yöntemini, elektrik bağlantısını, motor arızalarını, fanın sökülmesini ve temizliğini anlatıyor. Debi, menfez, panjur ve pencere seçimi banyo ve WC havalandırması yazısında.

Banyo havalandırma fanı tipleri

Sahada banyo havalandırma aspiratörü ile banyo fanı aynı cihaz için kullanılır. Ayrım, fanın nereye takıldığına ve havayı hangi dirence karşı taşıyabildiğine göre yapılır.

WC havalandırma fanı seçerken bakılanlar

• Debi ve basınç: Katalogdaki en yüksek debi dirençsiz koşulda ölçülür; borulu hatta fan eğrisinden hattın basıncındaki debi okunur.
• Kumanda: Işık anahtarıyla, zaman rölesiyle (ışık kapandıktan sonra ayarlanan süre kadar çalışır), nem sensörüyle (bağıl nem ayarlanan değeri geçince çalışır) ya da hareket sensörüyle.
• Geri akış klapesi: Fan dururken soğuk hava ve koku girişini önler; ortak şafta bağlanan fanlarda şarttır.
• Nem koruması: Gövdenin IP sınıfı fanın takılacağı bölgeye uygun olur; bölgeler elektrik bölümünde anlatılıyor.
• Sürekli çalışma: Gün boyu düşük devirde çalışacak fan için sürekli çalışmaya uygun, bilyalı rulmanlı ya da EC motorlu model seçilir.

Banyo fan montajı öncesi: yer ve hazırlık

Fan nemin toplandığı yere, duşa ve tavana yakın konur. Mevcut bir ağız varsa borunun çapı ölçülür; banyo fanlarının bağlantı ağzı çoğunlukla Ø100 ya da Ø125'tir ve fan bu çapa göre seçilir. Duvarda delik yoksa yeni ağzın karotla nasıl açıldığı banyo ve WC havalandırması yazısında anlatıldı. Fanın beslemesi için ışık anahtarından ya da ayrı bir anahtardan kablo hazırlanır; zaman röleli model takılacaksa sürekli faz da getirilir. Kapı altında hava geçişi için aralık yoksa kapı işi montaj programına eklenir; aksi hâlde fan doğru takılsa da debi vermez.

Banyo havalandırma fanı nasıl takılır?

Duvar ya da tavan yüzeyine takılan aksiyel ve radyal fanlarda sıra aynıdır. Banyo havalandırma nasıl takılır diye soranların çoğu fayanslı bir duvarda hazır bir boru ağzıyla karşı karşıyadır; adımlar bu duruma göre yazıldı.

1. Banyonun sigortası kapatılır ve kabloda gerilim olmadığı ölçü aletiyle kontrol edilir.
2. Fanın ön kapağı çıkarılır; gövdenin arkasındaki boğazın boruya tam oturduğu denenir. Boğaz contalı değilse boğaz ile boru arası silikonla kapatılır.
3. Gövde terazide tutularak vida delikleri işaretlenir. Seramikte delik elmas uçlu matkapla ve darbesiz açılır.
4. Kablo gövdedeki kablo giriş lastiğinden geçirilir; lastik yerinde bırakılır ki su ve buhar klemens bölmesine girmesin.
5. Gövde dübel ve paslanmaz vidayla sabitlenir. Vidalar aşırı sıkılmaz; plastik gövde eğilirse pervane gövdeye sürter.
6. Klemens bağlantısı yapılır ve geri akış klapesinin serbest hareket ettiği kontrol edilir.
7. Kapak takılır, sigorta açılır. Kapı kapalıyken fan çalıştırılır, dış panjurun kanatlarının açıldığı görülür.

Banyo aspiratör montajı nasıl yapılır? Tavan içi kanal tipi fan

Penceresiz banyo dış duvardan uzaksa ya da birden çok ıslak hacim tek fana bağlanacaksa fan asma tavanın içine, boru hattının üstüne takılır. Fan döşemeye titreşim takozlu bir konsolla asılır, asma tavan profillerine yüklenmez. Fan ile boru arasına kısa esnek manşon konur ki titreşim boruya geçmesin. Fanın altına, fanın sökülüp çıkarılabileceği büyüklükte bir servis kapağı bırakılır; kapaksız kapatılan tavan ilk arızada kırılır. Gövdedeki ok hava yönüne göre yerleştirilir, banyoda yalnız menfez görünür. Kanal tipi fanların genel montaj kuralları kanal tipi fan nedir yazısında.

Banyo havalandırma fanı elektrik bağlantısı

Banyolarda elektrik tesisatı TS HD 60364-7-701 standardındaki bölgelere göre yapılır. Küvet ya da duş teknesinin içi bölge 0, bunun üstünde yerden 2,25 m yüksekliğe kadar olan hacim bölge 1, bölge 1'in dışındaki 0,60 m genişliğindeki şerit bölge 2'dir. Fan bölge 1 ya da 2'ye denk geliyorsa en az IPX4 korumalı ve üreticisinin bu bölge için uygun gösterdiği model seçilir. Bazı üreticiler duş üstü için 12 V'luk modeller sunar; bunların güvenlik transformatörü bölgelerin dışına, çoğunlukla asma tavan içine konur. Banyodaki devreler 30 mA kaçak akım koruma cihazıyla korunur, duvar anahtarı ıslanma bölgelerinin dışında kalır.

Zaman röleli ve nem sensörlü fanların klemensinde çoğunlukla üç uç bulunur:

Yalnız anahtarla çalışan modellerde L ve N yeterlidir. Çift yalıtımlı plastik gövdeli fanlarda topraklama ucu bulunmaz; metal gövdeli fan topraklanır. Aydınlatma kısma (dimmer) devresine yalnız üreticinin uygun gördüğü fanlar bağlanır. Bağlantıyı yetkili elektrikçi yapar; asma tavan içindeki fanların yanına bakımda enerjiyi kesmek için bir servis anahtarı konur.

Banyo havalandırma motoru: arıza belirtileri ve değişim

Küçük banyo fanlarının çoğunda gölge kutuplu basit bir AC motor bulunur; daha iyi modellerde bilyalı rulmanlı ya da EC motor kullanılır. Kaymalı yataklı motorlarda yatağın yağı sıcak ve nemli havada zamanla kurur; motor önce uğuldar, sonra geç kalkar ve sonunda kilitlenir. WC havalandırma motoru arızalandığında görülen başlıca belirtiler şunlardır:

• Fan çalışırken uğultu ya da tıkırtı var, pervane elle çevrildiğinde zor dönüyor: yatak aşınmış.
• Motor ısınıp bir süre sonra duruyor, soğuyunca yeniden çalışıyor: motorun termik koruması devreye giriyor; yatak sıkışmış ya da hat tıkalı.
• Motor dönüyor ama hava gelmiyor: klape takılı, boru ezik ya da dış panjur kapalı kalmış.
• Hiç çalışmıyor: zaman rölesi ya da nem sensörü kartı arızalı olabilir; motor ayrıca ölçülür.

Gövde fayansa gömülü ve sağlamsa yalnız motor ile pervaneden oluşan blok değiştirilir; birçok üretici bu bloğu yedek parça olarak verir. Blok bulunamıyorsa fan aynı bağlantı çapında ve benzer gövde ölçüsünde yeni bir modelle değiştirilir. Büyük fanların motor onarımı havalandırma bakım onarım sayfasında anlatılıyor.

Banyo havalandırma nasıl sökülür?

1. Sigorta kapatılır, gerilim olmadığı kontrol edilir.
2. Ön kapak çıkarılır. Klipsli kapak iki yanından eşit kuvvetle çekilir; vidalı kapağın vidası bazı modellerde ortadaki tapanın arkasında gizlidir.
3. Klemens kapağı açılır, kabloların hangi uca bağlı olduğu not edilir, kablolar çözülür ve uçları ayrı ayrı yalıtılır.
4. Gövde vidaları sökülür. Gövde ile fayans arası silikonlanmışsa silikon maket bıçağıyla kesilir; gövde kanırtılırsa fayans kırılır.
5. Gövde borudan çekilir, boru ağzı geçici olarak kapatılır ki soğuk hava, böcek ve toz girmesin.

Banyo havalandırma fanı nasıl temizlenir?

Temizliğin genel adımları havalandırma temizliği nasıl yapılır yazısında; burada fan tipine göre farklar var. Aksiyel fanda pervane çoğunlukla motor miline sıkı geçmedir; sökülmeden yerinde silinir, zorlanırsa eksenden kayar ve fan titreşir. Radyal fanda kir çarkın dar kanatları arasında birikir; yumuşak bir fırça ve süpürgeyle alınır. Nem sensörlü modellerde sensör ıslatılmaz, üzerine sprey temizleyici sıkılmaz. Geri akış klapesinin menteşesindeki hav ve toz temizlenir; klape tam kapanmıyorsa fan durduğunda soğuk hava gelir.

Banyo havalandırma nasıl temizlenir sorusunun bir de sıklık tarafı vardır: havlu ve bornoz havı kapakta birikir, sık kullanılan banyolarda kapak birkaç ayda bir yıkanır. Dış panjur da yılda bir dışarıdan kontrol edilir. Temizlikten sonra debi yine düşükse sorun fanda değil boruda ya da çıkıştadır.

Fan değişimi ve tavan içi montaj için keşif

Ofis ve otel ıslak hacim gruplarında tavan içi aspiratör montajı, ortak şaft sorunları ve fan değişimleri için iletişim sayfasından talep iletilebilir; hizmet verdiğimiz İstanbul ilçelerinin listesi İstanbul havalandırma sayfasındadır.